*Padişah III. Mustafa (30.10.1757-21.01.1774), yıldızlara ve müneccimlere inandığı kadar yenilikçidir de aynı zamanda… Özellikle donanma personelinin eğitimine önem vermiş, Baron dö Tott gibi bir askeri mühendisin donanma personeline topçuluk ve balistik eğitimi vermesini sağlamıştır.
Kendisinin de katıldığı geminin denize çıkması merasiminde bir kişi yüksek yüksek sesle bağırarak padişahı rahatsız ettiği için hapsedilmiş. Eskişehirli Seyyit İbrahim, hapishanede de rahat durmamış ve diğer mahkûmları da rahatsız etmeye başlamış. Bir başka yere gönderilmemek şartıyla kendi vilayetine sürgün edilmesi emredilmiş.[1]
*İngiliz konsoloshanesinin tercümanı İrşakır Efendi, Deyrülacz’de (darülacezede) gizli olarak toplanan Dürzilerle Hristiyanları kışkırtan konuşmalar yapıyormuş. Durumu haber alan devletin ilgili birimleri İrşakır Efendi’yi üst makamlara şikâyet etmişler. İrşakır Efendi sürgün, İngilizlere hizmet eden Şuf Kaymakamı Tevfik Şilahi ve Cebel İstinaf Ceza Reisi Mustafa Akdi azledilmişler.[2]
*Sürgün olarak Sinop’a gönderilmiş olan ve zinaya devam ettiklerinden dolayı şehirden uzaklaştırılması istenen fahişelerin evlendirilmesi, evlendirilemeyenlere de tenbihte bulunulması ve bu tenbihe uymayanların başka bir yere sürülmesi. a.g.tt[3]
*Dağ ve korulardan kestikleri odunları Midye, İğneada ve sair iskelelerde satmakta olanlara sermayecilik yaptıkları gerekçesiyle müdahalede bulunanların yakalanarak başka yerlere sürgün edilmesi. g.tt[4]
*Sultan Abdülaziz’in katili olup Taif’e sürgün edilen Binbaşı Necip’in ailesi ve kerimesinin sefalet ve muzayakada (maddi sıkıntı içinde) olduklarından bahisle yüzer kuruş maaş tahsisi talebinin tasvip edilmediği, padişah katili bir mücrimin (ağır suçlu) ailesine maaş bağlanması muvafık (uygun) olamayacağı hakkında Başkitabetin tezkire müsveddesi.[5]
*Cinayet suçundan Akka Kalesi’ne sürgün edilen Gâvurdağı’nın Bulanık nahiyesi boybeyinin firar ederek çeşitli fesadî hareketlerde bulunduğu ve Kilis kazasına gittiği haberi alınmış. Yakalanması konusunda Halep valisine kaime (yazı) yazılmış.[6]
*Sürgün edildiği Kayseri’den Dersaadet’e dönmesine izin verilmesini isteyen Rusyalı İzabet Birko ismindeki kadının, Galata’da çalıştırdığı otelde, beyaz kadın ticareti yaptığı anlaşıldığından, benzerleri gibi Kayseri'ye sevk ve sürgün edilmesi bildirilmiş.[7]
*Yıldız fabrikasında müstahdem Bahriye Çarhacısı miralaylarından Agâh Bey’in ahaliyi Erkan-ı Harbiye miralaylarından Saffet Bey aleyhine tahrik etmesi ve padişah aleyhine konuşmalar yapması nedeniyle müebbeten sürgün ve askerlikten ihraç edilmiş.[8]
*İstanbul’da başıboş dolaşıp fuhşiyatla meşgul olmalarından dolayı Ankara’ya sürgün edilen Rusya tebasından Fişel ve zevcesi Anna ile diğer sürgünlerin tahsisatlarının nereden karşılanacağının bildirilmesi.[9]
*Samsun kadısına hüküm:
(Kadıya hitaben) Bildirdiğine göre; Anadolu’ya sürgün edilen kâfir beyinin hizmetkârı olan ve elinde iskeleden geçmeğe emr-i şerif olduğunu söyleyen Eflâklı bir Hristiyan, bazı arkadaşlarını gemi ile Akkirman tarafına geçiriyormuş. Bu kişi bazı yerlerde sipahi tavrıyla hareket ediyor, silahlı görünüyor ve işlerini yaptırmak için de Müslüman kisvesine bürünüyormuş. Sözleri bir birini tutmayan Eflâklı bu Hristiyan kişinin ve arkadaşlarının hisar erleri adı altında Rodos’a gönderilmesi emredilmiş.[10]
*Girit’te sürgünde bulunan Nakşibendi tarikatinden Evzaî Efendi’nin kimsesiz kalan çocuklarını yanına aldırmasına müsaade edilmiş. .a.g.y. tt.[11]
*Sinop’ta sürgün bulunan Türk siyasi mahkûmlarının durumları… Sinop’tan kaçıp Rusya’ya sığınmaları ve kaçak mahkûmlardan Mustafa Suphi’nin faaliyetleri…[12]
*Kürdistan Serkomiseri Abidin Paşa tarafından, Halep ve Sivas’a sürgün edilmiş olan Kürt reisleri hakkında, Şura-yı Devlet Dahiliye Dairesinin mazbatası.[13]
Kaynaklar: Başbakanlık Osmanlı Arşivi
[1] H 10.11.1176 (23 Mayıs 1763… Fon: ÇVB. Kutu: 1, Gömlek: 53, Sıra: 0
Bu dönemde padişah III. Mustafa’dır.
[2] H: 19.12.1332 Fon: DH. EUM. Kutu: 7. Şb. Gömlek: 2, Sıra: 17
[3] H: 29.12.1126 Fon: AE. SAMD. III, Kutu: 4, Gömlek: 279
[4] H: 20.10.1139 Fon: AE. SAMD. III. Kutu: 2, Gömlek:141
[5] H: 20.02.1307, Fon: Y. EE., Kutu: 5, Gömlek: 131
[6] H: 26.10.1263, Fon: A. MKT. MVL., Kutu: 6, Gömlek: 4
[7] H: 26.08.1333, Fon: DH. EUM. ADL., Kutu: 6, Gömlek: 29
[8] H: 23.05.1327, Fon: İ. BH., Kutu: 8, Gömlek: 47
[9] H: 29.03.1333, Fon: A. DVN. MHM., Kutu: 9, Gömlek: 26
[10]H: 29.02.979, Fon: A DVNSMHM, d, Kutu: 10, Gömlek: 79
[11]H: 30.12.1272, Fon: Y.PRK. BŞK, Kutu: 1, Gömlek: 1
[12]M: 27.06.1914, Cumh. Arş. Fon: 930, Kutu: 2
[13]H: 16.01.1298 Fon: Y. PRK. ŞD., Kutu: 1, Gömlek: 13
