Tarihi ve İnşası
İstanbul’un nadide eserleri arasında yer alan Süleymaniye Camii, Kanuni Sultan Süleyman döneminde inşa edilen ve Mimar Sinan’ın “kalfalık eseri” olarak bilinen görkemli bir mabettir.
Yapımına 1551 yılında başlanan cami, 1558 yılında tamamlanarak ibadete açılmıştır. Mimar Sinan’ın kalfalık dönemi eseri olarak nitelendirilen bu yapı, yüzlerce irili ufaklı depreme rağmen günümüzde hâlâ tüm ihtişamıyla ayakta durmaktadır.
Mühendislik Harikası Yapım Teknikleri
Süleymaniye Camii’nin inşasında, o dönemin şartlarına rağmen günümüzde bile zor bulunabilen ileri düzey mühendislik çözümleri uygulanmıştır. Mimar Sinan, caminin temelini 150 metreye 70 metre boyutlarında ve 6 metre derinliğinde bir çukur kazdırarak oluşturmuştur. Bu alan, 2 yıl boyunca sıkışması için bekletilmiştir. Evliya Çelebi’ye göre yapı, 3 yıl boyunca toprak üstüne çıkmamıştır.
Kubbe ve Minare Yapısı
Cami, dört fil ayağı üzerine inşa edilmiştir. Ana kubbe 53 metre yüksekliğinde ve 27,5 metre çapındadır. Kubbe, Ayasofya’daki gibi iki yarım kubbe ile desteklenmiştir. Kubbe kasnağında toplam 32 pencere yer alır.
Avlunun dört köşesinde bulunan minarelerden, camiye bitişik olan iki tanesi üçer şerefeli ve 76 metre yüksekliğindedir. Diğer iki minare ise ikişer şerefeli ve 56 metre yüksekliğindedir. Bu dört minare, Sultan Süleyman’ın İstanbul’un fethinden sonraki dördüncü Osmanlı padişahı olduğunu, on şerefe ise Osmanlı’nın onuncu padişahı olduğunu simgeler.
Akıllı Aydınlatma: İs Odası
Elektriğin henüz keşfedilmediği dönemde cami, büyük kandillerle aydınlatılmıştır. Kandillerin çıkardığı dumanları yönlendirmek amacıyla caminin giriş kapısının üstüne “is odası” inşa edilmiştir. Bu oda sayesinde duman, iç mekâna yayılmadan toplanır ve görünmeden dışarı atılır. Toplanan is, dönemin en kaliteli mürekkebinin üretiminde kullanılmış ve yalnızca devlet işlerinde değerlendirilmiştir.
Haşereyle Mücadelede Doğal Yöntem: Deve Kuşu Yumurtaları
Caminin temizliğini korumak için Mimar Sinan, örümcek ve böceklerin yuva yapmasını engellemek adına avizelere deve kuşu yumurtaları yerleştirmiştir. Bu yumurtalar, hayvanlar tarafından hissedilen ancak insanlar tarafından fark edilmeyen bir koku yayarak haşereleri uzak tutmuştur. Evliya Çelebi, bu yumurtaların Afrika’dan gemilerle getirildiğini belirtmiştir.
Bir Efsanenin Mimari Gücü
İran Şahı Tahmasb, inşaatın yavaş ilerlemesini maddi sebeplere bağlayarak Sultan Süleyman’a bir sandık dolusu mücevher göndermiştir. Sultan ise bu mücevherleri ufalatarak caminin harcına katılmasını istemiştir. Mimar Sinan’ın bu temeli, günümüzde Dubai’deki Burc el-Arab otelinin inşasında örnek alınmıştır.
Günümüzde Süleymaniye Camii
Süleymaniye Camii, günümüzde de ibadete açık olup Osmanlı’nın klasik dönem mimarisinin en önemli eserlerinden biri olarak varlığını sürdürmektedir. 1985 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınarak koruma altına alınmıştır.
Kaynak: Özel Haber
Editör: Abdullah KARATAŞ
