UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'nde yer alan Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri, yalnızca dünyanın en eski spor organizasyonlarından biri değil, aynı zamanda Türk kültürünün, yiğitliğin ve geleneklerin en önemli sembollerinden biri olma özelliğini taşıyor. Edirne Sarayiçi Er Meydanı'nda her yıl düzenlenen organizasyonda pehlivanlar sadece rakipleriyle değil; sıcak hava, ağır kispet, yağ ve zamanla da mücadele ediyor. Kırkpınar'da kazanılan bir başpehlivanlık, spor tarihine geçen bir unvan olmanın ötesinde, ömür boyu taşınan büyük bir onur. 665. organizasyon, hem sürpriz sonuçları, hem de yeni bir şampiyonun doğuşuyla hafızalara kazındı. Bu yıl ki güreşler, genç pehlivanların yükselişi, favorilerin erken vedası ve nefes kesen bir finale sahne oldu. 665. Tarihi Kırkpınar, son yılların en çekişmeli organizasyonlarından biri olarak da tarihe geçti. 665. Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri'nin başpehlivanlığı finalde geçen yılın da finalisti olan Feyzullah Aktürk'ü yenen Erkan Taş kazandı. Seçkin Duman ile Mustafa Taş ise üçüncülüğü paylaştı.
Sürprizler damgasını vurdu
Kırkpınar'ın finalinde Erkan Taş ile Feyzullah Aktürk karşı karşıya geldi. Erkan Taş finale gelirken sırasıyla Mehmet Yeşil Yeşil, dört kez başpehlivan olan Ali Gürbüz, ardından Seçkin Duman'ı mağlup etti. Feyzullah Aktürk ise Mustafa Batu, Yıldıray Pala, son iki yılın şampiyonlarından Orhan Okulu ve yarı finalde Mustafa Taş'ı yenerek finale yükseldi. Final karşılaşması 30 dakikalık normal sürede sonuçlanmadı. Puanlama bölümüne uzayan mücadelede iki pehlivan da kontrollü ve sabırlı bir güreş sergiledi. Kritik an ise puanlama bölümünde geldi. Erkan Taş rakibinin atağını iyi değerlendirerek puanı aldı ve kariyerinin ilk Kırkpınar başpehlivanlığına ulaştı. Organizasyonun en büyük sürprizlerinden biri, son yılların en güçlü isimlerinden bazılarının erken elenmesi oldu. Altın kemer sahibi İsmail Balaban ilk turlarda elenirken, Recep Kara da organizasyona erken veda etti. Ali Gürbüz'ün çeyrek finalde Erkan Taş'a kaybetmesi de dikkat çeken sonuçlar arasında yer aldı. Kırkpınar, yeni neslin artık zirveye ortak olduğunu gösterdi. 26 yaşındaki Erkan Taş ile 27 yaşındaki Feyzullah Aktürk'ün finalde karşılaşması, yağlı güreşte yeni dönemin habercisi olarak değerlendirildi.
Kırkpınar'ın Ağaları
Kırkpınar Ağalığı, yalnızca açık artırmayı kazanmak değil; bu büyük geleneğin maddi ve manevi yükünü üstlenmek anlamı geliyor. Ağalar, organizasyonun yaşatılmasında önemli rol oynamaya devam ediyor. Kırkpınar Ağalığı, güreşlerin en köklü geleneklerinden biri olarak öne çıkıyor. Ağa; organizasyonun tanıtımına destek veren, güreş kültürünü yaşatan ve önemli maddi katkılar sağlayan kişilerin başında geliyor. Açık artırmayı kazanan isim, bir sonraki yılın Kırkpınar Ağası olmaya hak kazanıyor. Tarih boyunca en uzun süre ağalık yapan isimlerin başında Seyfettin Selim geliyor. Uzun yıllar üst üste ağalık yaparak Kırkpınar tarihine damga vurmuş ve organizasyona önemli katkılar sağladı. Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri'nin 666. ağası Ufuk Özünlü oldu. Sarayiçi Er Meydanı'nda düzenlenen ağalık ihalesine tek aday olarak katılan Özünlü, 46 milyon 666 bin 666 TL teklif vererek üst üste üçüncü kez Kırkpınar Ağalığı'nı kazandı. Böylece gelenek gereği Ağalık Altın Kemeri'nin daimi sahibi olma hakkını da elde etti.
Altın Kemeri kaçırdılar
665. Kırkpınar öncesinde yapılan talimat değişikliğiyle, üst üste 3 şampiyonluğun yanı sıra farklı yıllarda 5 kez başpehlivan olanların da Altın Kemer'in daimi sahibi olabileceği kararlaştırıldı. Bu nedenle gözler özellikle 4'er şampiyonluğu bulunan Ali Gürbüz ile Recep Kara'nın üzerindeydi. Her iki pehlivan da 665. Kırkpınar'ı kazanarak beşinci şampiyonluklarına ulaşıp yeni kurala göre Altın Kemer'in daimi sahibi olmayı hedefledi. Ancak Ali Gürbüz çeyrek finalde Erkan Taş'a elendi, Recep Kara ise daha 1. turda Hasan Güzeller'e elenerek organizasyona veda etti. Böylece bu tarihi fırsatı değerlendiremediler. Altın Kemer, Kırkpınar'ın en büyük ödülüdür. Ancak onun asıl değeri altından yapılmış olmasında değil, temsil ettiği tarihten geliyor. Başpehlivan, organizasyonu kazandığında kemeri bir yıl taşıma hakkı elde eder. Eskiden aynı pehlivanın üst üste üç kez Kırkpınar şampiyonu olması halinde Altın Kemer'in daimi sahibi olmasına izin veriliyordu. Bu nedenle Ahmet Taşçı, Recep Kara ve Ali Gürbüz gibi isimler daimi altın kemerin sahibi olmayı başardılar. Günümüzde ise yönetmelikte yapılan değişiklikle bu uygulama kaldırıldı ve 5 kez başpehlivan olana da ebedi Altın Kemer hakkı verildi. Önümüzdeki yıllarda daimi kemer seviyesine ulaşabilecek potansiyele sahip isimler arasında Erkan Taş, Feyzullah Aktürk, Yusuf Can Zeybek, Mustafa Taş ve Orhan Okulu ilk sıralarda gösteriliyor. Özellikle 665. Kırkpınar'da final oynayan Erkan Taş ile Feyzullah Aktürk'ün önümüzdeki yıllara damga vurması bekleniyor.
