ABD Başkanı Trump, Suudi Arabistan’a çok sayıda ve modern harp silah ve vasıtaları vermiş ve bunu kılıç oyunları gölgesinde kutlamışlardı. Günümüzde ortaya çıkan Mekke Antlaşmasına da imza koymamıştı.
Bu kadar zengin ve bu kadar güçlü (!) Suudi ordusu, 20 milyon civarında aç ve gıda dahil sağlık malzemesine muhtaç Yemen’e hava saldırıları yapıyor. Husilerle baş edemiyor. Sudan’a silah yardımı yapıyor, yine Müslümanların birbirlerini katletmelerini kolaylaştırıyor.
Suudi Arabistan, ABD yönlendirmesiyle Türkiye’yi yanında görmek ve destek almak istiyor. Suudi Arabistan, sonradan alacağı silahların bir kısmının parasını da ödemiş olduğundan şimdi bu paraları ABD’den geri istiyor. Tabii ABD’den dirsek görüyor.
*** *** ***
Trump, seçim sonuçlarında büyük bir hayal kırıklığına uğradı. Demokratlar, onun uygulamalarından memnun olmadıklarını gösterdiler. Hal böyle olunca Trump kendi derdine düştü. İran’a karşı sert demeçler vermeyi bıraktı. İsrail’e milyar dolarlık yardımı kesti. Bu uygulamaya karşı İsrail halkından çok insan kasabı Netanyahu sesini yükseltmeye başladı. Kurulacak hükümette yer alsa bile eski diktatörlüğü olmayacak.
Daha da ilginci ABD artık her konuda yanında olmayacak. Netanyahu bunun İsrail savunmasında gedik oluşturacağını, halkın güvenlik ve refahında eksiklik yaratacağını söylemiş. Gayet normal. Sen değil miydin, refahını ellerinden aldığın Gazzelinin, Filistinlinin canına okuyan. Sızlan bakalım biraz şimdi.
*** *** ***
İsrail seçimlerinden sonra yeniden hükümet kurulabilmesi için %17’lik oya sahip Arap partileri ana muhalefet partisiyle hükümet kurmayı benimsemişler. Bu durum Netanyahu için ağır bir darbe olmuştur herhalde. Ancak bir de başka durum var. Sonuçta ana muhalefetin de Araplara karşı olduğunu, Arap partilerinin kritik bir durumda hükümetten çekilebileceğini de unutmamak lazım.
*** *** ***
ABD Başkanı, Beyaz Saray'da gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, İran'ın nükleer programını yeniden geliştiremeyeceğinden emin olmak istediklerini, yeni saldırılara ilişkin seçenekleri değerlendirdiklerini söylemiş. "Mümkünse ülkenin geri kalanını yok etmek istemem. Ama belki bunu yapmak zorunda kalacağım. Yakında öğreneceksiniz" ifadelerini kullanmış.
Trump, İran'ın nükleer faaliyetlerini Washington'ın onayı olmadan sürdüremeyeceğini savunarak ülkenin savaşın ardından yeniden inşasının 25 yıl sürebileceğini öne sürmüştür. ABD Başkanı, mevcut askerî operasyonların İran'ın kapasitesini ciddi ölçüde zayıflattığını iddia etmiştir.
Ancak Trump'ın açıklamaları yeni bir saldırı emri anlamına da gelmez. ABD yönetimi, kapsamlı askerî operasyonların yeniden başlatılması, mevcut abluka ve ekonomik yaptırımların sürdürülmesi veya diplomatik anlaşmaya varılması seçeneklerini göz önünde bulundurmayı da ihmal etmemektedir.
İran’ın şartları
Tahran yönetimi, ABD'nin taleplerinden önce kendi koşullarının karşılanması gerektiğini savunuyor. İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, Washington'ın şu şartları yerine getirmediği sürece Hürmüz Boğazı'nın açılmayacağını ve müzakerelerin başlamayacağını yinelemiştir. İran’ın şartları;
***ABD'nin deniz ablukasını kaldırması,
***Ekonomik yaptırımların hafifletilmesi,
***Dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması,
***Askerî saldırıların sona ermesine yönelik güvenceler,
***Savaş nedeniyle oluşan zararların karşılanması…
Yorum
ABD yönetimi ise tüm bunlara karşılık Tahran yönetiminin, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı denetçilerinin daha önce saldırıya uğrayan nükleer tesislere erişimi için resmî davette bulunmasını öngörüyor.
İkinci aşamada ise Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokuna ilişkin müzakerelerin başlatılmasını hedefliyor. Ancak söz konusu düzenleme henüz taraflarca kabul edilmiş bir anlaşmaya dönüşmüş değildir.
Her iki tarafın kemikleşmiş tavrı sürdürdükleri malumdur. Bugün sanal âlemde nükleer güç gösterisine soyunmuş olan İran’ın yarın “Canı yanan eşek” misali düşük nükleer kapasiteli bir bombayı kullanmayacağını kestirebilir miyiz? ABD’de yeni gelecek Başkan’ın aynı tavrı sürdürüp sürdürmeyeceğini de bilemeyiz. Görüşmelerin kısa sürede çözüme kavuşturulması tüm bölge için zorunlu hale gelmiştir.