ABD Başkanı Donald Trump’ın İran'a karşı yürürlüğe soktuğu yaptırımlar dolar üzerinden ticaret yapamayan Iraklıları yeni yollar aramaya itiyor. Yoğun ticari ilişkileri bulunan İran ile Irak arasında her yıl 12 milyar dolar el değiştiriyor.
Amerikan yaptırımlarının öncelikle bankacılık sektörünü ilgilendirdiğini vurgulayan İranlı yöneticiler, İran ile dolar bazında ticaret yasağına uyacaklarını, bunun dışında kendileri açısından herhangi bir sorun kalmadığını belirtmişlerdir.
Irak’tan üst düzey bir heyetin yakın zamanda Washington’a gideceğini belirten yetkililer, ABD yönetimine yeni öneriler sunacaklarını ifade ederek ABD yönetiminin kendilerine kulak vermesini ve bazı ayrıcalıklar tanımasını beklediklerini belirtmişlerdir.
Bağdat yönetimi İran ile ticarette dolar yerine euro gibi çözüm önerileri üzerinde düşünüyor.
Saldırganlık mı?
İran’ın ABD’yi anlaşmalara aykırı olarak yaptırım uygulamakla suçladığı dava Uluslararası Adalet Divanı’nda görülürken İran, ABD’nin yaptırımları derhal kaldırmaya mahkûm edilmesini istiyor.
Otoriteler, ABD’nin Irak-İran arasındaki 1.300 kilometrelik sınırı kapsamlı bir şekilde denetleyebileceğine ihtimal vermezken bu durumun karaborsayı yaratacağını ve piyasanın canlanacağını dile getiriyorlar.
Sıkıntılı durumlar ve yaptırımların, Irak’ı çıkar yol bulmaya zorladığı muhakkak… Belki bunlar için yeni formüller arandığı da bir gerçek... Başbakan Haydar İbadi’nin alacağı her kararın veya atacağı her adımın, komşusu İran’ı ya ABD’yi kızdıracağı kaçınılmaz bir sonuçtur.
İran tarafından alınacak her karar, ya güçlü komşusuyla arasının açılmasına ya da Trump yönetiminin öfkesine neden olacak...
Başbakan Haydar İbadi, daha önce Amerikan yaptırımlarına riayet edeceklerini açıklayınca Şiilerin Fetih ittifakı tarafından bile protesto edilmişti. Irak üzerinde gizliden ve kısmi olarak bir otorite sağlamaya çalışan İran’ın Bağdat yönetimini iktidardan uzaklaştırabilecek güçte olduğuna işarettir denilebilir.
Egemenliği altına almak
İran’ın Irak’ta Şii nüfuzunu arttırdığı ve yıllarca hayal ettiği hegemonya alanına çektiği söylenebilir. Bu etkinin uzun yıllar devam edeceğini söylersek pek de mübalâğa ettiğimizi söyleyemeyiz.
Madalyonun diğer yüzüne de bakarsak, 2003 yılından beri ABD, Irak’ı fiilen işgal altında tutmakta ve yatırımlara imza atmaktadır. ABD, Irak toprakları üzerinde hava üsleri, füze rampaları kurmuş, belli yerlere kara unsurları konuşlandırmıştır. Bu unsurlar arasında elektronik irtibatları sağlayacak elektronik birlikler de bulunmaktadır.
Irak topraklarında bu kadar yayılmış bir ABD’nin sahip olduğu varlıkları, imkânları ve menfaatleri İran yanlılarına kaptırabileceğini düşünmek zor olsa gerek…
Mutlaka bazı konularda yumuşama
Gerginlik ne kadar artsa de zaman zaman yumuşama belirtileri ortaya çıkacaktır. İran, Irak’ı mutlaka yutmak istese de Irak yönetimi yine de her iki ülkeyi küçük çaplı tavizlere ikna edebilmeyi umacak, sert söylemlerden kaçınılacaktır.
ABD’nin Bağdat Büyükelçiliği kısa süre önce Irak’ın yaptırımları ihlal etmediğini açıklayınca ABD’ye gidecek olan Irak heyetinin de bu ifadeden cesaret alacağı konuşuluyor.
Karşıtlar arasındaki gerilim Irak’ta iç politik sorunlar da doğuruyor. Çünkü Irak komşu ülkeden mal ve hizmet dışında su ve elektrik de ithal edilmektedir.
Altyapı yetersizliği ve devlet hizmetlerinin halka ulaşmaması haftalardır ülkenin güneyinde protesto gösterileri düzenlenmesine yol açıyor. Tüm bunların üzerine zorlukla verilen elektrikte de kesintilerin artmasının gerginliğin daha da tırmanmasına yol açmasından endişe ediliyor.