Kırmızı Dipli Mum ile davet
Kırkpınar denildiğinde akla gelen en önemli sembollerden biri de kırmızı dipli mumdur. Osmanlı döneminden beri kullanılan bu gelenek, güreşlerin başlayacağını ilan etmek amacıyla oluşturuluyor. Eskiden davetçiler, kırmızı dipli mumu alarak çevre il ve kasabalara gider, böylece "Kırkpınar başlıyor" mesajını halka ulaştırırlardı. Kırmızı renk davetin önemini, mum ise çağrıyı temsil ederdi. Günümüzde bu gelenek sembolik olarak yaşatılmaya devam ediyor ve Kırkpınar'ın en önemli kültürel miraslarından biri kabul ediliyor.
Kırkpınar'a Antalyalı pehlivanlar damga vurdu
665. Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri’nde bu yıl da en çok madalyayı Antalya adına mücadele eden pehlivanlar kazandı. Sarayiçi Er Meydanı’nda üç gün süren organizasyonda 14 farklı boyda toplam 840 pehlivan kol bağladı. Final müsabakalarının ardından 61 pehlivan kürsüye çıkarken, madalya sıralamasında Antalya açık ara ilk sırada yer aldı. Sinoplu olmasına rağmen Antalya Büyükşehir Belediye Spor'da güreş yapan Erkan Taş, altın kemeri Antalya'ya götürerek kentin yağlı güreşteki üstünlüğünü bir kez daha ortaya koydu. Madalya sıralamasında Antalya'yı 10 dereceyle İstanbul, 9 dereceyle Balıkesir takip etti. Kocaeli ve Muğla beşer, Edirne üç, Ankara ve Yalova ikişer, Bursa, Çorum ve Tokat ise birer derece kazandı.
Tüm boylarda aynı heyecan yaşandı
665. Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri'nde Minik 1 Boy'da Ahmet Mete Varış, Minik 2 Boy'da Siyel Kadırı, Teşvik 1 Boy'da Muhammed Ferit Çilenker, Teşvik 2 Boy'da Yusuf Tosuncuk, Tozkoparan Boy'da Emirhan Yüksel, Ayak Boy'da Aydıncan Gümüşdağ, Deste Küçük Boy'da Yiğit Aktaş, Deste Orta Boy'da Kerem Berk Akdağ, Deste Büyük Boy'da Oğulcan Yurdakul, Küçük Orta Küçük Boy'da Alperen Düzenci, Küçük Orta Büyük Boy'da Caner Arslan, Büyük Orta Boy'da Engin Atar, Başaltı Boy'da ise Sinan Yıldız şampiyonluğa ulaştı. Ayrıca, Kırkpınar'ın geleneksel özel ödülleri de sahiplerini buldu. En İyi Peşrev ödülünde birinciliği Metin Yıldıztaşı, ikinciliği Muharrem Emir, üçüncülüğü ise Bayram Gümüşdağ elde etti. En Teknik Pehlivan ödülüne Can Ergel layık görülürken, En Centilmen Pehlivan ödülünün sahibi Yıldıray Pala oldu.
Hamam geleneği devam etti
665. Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri finalinde Feyzullah Aktürk'ü yenerek başpehlivanlığı kazanan Erkan Taş, geleneği devam ettirerek hamamda yıkandı. Sarayiçi Er Meydanı'nda gerçekleşen final müsabakasının ardından doping kontrolü için numune veren başpehlivan Taş, daha sonra er meydanından ayrıldı. Boynunda altın kemeri ve kispetiyle yalınayak Er Meydanı'ndan ayrılan Taş, yaklaşık 5 kilometre yürüyerek kent merkezine ulaştı. Üç Şerefeli Caminin önünde omuzlara alınan Taş'ın Atatürk Bulvarına döndüğü bölüme vatandaşlar yoğun ilgi gösterdi.
Sarayiçi taşınıyor
Milli Saraylar İdaresi tarafından yürütülen Edirne Yeni Sarayı İhyası Projesi kapsamında, mevcut planlamaya göre Sarayiçi'ndeki mevcut Er Meydanı taşınacak. Mevcut er meydanı, tarihi saray alanının (Has Bahçe) içinde kaldığı için, saray dokusunun yeniden ortaya çıkarılması amacıyla yeni bir er meydanı yapılması planlanıyor. Mevcut alana çok yakın bir noktada, yine Sarayiçi içinde veya hemen bitişiğinde olacak. Yaklaşık 61 bin metrekarelik bir proje alanı üzerine kurulacak ve 18 bin kişilik modern tribünlere sahip olacak. Kırkpınar Müzesi, Geleneksel Sporlar Merkezi, pehlivan hazırlık alanları, geniş otopark, festival alanları ve çeşitli sosyal donatılar yer alacak.
Kaynak: Özel HaberEditör: Yiğit Fırat YILDIZ - Murat İLTER