Gündelik hayatımızda farkında olmadan dilimizi ne kadar dar bir çerçevede kullandığımızı hiç düşündünüz mü? Sabah evden çıkarken söylediğimiz birkaç basit kelime, gün içinde kullandığımız kalıplaşmış ifadeler, akşam eve dönerken tekrarladığımız sıradan cümleler… Aslında çoğumuzun dili birkaç kelimeyle sınırlı. “İyiyim, sen nasılsın?”, “Olur”, “Tamam”, “Görüşürüz.” İşte çoğu zaman bütün bir günümüz bu birkaç sözcüğün etrafında dönüp duruyor.
Oysa dil, yalnızca anlaşmanın değil, düşünmenin de aracıdır. İnsanın düşünce ufku, kelime dağarcığıyla doğru orantılıdır. Bir kişi ne kadar kelime biliyor ise dünyayı o kadar farklı açıdan görebilir. Çünkü her kelime, insana yeni bir pencere açar. Daha önce bakmadığı bir yönden meseleleri görmesini sağlar. Yeni bir kelime öğrenmek, aslında insan zihnine yeni bir yol haritası kazandırmak gibidir.
Dar bir kelime hazinesi, sınırlı bir düşünce biçimini beraberinde getirir. Az kelimeyle düşünen biri, ister istemez sınırlı kalıplar içinde dolaşır. Oysa dilini zenginleştiren, kelime dağarcığını geliştiren biri, olaylara çok daha farklı açılardan yaklaşabilir. Bu durum yalnızca düşünme biçimimizi değil, hissetme şeklimizi de etkiler. Bir duyguyu adlandırmak, onu daha iyi anlamak demektir. Kelimesi olmayan duygu, çoğu zaman zihnimizde olmayabilir. Ama kelimeye kavuşan duygu, daha belirgin, daha güçlü bir şekilde var olur.
Toplum olarak birbirimizi dinlerken neden sık sık aynı cümleleri duyduğumuzu hiç fark ettiniz mi? Çünkü çoğumuz, farklı kelimelerle düşünme zahmetine girmiyoruz. Hep aynı sözcükleri kullanıyor, hep aynı kalıpları tekrar ediyoruz. Bu durum, farkında olmadan hayatımıza da yansıyor. Konuşmalarımız sıradanlaşıyor, tartışmalarımız yüzeysel kalıyor, fikirlerimiz birbirine benziyor.
Oysa dilin zenginliği, sadece edebiyatçılara ya da akademisyenlere lazım olan bir şey değildir. Hepimizin gündelik hayatına dokunan bir konudur. Bir iş görüşmesinde, bir arkadaş sohbetinde, hatta kendi iç muhasebemizde bile kelime dağarcığımızın gücü karşımıza çıkar. Daha doğru ifade eden, daha çok kelime bilen, düşüncelerini daha iyi aktarır. Ve çoğu zaman fark yaratır.
Bu noktada kendimize şu soruyu sormalıyız: “Dilimiz bizim için bir sınır mı, yoksa bir imkan mı?” Eğer birkaç kalıpla sınırlı kalıyorsak, aslında düşünce sınırlarımızı da kendimiz daraltıyoruz demektir. Ama yeni kelimeler öğrenmeye, onları gündelik hayatımıza katmaya başladığımızda, sadece dilimizi değil zihnimizi de özgürleştirmiş oluyoruz.
Bir örnek verelim: Eskiden “üzgün” demek, çoğu duyguyu ifade etmeye yetiyordu. Oysa şimdi biliyoruz ki hüzün,keder, pişmanlık, kırgınlık, özlem gibi onlarca farklı duygu var. Hepsinin anlamı farklı, hepsinin yüklediği duygu farklı. Eğer bunları bilmezsek, kendi iç dünyamızda bile çoğu şeyi karıştırırız. Ama kelimeler çoğaldıkça, duygularımızı daha net görmeye, kendimizi daha iyi tanımaya başlarız.
Belki de çözüm çok basit: Her gün birkaç yeni kelime öğrenmek. Bu, bir kitap sayfasında karşımıza çıkabilir, bir yazıda dikkatimizi çekebilir ya da bir sözlük karıştırarak bulabiliriz. Küçük bir adım gibi görünse de, zihnimizdeki yankısı büyük olur. Çünkü her yeni kelime, dünyayı biraz daha genişletir.
Unutmayalım, insan kelimeleri kadar düşünür, kelimeleri kadar hisseder ve kelimeleri kadar hayal kurar. Düşüncelerimizi büyütmek istiyorsak, önce kelimelerimizi büyütmeliyiz. Çünkü dilimizi zenginleştirmek, hayatımızı da zenginleştirmektir.
