Baştan söyleyeyim, niyetim Amerika'yı yeniden keşfetmeye çalışmak değil.
Futbolun doğrularını yeniden yazmak ya da kimseye bilinmeyen şeyler anlatmak gibi bir iddiam da yok ve ben bu işin uzmanı hiç değilim.
Bir spor gazetecisi olarak, Milli Takımımızın Uluslar Ligi'nde B Ligi'ne düşmesiyle sonuçlanan süreci, sahada gördüğümüz eksikler üzerinden okumamız gerektiğini düşünüyorum.
Bu süreci, modern futbolun bizden beklediklerini yeniden hatırlamak için bir fırsat olarak gördüm diyebilirim.
Futbol artık yalnızca yetenekli oyunculara, iyi pas yapan ayaklara veya bireysel becerilere dayanmıyor. Oyunun her anında doğru konumlanmayı, takım arkadaşının hareketini önceden okumayı, topa sahipken olduğu kadar topsuzken de organize olmayı gerektiriyor.
Aslında hepimizin gözlemlediği ama yorumlarken bile vurgulamayı unuttuğumuz temel bir gerçek var. Futbol, sadece top ayağındayken yaptıklarımızdan ibaret değil.
Oyunun kaderini, top ayağımıza gelmeden önce yaptıklarınız belirliyor
Futbolu yalnızca topa sahip olduğumuz anlarla açıklamaya kalkarsak eksik bırakırız. Farkı yaratan, oyuncuların top kendilerindeyken ne yaptıklarından çok, top henüz kendilerine ulaşmadan önce nasıl pozisyon aldıkları, hangi alanları düşündükleri ve takım arkadaşlarıyla nasıl bir oyun ilişkisi kurdukları.
Hücum, topu kazandığımız anda değil, topu kazanmadan önce planlanmalı
Takım topu kazandığında ne yapacağını önceden biliyor olmalı ki, topu kazanan oyuncunun kafasını kaldırıp seçenek aradığı anda takım arkadaşlarının da ne yapacağını düşünmeye başlaması, hücumun hızını ve etkinliğini düşürür. Oysa iyi organize olmuş bir takımda herkesin bir görevi vardır, olmalıdır.
Kim derinlik sağlayacak? Kim rakip savunmanın arkasına koşu yapacak? Kim genişlik vererek rakip savunmayı açacak? Kim merkezde bağlantı oyuncusu olacak? Kim geriden gelerek hücuma ikinci dalga desteği verecek?
Bu soruların cevapları, top kazanılmadan önce belirlenmiş olmalıdır.
Örneğin, merkezde topu kazanan bir oyuncunun önünde derin koşu yapan bir forvet, kanatta genişlik sağlayan bir oyuncu ve geriden hücuma katılan bir orta saha bulunuyorsa, topu kazanan oyuncunun seçenekleri hazırdır. Böylece takım yalnızca topa sahip olmaz; aynı zamanda rakip savunmanın dengesini bozacak bir hücum düzeni oluşturur. Doğru mu?
Burada önemli olan herkesin topa yaklaşması değil, doğru oyuncuların doğru alanlara hareket etmesi. Bazen bir oyuncunun topa doğru gelmesi değil, rakip savunmanın arkasına yaptığı topsuz koşu, takım arkadaşına oynama imkanı sağlar.
Savunma ise yalnızca topu takip etmek değil, rakibin oynayabileceği alanları kontrol etmek olmalı
Savunma yaparken de benzer bir anlayışa ihtiyacımız var.
Rakip, ceza alanınıza yaklaştığında bütün oyuncuların yalnızca topa odaklanması yeterli değil. Bir sonraki pasın nereye gideceği, hangi oyuncunun boş alana koşacağı ve rakibin hangi bölgeden tehlike oluşturabileceği de savunmanın sorumluluğunda.
İyi bir savunma organizasyonu, yalnızca topu değil, topun çevresindeki tehlikeli alanları da kontrol etmektir.
Rakibin pas kanalları kapatılmalı, ceza alanına yapılabilecek koşular takip edilmeli, geriden gelen oyuncular kontrol altında tutulmalı ve rakibin topu çıkarabileceği alternatif bölgeler önceden düşünülmeli. Rakip sizden çok daha atletik olsa da kapattığınız alan, rakip şut fırsatını elde etse de şut kalitesini düşürür.
Burada temel amaç rakibin bir sonraki hamlesini zorlaştırmak. Pas alanını kapattığınızda, koşu yolunu kontrol ettiğinizde ve oyuncular arasındaki mesafeleri doğru ayarladığınızda savunma yalnızca reaksiyon gösteren değil, oyunu yönlendiren bir yapıya dönüşür, işte o zaman savunma planınız tutmuş olur.
Belki de artık yeni bir Milli Takım anlayışına ihtiyacımız var. Sistemin 4-4-2, 4-6-0, 4-3-3, 4-2-3-1, 3-5-2 ya da başka bir diziliş olması çok da önemli değil.
Önceliğimiz, hangi sistemi oynarsak oynayalım, bu oyunun temel gerekliliklerini yerine getirebilen bir takım oluşturmak olmalı.
Ne olur takım olarak önce topsuz oyunu öğrenelim; doğru alana gitmeyi, doğru zamanda koşmayı, takım arkadaşının hareketini tamamlamayı, savunmada boşluk bırakmamayı ve hücumda birbirimize alan yaratmayı öğrenelim.
Yeni bir Milli Takım istiyorsak, önce yeni bir oyun anlayışı inşa etmeliyiz
Futbolculuk kariyerinde yeteneğiyle, oyun zekasıyla ve sahadaki yaratıcılığıyla iz bırakan Sergen Yalçın hocadan beklentim de tam olarak bu. Kendisi gibi özgün ve yaratıcı bir Milli Takım ortaya çıkarması.
Elbette Sergen Yalçın'ın futbolculuk dönemindeki yeteneklerini bugünün Milli Takımı'na taşımak kolay değil. Ama beklentim, onun futbol anlayışından izler taşıyan, oyuncularına özgürlük tanırken takım disiplininden de ödün vermeyen bir takım oluşturması.
Top ayağındayken yeteneğini, topsuzken oyun aklını gösterirsin.