Keşif çalışmaları esnasında Ruslara yakalanan ve arkadaşıyla esir düşerek Hazar Denizi’nin Azerbaycan kısmında bulunan Nargin Adası’na sürgün edilen Vecihi Hürkus; adadan cesareti, azmi ve Azerbaycanlı soydaş askerlerimizin yardımıyla adadan yüzerek kaçtı ve İran üzerinden yurda geri döndü. 1918 yılında yine 9. Harp Tayyare Bölüğü’nde göreve başladı ve Türkiye’nin ilk savaş uçağını tasarladı. Tam da bu dönemde Yeşilköy’de 3 uçakla birlikte İngiliz Hava donanmasını durdurmayı başardı.
1919’da Yeşilköy’deki 9. Harp Tayyare Bölüğü de savaşın Osmanlı açısından kaybedilmesiyle terhis ediliyor ve Vecihi Hürkuş’un da dediği üzere savaşın yönü değişiyor. Zira Mili Mücadele başlıyor ve Vecihi Hürkuş ve arkadaşları maceralı bir şekilde Mustafa Kemal Paşa ve silah arkadaşlarının yürüttüğü milli mücadele ordusuna katılıyorlar.
Kurtuluş Savaşı’na katılan Vecihi Hürkuş özellikle İnönü ve Sakarya Savaşı sırasında çok başarılı keşif ve destek uçuşları yaptığı gibi bir de Yunan uçağını indiiryor. İstiklal Madalyası ve TBMM’den üç takdirname ile şereflendirilen Hürkuş, savaştan sonra ise İzmir’de yeni pilotlar eğitmeye başlıyor. 1923’te savaş sonrası ganimet olarak ele geçen motorlardan yararlanarak ilk Türk uçağını imal etti ve askeri havacılıktan ayrılarak uçak tasarımı ve yapımı çalışmalarına devam ediyor.
1930'da Kadıköy'de bir keresteci dükkânını kiralayan Hürkuş, 3 ay içinde ilk Türk sivil uçağını inşaa eder. Uçabilirlik Sertifikasını tespit edecek yetkili bulamadığı için bakanlık nezdinde yapılan girişimler sonucu demiryollarından kiraladığı vagonla uçağı sökerek Çekoslavakya’ya gönderilmesi için uzun bir mücadele yürütür.
Hayatı hep mücadeleyle gecen Vecihi Hürkuş 6 Aralık 1930’da Prag’a gitmiş,fakat henüz tayyare gelmemişti. Tayyareye ait statik raporu gibi resmi evrakların önce Çek diline çevrildiği, malzemelerinin tekrar monte edildiği ve teknik kontrollerinin yapıldığı uçağın her türlü uçuş şekillerinin kontrolü de tamamlandıktan sonra, Hürkuş 23 Nisan 1931'de Çekoslovakyalı yetkililer tarafından civardaki bir gazinoda düzenlenen bir törenle, başköşesinde “Yaşasın Türk Tayyareciliği” yazılı bir pankartla onurlandırılarak uçuş müsaadesini almayı başarır.
1932’de Vecihi Sivil Tayyare Mektebi isimli ilk Türk Sivil Havacılık Okulu'nu açar ve Türk kadın pilot olan Bedriye Gökmen ve Sabiha Gökçen’in ile birlikte tam 12 pilot yetiştirir. 1954 yılında ise ilk sivil havayolu şirketimiz olan Hürkuş Hava Yolları’nı kurar. Türk havacılık tarihinin en üretken ve girişimci kişilerinden biri olan Vecihi Hürkuş, Ankara'da 16 Temmuz 1969 yılında vefat eder.
Vecihi Hürkuş Göklerdeki Kahraman gençlerimizde havacılık ve pilot aşkını tetikleyecek ve yeni Vecihi Hürkuş’lar da bu sayede yetişecektir. Ruhu şad olsun.
