Paylaşılan “Kutsal Mekânlar Projesi” Akdeniz, Orta Doğu ve Balkanlardaki üç semavi dinin paylaştığı mekân ve pratikleri konu ediniyor. Proje Fransa’dan Fas’a, Türkiye’den Mısır’a kadar dinlerin birlikte yaşadığı çeşitli bölgeleri ele alıyor ve günümüzü niteleyen öncülük, içekapanmacılık ve nefret politikalarının ötesinde kültürlerarası bir çoğulculuğun tarihte ve günümüzde yaşandığını ve mümkün olduğunu gösteriyor.
Bu üç din, teolojik farklılıklarına rağmen inanışlar, ayinler, kutsal figürler ve mekânlar bakımından birçok ortak unsura sahiptir. Öte yandan bu kesişmeler, muğlaklıkları tamamen uzak olmadığı gibi kimi zaman da çatışmalara yol açabiliyor. Akdeniz dünyası paylaşımın birçok örneğini sunduğu gibi bölünme ve ayrışmayı da içeriyor.
Serginin amacı
“Paylaşılan Kutsal Mekânlar” bu hadiseyi farklı bağlamlara sahip çeşitli örnekler vasıtasıyla konumlandırarak ve iç içe geçmiş mekân ve pratikleri, sembol ve figürleri öne çıkararak araştırıyor. İstanbul, “Paylaşılan Kutsal Mekânlar”ın hikâyesini anlatmak için ideal bir konuma sahiptir. Bunun yegâne sebebi tektanrılı üç dinin tarihsel olarak burada gelişmiş olması değil, Bizans ve Osmanlı dönemlerinde yüzyıllar boyu birarada var olmayı sürdürmesidir.
Güncel sanat, fotoğraf, etnoğrafik malzeme ve digital medyayı birarada getiren sergi, haccı ve kutsalı paylaşmanın çok duyulu deneyimini, konu edilen coğrafyalardaki kutsal mekân ve manzaraların görsel olarak etkili boyutunu ve İstanbul'un dinsel çeşitlilik ve biraradalık geçmişinin zengin ve çok katmanlı yapısını aydınlatıyor.
Yıllar süren antropolojik ve tarihsel araştırmaya dayalı, çok yönlü bir proje olan “Paylaşılan Kutsal Mekânlar” her bir tekrarında yeniden yazılmasıyla sergiyi kendi içinde bir hac yolculuğuna çıkarıyor. Gerçekten de genel tema aynı kalmakla birlikte biçim, içerik ve bağlam her yeni şehirde değişiyor.
Bu serginin farklı versiyonları Marsilya Avrupa ve Akdeniz Medeniyetleri Müzesi (2016), Paris 2017, Selanik 2017, Marakeş 2018 ve New York'ta (2018) düzenlendi. Sergi bu sonbahar Ankara'da açılacak. Sergi Calouste Gulbenkian Vakfı ve Türkiye Fransız Kültür Merkezi'nin desteğiyle gerçekleştirilmektedir.
Paylaşılan arzular
Dindarlığın ortaklaşan edimleri, sağlık, güvenlik ve refah için duyulan ortak arzulara dayanır. Paylaşılan sadece mekânlar değildir, dilekler ve ritüeller de ortaktır. Bir pratiğin etkili olduğu kabul edilmeye görsün, inançlı kişi o ulu kişiler ve bulundukları yerlerin gücünden faydalanmak için dini sınırları gönül rahatlığıyla aşar.
Ruhani liderler, din görevlileri, âlimler ve şifacılar… Akdeniz coğrafyasının dört bir yanında dinlerarası ilişkilerde arabuluculuk yapan kimi zaman tanık ya da aktör olan insanlar epey geniş bir yelpaze oluşturur.
Serginin bu bölümü farklı dünyalar arasında seyahat eden elçilere odaklanıyor. Bu kişilerden bir kısmı dinler arasında arabuluculuğu ve diyaloğu kolaylaştırmak amacıyla uygulamaya dayalı girişimlerde dahi bulundular.
Sergi, dinlerin birbirleriyle kesiştikleri noktaları, birbirlerinden uzaklaştıkları yerleri ve ortak figürleri gözler önüne seriyor. (20 Nisan – 14 Temmuz 2019 Tophane, Koltukçular Sok. No: 2)
