Amerikan yaptırımlarını AB desteğiyle kırmaya çalışan İran, petrol ihracatının yüzde 18’ini AB üyesi ülkelere yapıyor. Bu ülkelerden İtalya % 7 ile başı çekerken onu % 6 ile İspanya izliyor…
Yemen’e yapılan saldırılar
Yemen’de meydana gelen olaylarda İran’ın Husilere destek verdiği iddia edilirken İran bunu şimdiye kadar resmen yalanlamamıştı. Hatta Yemen’de karada yapılan ağır sonuçlu çatışmalar artınca bölgeye iki savaş gemisi göndermiş, bu durum Başkan Barack Obama zamanında ciddi bir uyarıyla karşılık bulmuştu.
ABD Temsilciler Meclisi Başkanı, gelişmeler üzerine Amerikan savaş gemilerinin Körfez’e gönderilmesinin “yapılması gereken bir hamle” olduğunu belirtmiş, ABD’li yetkililer de “Yemen’e silah taşıyan İran gemilerine herhangi bir müdahalede bulunulmayacağını” belirtmişlerdi.
İran, bu karşı hamle üzerine bölgeye gönderilen gemilerin görevinin ticari gemilerin güvenliğini sağlamak ve İran’ın açık denizlerdeki çıkarlarını korumak olarak açıklamış ve geri adım atmak zorunda kalmıştı.
Genel tavır
İran, Rusya’nın desteğiyle Suudi Arabistan’ın başını çektiği Birleşik Arap Emirliklerinin oluşturduğu Sünni bloka karşı durmaya çalışmaktadır. İran Savunma Bakanı Hüseyin Dehkan, “Küresel güçler bölgede daima yeni cepheler açıyor. Yemen de bunlardan birisidir” demiştir.
İran, yalnızlığını Türkiye ile paylaşmak istemekte, zaman zaman da gerçekleşmesi zor olan vaat ve tekliflerde bulunmaktadır.
İran’ın Türkiye’deki Büyükelçisi, İran gazının Türkiye üzerinden TANAP projesine benzer şekilde Avrupa’ya taşınması ihtimalinin sorulması üzerine, bu transferin gerçekleşmesi için bir altyapı hazırlandığını ve buna yönelik çalışmaların devam ettiğini söylemiştir.
Büyükelçi, İran gazının transferinin hangi yöntemle gerçekleşeceğinin ve Avrupa ülkeleri ile nasıl bir mutabakat sağlanacağının henüz belli olmadığını ifade etmiştir.
Türkmenistan doğalgazının da İran üzerinden Türkiye’ye taşınması için müzakerelerin gerçekleştiğini kaydeden Bigdeli, ülkesinin Türkmen gazını Türkiye’ye transferi için bir geçiş yolu olması konusunda istekli olduklarını belirtmiştir.
Kaşıkçı cinayeti
Kaşıkçı olayı, Suudi Krallığı zor durumda bırakmıştır. İran bu konuyu elbette işleyecek, olayın çapını elbette genişletecektir.
İran Ekonomi ve Maliye Bakanı Ferhad Dejpesend’in ABD yaptırımları ve Kaşıkçı'nın öldürülmesiyle ilgili olarak yaptığı açıklamada “ABD, İsrail ve Suudi Arabistan’ın İran’a karşı psikolojik savaş başlatıp bunu medya üzerinden yürüttüklerini ifade ederek bu konuda bir dereceye kadar başarılı olduklarını ve insanları endişeye sevk ettiklerini” söylemiştir.
Bu ülkelerin Suudi gazeteci Kaşıkçı'nın öldürülmesi olayının İran’la irtibatlandırılmak istenmesi için yoğun bir çabanın içine girdiğini savunan Cihangiri, “ABD ve müttefiklerinin, medyanın İran aleyhine seferber edilerek propaganda yapılması ve kamuoyunun İran aleyhine yönlendirilmesi için milyonlarca dolar tahsis ettiğini” ileri sürmüştür.
Cihangiri, İngiliz basınında da benzer haberler çıktığını kaydederek, “Diğer Batı medyasının da bu konuyu gündeme getireceğinden eminiz” demiştir.
Önemli hususlar
Yaptırımlarla ilgili olarak da, “İran halkının ABD'nin tek taraflı siyasetine karşı durduğunu dile getiren Cihangiri, Washington yönetiminin, yürüttüğü politikalar nedeniyle yalnız kaldığını, kendilerinin siyasi açıdan daha iyi bir konumda olduğunu belirterek, "Dünyaya güvenilir ülke olduğumuzu ABD'nin de güvenilmez olduğunu gösterdik" demiştir.
Sonuç olarak
İran, güç ve yetenekleri nispetinde Yemen’e bir askeri müdahale yapabilir: ancak halen kıskacında olduğu yaptırımlar İran’ın bu insiyatifini engellemektedir. Olayın perde gerisinde olan ABD’nin varlığını da hissettikçe yapacağı her girişimden geri adım atacaktır.
Suriye konusunda da Türkiye ile taban tabana zıt düşüncelere sahiptir. Bu temel düşünceler eşliğinde İran’ın bölgemizde huzursuz yaşayacağını ve çevresine de bu huzursuzluğu yansıtacağını söylememiz mümkündür.
