Keyif veren bu başlıktaki maddeler, atasözleriyle edebiyatımızda yer bulmuş, kanunlarla düzenlenmiştir. Ehl-i keyif tarafından özendirici anlatımlara konu edilmişse de kısıtlamalara, bazen de esprilere konu olmuştur.
Çekirdekten cezveye kahvenin öyküsü
Yemen’den getirilen yeşil çekirdekli kahvenin kavrulması için ilk işlem kahve tavasında başlıyormuş. Kahve kavrulduktan sonra havalandırılıyor ve değişik ağaçlardan yapılmış olan farklı şekillerdeki ahşap kaplarda soğutuluyormuş. Öğütme için önceleri taş dibekler tercih edilirken daha sonra geliştirilmiş ahşap ve metal değirmenler kullanılıyormuş.
Günümüzde sadece dibek sözcüğü biraz bize uzak kalmış. Pişirme ve sunum araçlarından cezve ve fincan, halen bizimle yoluna devam ederken Türk kahvesinin lezzetindeki sırrı kahve çekirdeklerinin tazeliğinde, kavrulma şeklinde ve kavrulma derecesinde aramak gerekiyormuş. Süslü ve gösterişli gereçlerle yapılıp sunulan kahve, ailelerde zenginlik gösterisi sayılıyormuş. Hatır sorma gönül alma amacıyla içilen bir fincan kahvenin sonunda kahve falına bakılıyor, gelecekten haber vermek üzere söylenen sözler insanlar arasında muhabbete vesile oluyormuş.
Kahve, tütün ve rakıya bağlı olarak söylenmiş düzgüler vardır. Bu düzgülerde kahvenin hoşluğu, tütünün ve rakının zararları anlatılmıştır. Bunlar havas kesimin halka kazandırdığı sözlerdir.
Kahveyle ilgili olan sözler
Ehl-i keyfe kahve verse tazeler
Ehl-i keyfin keyfini yelpazeler
Ehl-i keyfe keyif verir kahvenin kaynaması
Destursuzu baştan çıkarır kahpenin oynaması
Ehl-i keyfin keyfini bilmem ki kimler tazeler
Taze elden taze pişmiş taze kahve tazeler
Tütünle ilgili olanlar
İster zengin ol ister fukara
Yemekten sonra yak bir sigara
Elinde durur elini yakar
Yere düşer halını yakar
Dünyada malını yakar
Ahirette canını yakar
İçkiyle ilgili olanlar
Rakıya verip anırma
Tütüne verip savurma
İçersin olursun deli
Yatarsın olursun ölü
Kalkarsın olursun hasta
Paran gider deste deste
Keyif bunun neresinde?
Bir nasihat de bizden
Tıp insanları alkol ve tütünün zararlarını ortaya koyar ve televizyonlarda halka anlatmaya çalışırlarken nasihatlere pek de kulak asılmadığını görürüz. Özellikle gençliğe adım atanlar, bu sözlere hiç itibar etmezler. Hatta lise seviyesine kadar uyuşturucuya müptelâ olanlara bile rastlayabiliyoruz. Biz de onlara şu sözlerin nasihat olmasını dileyerek yazımıza son verelim:
Uzun olmadan kısa olmaz
Büyüksüz nasihat olmaz
İş seven gelse iş arttırır
İşsiz gelse baş ağrıtır
İyiliğe iyilik her kişinin işidir
Kötülüğe iyilik er kişinin işidir
