Venezuela'da, kendisini Devlet Başkanı ilan eden Ulusal Meclis Başkanı Juan Guaido’ya yurt dışına çıkış yasağı getirildi. Guaido’nun banka hesapları da donduruldu. Aralarında İngiltere, Almanya ve Fransa’nın da bulunduğu bazı Avrupa ülkeleri ise seçim yapılmazsa Guaido’yu Devlet Başkanı olarak tanıyacaklarını duyurmuşlardır.
Venezuela'da iki parlamento ve iki liderin kendisini meşru ilan etmesiyle benzerine pek rastlanmayan bir kriz patlak verdi. Diğer ülkelerin de iki kampa bölünmesi krize uluslararası boyut kazandırdı. Venezuela'da yıllardır devam eden siyasi ve anayasal kriz, devlet başkanlığına iki farklı kişinin sahip çıkmasıyla başka bir boyuta taşındı. Peki, bundan sonrası
senaryolar nelerdir?
- Maduro’nun iktidarını sürdürebilir (ABD’ye bazı tavizler vermek suretiyle ve ordunun tam desteğini alarak),
- Gecekondu Başkan (!) ile anlaşmaya varabilir (Başkanlık ve Başkan Yardımcılığı),
- Siyasi seçeneklerin tükenmesi ülkede silahlı bir müdahaleye yol açabilir,
- Maduro’nun ülkeyi terk edebilir,
- Ülke bir savaşa sürüklenebilir.
Rusya, Türkiye ve Küba Venezuela’ya destek verse de Latin Amerika ülkeleri ve uluslararası kamuoyu aksi yönde tutum sergilemektedirler. Ordu, şimdilik Maduro’nun yanında yer almaktadır. Süreç uzadığı takdirde orduda da çözülmelerin başlaması muhtemeldir. Nitekim Venezuela’nın Washington Büyükelçiliğinde görevli askeri ataşesi ve bazı üst düzey askeri yetkililer muhaliflerin safına geçmiştir.
Krizin başka etkileri
Ordunun desteği, Maduro’nun iktidarını koruyabilmesi için büyük etkendir. Saf değiştirmelerin çoğalması halinde ülkede askeri darbe olma ihtimali artar. Yeni lider ekonomiyi ayağa kaldıramazsa milyonlarca Venezuelalı ülkeyi terk etmeye devam eder ve bölgedeki istikrarsızlık derinleşir. Maduro, iktidarı yeni başkana devretse de ülkeyi terk etse de kendi döneminin yönetimi konusunda hesap vermek istemeyecektir.
İktidar el değiştirdiğinde bir başka sıkıntı da binlerce kamu çalışanının ve askeri yetkilinin tutuklanması ya da sürgüne gönderilmesi olacaktır. Yeni Başkan, bu konuda garantiler verecek, hatta demokratik düzenin yeniden inşası konusunda yeni yönetime yardımcı olacak olanlara af konusunu gündeme getirecektir.
Latin Amerika ülkelerinin ABD yanında yer alması
Halen Brezilya ve Kolombiya'da sağcı iktidarlar iş başındadır. Bu hükümetler sol anlayış ve yönetimlere karşıdırlar ve muhtemelen ABD yanında yer alacaklardır. Amerikan ulusal güvenlik danışmanı John Bolton’un elindeki dosyaya "Kolombiya'ya 5 bin asker" notunu düşmesi, savaş ihtimalinin değerlendirildiği yorumlarına neden olmuştur.
Böylece Kolombiya kışkırtılmakta ve Venezuela hedef olarak gösterilmektedir. Alın size bildiğimiz Amerikan taktiklerinden bir senaryo daha… Her iki ülkenin kapıştırıldığını düşünün, ellerinde ne varsa birbirlerine atacaklar, hava kuvvetlerini birbirlerinin derinliklerine salacaklardır. Askeri ve sınai tesisler, iletişim merkezleri, önemli köprüler ve lojistik noktalarının vurulduğunu düşünün… Gayet yıkıcı, gayet tahripkâr bir savaş… Onca yaralı, hasta, ölü ve kayıplar.
İnsanlık bunları nasıl kabul edecek? Demokrasi havarileri bunları hangi sözleşmeye sığdıracak?
Maduro’nun ülkesinde yaşananlar
Halkın yaşadığı ağır ekonomik koşullar karşısında yeterli önlemleri alamamış olması, anayasal ve sosyal krizin çözümsüz kalması ve muhalefetin yönelik sert politikaları, Maduro yönetiminin de meşruiyetinin uluslararası alanda sorgulanmasına yol açmıştır.
Hükümet yaşananlar karşısında etkili bir politika geliştirmekte zorlandı. Bir yandan fiyat artışlarını baskı altına almaya çalışırken, diğer yandan da bol miktarda para basarak piyasaya sürdü. Bu da enflasyonun artmaya devam ettiği, paranın değer kaybettiği bir döngü yarattı.
Uluslararası Para Fonu (IMF) tahminlerine göre, son beş senede ekonomi yüzde 25 civarında küçülmüştür. Birleşmiş Milletler de 2014’ten bu yana ekonomik nedenlerden dolayı ülkeden ayrılanların sayısının 3 milyon olduğunu belirtmektedir.
Bugün Venezuela’da hiperenflasyon, elektrik kesintileri, gıda ve ilaç sıkıntısı ciddi sorunlar yaşanmaktadır. Dünyanın en fazla mülteci veren ülkesi durumundadır.
Dışarıdan pompalamalar
Rusya, gerçekleştirilecek ortak tatbikat kapsamında Venezuela’ya, nükleer bomba atma kapasitesine sahip iki savaş uçağı göndermiştir. Tatbikat, ABD yaptırımları altındaki ülkeye destek gösterisi olarak yorumlanmaktadır. Rusya Savunma Bakanlığı Suriye’deki operasyonlarda da kullanılan bu uçakların AN-124 tipi askeri kargo uçağı ile Il-62 tipi bir yolcu uçağını da içeren filonun parçası olduğunu duyurmuştur.
Pentagon Sözcüsü Robert Manning, Rusya’nın Venezuela’da “insani bir trajedi yaşanırken bu ülkeye savaş uçağı göndermesinin uygunsuz” olduğunu vurgulamıştır. Hiç şaşmam, yarın kendisi de iki ülkeyi kapıştırmak için Kolombiya’ya bir filo gönderecektir.
Dünyanın neresinde bir yangın olmuş da emperyalist güçler söndürmeye gitmişler? Yangına benzinle, rüzgârla gitmişlerdir. Bugüne kadar birikmiş sorunlardan hiç çözülen var mı?
