Osmanlı kara ordusunda eğitime ve atışlara çok önem verilmiştir. Bunun en büyük örneğini İstanbul’un fethi sırasında muharebe sahasında bile top dökülmesi, test atışları yapılması ve testten geçen topların birliklerin envanterine verilmesini gösterebiliriz. Bizzat padişahın da atışları izlediği ve bu konuda emirler verdiği kayıtlara geçmiştir.
- “Benim vezirim,
Manzurum olmuştur. Boğazlara pek ihtimam ve dikkat edilsin, Tophane’de gülle ocağı vardır demiştiniz. Şu Kızkulesi ile Sarayburnu arsasına bir eski çekdirme gibi şey demirleyip, Tophane’den kızgın gülle atsunlar bakalım tecrübe olunsun ne günü atarlarsa bana haber veresiniz.” a. g. y. tt
- Sadaret’ten Samakovcuk Nazırı Müşir Vecihi Paşa’ya gönderilen bir yazıda,
“Samakocuk Kârhanesi’nin (atölye) yandığı cihetle (yanması nedeniyle) buradaki kömür ve (bir demir cinsi olan) helano’nun Samakocuk’tan celp edilmesi emredilmiştir. Bu mamullerle Beykoz’da kain (bulunan) kâğıthane civarındaki dökümhanede gülle döküleceği belirtilerek Müşir Vecihi Paşa’nın sevk için gereken tedabiri (tedbirleri) alması emredilmiştir.
- Samakovcuk, Pravişte ve Samakov dökümhanelerinde gülle ve demir eritip dökmek
işlerinde istihdam edilen ameleye tarifatta (açıklamalarda) bulunmak üzere İngiltere’den bir muallim (teknik hoca) ile maiyetinde bir mühendis ve tercüman getirtilmiştir.
- İmal edilen barut, kükürt ve güherçile numunelerinin Saray’a takdim edilmesinden, Palu
civarındaki demir madeninde gülle döktürülmesinden memnun kalındığı belirtilmiştir. İmal edilen fişenk ve kurşunlarla talim yapılması emirlerde belirtilmiştir. Belki de kolaycılığa kaçılması sebebiyle imal edilen yerin hemen yakınında barut ve fişenklerin test edildiği haberi alınmış, Kütahya ve Karahisar’daki talimhanenin kullanılmamasının teessüfü mucib olduğu bir yazıyla belirtilmiştir.
Sonraki dönem
- Sadaret’ten Edirne valiliğine gönderilen bir yazıda, Kırım Savaşı nedeniyle Edirne’ye
gelip ve orada ölen Fransa askerleri için ayrılan mezarlığa Edirne Sarayı’ndan bir mermer gülle verilmesi emredilmiştir.
- Hangi döneme ait olursa olsun harp malzemesi, silah, araç ve gereçlerinin dostane
anlayışla dahi yabancı makamlara verilmesi izne tabi tutulmuştur. İtalya Bahriye Nazırı kendi koleksiyonunda bulundurmak üzere Osmanlı Sadareti’ne gönderdiği bir yazıda,
“Vaktiyle Rodos şövalyelerinin Ada’yı tahliyelerini intac eden muhasara esnasında asakir-i Osmaniye (Osmanlı askerleri) tarafından endaht olunan (ateş edilen) toplardan ve mermer güllelerden ikisinin İtalya konsolosuna verilmesi hususunu rica” etmiştir. (Hariciye)
- Hava değişimi münasebetiyle Mısır’da bulunan Siroz 25’inci Süvari Alayı binbaşısı
Şevket Bey’e yüzbaşı kıyafetiyle gelip borç para alan ve daha öncede değişik askeri üniformalarla başkalarından borç para alan, aslında ise Cerrahpaşa’da oturan ve Saliha isimli bir kadının oğlu olduğu tespit edilen dolandırıcının yakalanıp yapılacak tahkikata göre cezalandırılması.
- Yeniil aşayiri (aşiretleri) mensubatından (mensuplarından) ve Cezireli ahaliden olup
Bilecik sancağı muzafatından (sancağa bağlı) Seyitgazi kazasına tabi Dekeş nam (isimli)
karyede (köyde) mutavattın (yerleşmiş) yirmi dört hanenin ahalisini Yeniil sabık Kaymakamı Hacı Ali Ağa seksen nefer süvari ile basmış. 13 deve, 30 civarında karasığır ve eşya-yı sairelerini ahz ve gasb (yağma cürümleri) etmiş olduğundan keyfiyetinin istilâmı (durumun sorulup anlaşılması) (7. Anadolu)
- Mütareke yıllarında İtalyanlar, Osmanlı hükümetinden izin almaksızın Bodrum,
Antalya çevresi ve özellikle Bodrum Kalesi’nde kazı yapmışlar ve çıkan asar-ı atikayı (eski eserleri) Rodos’a nakletmişlerdir. Gün yüzüne çıkarılan bu asar-ı atika ile Antalya İtalyan Kız Mektebinde biriktirdikleri eserleri tamamen Türk müzelerine teslim etmedikçe Atina’daki İtalyan Asar-ı Atika Mektebinin Bodrum civarında arkeolojik kazı yapmasına müsaade edilmemesi belirtilmiştir. (Osm.-Fr.)
