Ülkede ne sanat konuşuluyor, ne müzik, ne kitap, ne de herhangi bir etkinlik…
Konuştuğumuz şeyler çocuk ölümleri, yolsuzluk, dolandırıcılık, fakirlik, yoksulluk, hırsızlık, cinayet, mafya…
Ne söylenir bilmiyorum.
Her gün yeni bir haber, yeni bir acı, yeni bir endişe ekleniyor hayatımıza. Kötü haberlerin arasında nefes almaya çalışıyoruz. Üstelik artık çocukların öldürüldüğü haberlerini konuşuyoruz. Daha da acısı, çocukların çocuklar tarafından öldürülmesini…
Bundan daha ağır bir cümle kurmak mümkün mü, bilmiyorum. Bir çocuğun okulda öldürülmesi yalnızca bir ailenin yaşadığı acı değildir. Hepimizi ilgilendiren bir alarmdır. Çünkü okul, çocuğun kendisini güvende hissetmesi gereken yerdir. Anne babanın çocuğunu emanet ettiği, onun öğrenmesini ve arkadaşlarıyla büyümesini beklediği yerdir.
Şimdi çocuklarımızı okula gönderirken “Acaba bugün güvende olacak mı?” diye düşünüyorsak, burada durup sormamız gereken çok şey var.
Bir çocuk başka bir çocuğu öldürecek kadar öfkeyi nereden öğreniyor?
Şiddet hayatımızın neresinden çocukların dünyasına kadar ulaşıyor?
Biz onlara ne öğretiyoruz?
Ve daha önemlisi, onları ne kadar dinliyoruz?
Çocuklar boşlukta büyümüyor. Gördükleri, duydukları ve maruz kaldıkları her şey onların dünyasında iz bırakıyor. Şiddetin sıradanlaştığı, öfkenin kolayca dışa vurulduğu, insanların birbirine tahammülünün azaldığı bir ortamda çocukları bundan tamamen uzak tutmak kolay değil.
Belki de toplumsal çürüme tam burada başlıyor.
Kötülüğün ortaya çıkmasından çok, ona alıştığımız yerde…
Bir cinayet haberi geliyor, konuşuyoruz. Bir dolandırıcılık ortaya çıkıyor, birkaç gün tartışıyoruz. Bir çocuk ölüyor, üzülüyoruz. Sonra başka bir haber geliyor ve öncekinin üzerine kapanıyor.
Beni asıl düşündüren bu.
Bir toplum ne zaman yaşanan kötülüklere şaşırmamaya başlar?
Ne zaman başkasının acısı yalnızca birkaç dakikalık bir haber olur?
İnsan kötülüğü gördükçe ona alışıyor ve bir süre sonra normal olanı sorgulamayı bırakıyor.
Oysa normal olan bu olmamalı.
Çocukların okulda öldürülmesi normal değil.
Yoksulluğun hayatın değişmez bir parçası hâline gelmesi normal değil.
İnsanların birbirine güvenmek yerine birbirinden korkması normal değil.
Her gün suç, şiddet ve korku konuşmak normal değil.
Peki bütün bunların arasında sanat nerede?
Müzik nerede?
Kitaplar, tiyatrolar, sergiler, kültür etkinlikleri nerede?
Bir yerlerde insanlar hâlâ üretiyor. Kitaplar yazılıyor, müzikler yapılıyor, sahneler kuruluyor. Ama bunların sesi kötü haberlerin gürültüsü içinde giderek daha az duyuluyor.
Oysa kültür ve sanat yalnızca güzel vakit geçirmek değildir. Çocukların başka dünyaları tanımasına, duygularını anlamasına, kendisini ifade etmesine yardımcı olur. Öfkesini şiddetle değil sözle anlatmayı öğrenmesi de eğitimin bir parçasıdır.
Ama bu sorumluluk yalnızca aileye ve okula bırakılamaz.
“Çocuğuna sahip çık.” demek kolay.
Peki toplum olarak çocuklara nasıl bir ortam bırakıyoruz?
Okulda bir sorun ortaya çıktığında kim fark ediyor?
Şiddet eğilimi gösteren bir çocuk için zamanında hangi destek mekanizmaları devreye giriyor?
Çocukların ruhsal ve sosyal sorunlarını çözmek yalnızca öğretmenin görevi olabilir mi?
Elbette aile ve okul önemli. Fakat yetkililerin ve ilgili kurumların da ciddi bir sorumluluğu var. Devletin görevi yalnızca olay olduktan sonra müdahale etmek değildir. Olay olmadan önce önlem almak da görevidir.
Bir olay yaşandıktan sonra “Neden oldu?” diye sormak yetmez.
Asıl soru şu olmalı:
“Daha önce ne yapılabilirdi?”
Çocukların güvenliği için okullarda yeterli önlem var mı?
Şiddeti erken fark edecek uzman desteği gerçekten ulaşılabilir mi?
Çocukların yardım isteyebileceği mekanizmalar çalışıyor mu?
Bunları sormadan yalnızca suçluyu bulup cezalandırmak, sorunun tamamını çözmüyor.
Çünkü cezalandırmak sonuca müdahaledir. Asıl mesele, o sonuca götüren yolu görebilmektir.
Bir çocuğun içindeki öfke büyürken bunu kim fark etti?
Neden konuşamadı? Neden yardım isteyemedi?
Neden şiddet onun için bir çözüm hâline geldi?
Bu soruların cevaplarını aramak zorundayız.
Ben çocuklarımızın korkmadan okula gittiği bir ülke istiyorum. Anne babaların çocuklarını okula bırakırken içlerinin rahat olduğu, çocukların birbirini düşman değil arkadaş olarak gördüğü bir hayat…
Ve gündemimizin yeniden yalnızca kötülüklerden ibaret olmadığı günleri özlüyorum.
Bir kitabı konuştuğumuz, bir şarkıyı dinlediğimiz, bir oyuna gittiğimiz, çocukların geleceğinden korkmak yerine onların hayallerini konuşabildiğimiz günleri…
Belki artık yalnızca yaşananları değil, neden yaşandığını ve bir daha yaşanmaması için ne yapılması gerektiğini konuşmalıyız.
Ben bütün cevapları biliyorum diyemem.
Ama bildiğim bir şey var:
Bu ülkenin bu işkenceden acilen kurtulması gerekiyor.
Çocuklarımız için, toplumun ruhu için ve yarınlarımız için…
Çünkü bir toplumun en ağır çürüme işareti, çocukların birbirinden korunmak zorunda kalmasıdır.