ABD Başkanı’ndan torpilleme
ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye’yi gelişmekte olan ülkelere tanınan “Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi Programı”ndan çıkarmak istediğini duyurmuş, buna gerekçe olarak da Türkiye’nin ekonomisinin gelişmiş olmasını göstermişti. Trump ayrıca söz konusu programdan Hindistan’ın da çıkarılacağını ifade etmişti.
“Fakirliğin azalması, kişi başına düşen yıllık milli hâsıla, ticaret yaptığı ülkelerle ithalatın artması ve Türkiye’de faaliyet gösteren sektörler, gelişmiş ticaretinin göstergesidir. Buna ilave olarak Türkiye, gelişmiş ekonomisi sayesinde ve yaptığı karşılıklı anlaşmalarla diğer gelişmiş ülkelerin seviyesine gelerek diğer ülkelerin GTS programlarından da geçmiştir.”
ABD resmi kaynaklarında yer alan bilgiye göre, 1974'te yürürlüğe giren GTS programı, aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 131 gelişmekte olan ülkeye toplam 3 bin 474 üründe ABD pazarına gümrüksüz giriş imkânı sağlamaktaydı.
NATO Yüksek Komutanlığının tavrı
NATO Avrupa Müttefik Kuvvetler (SACEUR) Yüksek Komutanı Orgeneral Michail Scaparrotti, ABD Savunma Bakanlığı Pentagon’un, Türkiye’nin S-400 hava savunma sistemini alması durumunda F-35 teslimatının iptal edilmesini önereceğini, kendisinin de bunu önerdiğini belirtti.
Scaparrotti, “Bir asker olarak en iyi tavsiyem, F-35 anlaşmasını tamamlamamak olur” dedi. Komutan, F-35’in bir müttefikin Rus hava savunma sistemini kullandığı koşullarda uçmaması gerektiğini söylemiştir.
NATO’dan S-400 uyarısı
NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, Türkiye’nin bu konuda istediği gibi hareket edebileceğini açıklamış olmasına rağmen, NATO Askeri Komite Başkanı Pyotr Pavel, Washington ziyareti sırasında Türkiye'nin Rusya’dan S-400 füzeleri satın almasının NATO için riskler oluşturacağını belirtmiştir. Pavel riskleri şu başlıklar altında sıralamıştır:
- Türkiye’ye Rus üretimi S-400 füze savunma sistemleri yerleştirilmesi, Moskova’ya bu
ülkede NATO kaynakları ve araçları hakkında kapsamlı bilgi edinme olanağı sağlayabileceği,
- Sorunu S-400’ler değil, roket sistemlerinin işlevlerini normal olarak yerine
getirebilmeleri için veri tabanına erişim sağlamak isteyebileceği, NATO müttefiklerine ait tüm kaynakların Rus sistemleri tarafından kayıt altına alınabileceği,
- Pavel, S-400'lerin kurulumu için Rusya’nın Türkiye'ye kendi uzmanlarını göndermesi
gerektiğini belirttikten sonra "NATO uzmanlarının Rusya’da birkaç ay kalarak veri tabanına erişmesi nasıl anlaşılmaz ise, Rus uzmanların Türkiye’de Rus sistemini NATO verileriyle doldurması da anlaşılamaz. Moskova, NATO’nun ülkede hangi kaynaklara ve imkânlara sahip olduğu hakkında istihbarat elde edeceğini” vurgulamıştır.
ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon)
Sözcü Charles Summers, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemleri almasının iki ülkenin askeri ilişkileri açısından ağır sonuçları olacağını belirterek, "F-35 ve Patriotları almaları söz konusu olmayacak." demiştir.
Konuyla ilgili bir soruya yanıt veren Summers, "Türkiye, S-400'leri alırsa bunun askeri ilişkilerimiz bakımından ağır sonuçları olur. F-35 ve Patriotları almaları söz konusu olmayacak." ifadelerini kullandıktan sonra, bir gazetecinin, “Bir NATO müttefikine yönelik 'Ağır sonuçları olur.' ifadesi ile ne demek istiyorsunuz?" sorusuna Summers, "F-35 ve Patriotları alamayacaklar, bunu kastediyorum." diye yanıt vermiştir. Geçtiğimiz haftanın başında ABD Avrupa Kuvvetleri (EUCOM) Komutanı Orgeneral Curtis M. Scaparrotti de Kongre’de yaptığı açıklamada, Türkiye’nin S-400 hava savunma sistemlerini alması durumunda ABD’nin Türkiye’ye F-35 savaş uçaklarını vermemesi gerektiğini söylemişti.
Uçak alımında dikkatler
Biz F 35 konusunda çabalarımızı sürdürürken geçen yıl İsrail, ABD’den 2 adet F-35 savaş uçağı almış, Necef Çölü bölgesinde bulunan Nevatim Hava Üssü’nde konuşlandırmıştı. ABD’den sonra F-35 savaş uçağına sahip ilk ülke durumuna geçen İsrail, Aralık 2016’dan bu yana en az 11 uçağa sahip olduğu bilinmektedir.
Paralarını ödediğimiz halde satın alamama durumuna düştüğümüz bu uçakları, nedense AB pek de kendi bünyesine katmakta aceleci davranmıyor. 27 Ekim 2018’da Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, "Belçikalı hükümetin Amerikan yapımı F-35 savaş uçağı satın alma kararını kınıyorum" demiştir.
Sonraki gelişmeler daha da ilginçtir. 2 Kasım 2018’de Belçika Federal Hükümetinin Amerikan yapımı F-35 savaş uçağı satın almasının ardından Hollanda’dan Belçika’ya "Faturalarda dikkatli olunuz" uyarısı yapılmıştır. Hollanda sayıştayı, Hollanda’nın 2013 yılında satın aldığı 37 uçağın tüm faturalarını incelemiş ve Ocak 2017’den Haziran 2018’e kadar 838 faturada 59 hata tespit etmiştir.
Sonuç
Bugüne kadar ısıtıla ısıtıla getirilen S 400 ve F 35 konusu artık netleşti. 9 Mart Cumartesi günü yine bir ABD’li yetkili bu kez gayet net şekilde Türkiye’nin F 35 alamayacağını söylemeye başlamıştır. Konu çok ciddidir. Türkiye’nin NATO’dan çıkarılması gibi bir hususu da dile getirmişlerdir. Pek çıkarılacağımıza ihtimal vermem ama Batı’dır, ne yapacağı bilinmez. Başka ağır önlemlerle Türkiye’yi köşeye sıkıştırmak isteyeceklerdir.
