6 Haziran 1944 günü Normandiya Çıkarması başarıyla ifa edilmişti. 6 Haziran 2019 günü çıkarmanın 75’inci yıldönümü törenlerle kutlandı. İngiltere ve Fransa’da yapılan kutlama törenleri ABD, İngiltere ve Fransa’nın övünç duyduğu, SSCB’nin Normandiya zaferinde payı olmasına rağmen Putin davet edilmemesi nedeniyle üzüldüğü, eski Alman Başbakanı Merkel’in ise atalarının yaptığı vahşetten dolayı sessiz kalıp boynunu büktüğü şekliyle sona erdi.
II. Dünya Savaşı’nın dönüm noktası sayılan bu özel güne İngiltere Kraliçesi 2. Elizabeth, ABD Başkanı Donald Trump, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve birçok Avrupa ülkesinin lideri, Fransa'nın Normandiya ve İngiltere'nin Portsmouth kentlerindeki anma etkinliklerine katıldı.
İttifaklar
ABD, Kanada, İngiltere, Fransa ve SSCB İttifak devletlerini oluştururken Almanya, İtalya ve Japonya ise Mihver güçlerini oluşturuyordu. Devletler, o yıllardaki bütçelerinin önemli bir bölümünü (ABD Bütçesi 1 trilyon USD, Harcama: 341 milyar USD; Nazi Almanyası Bütçe: 400 milyar USD, Harcama: 272 milyar USD; İngiltere Bütçe: 340 milyar USD, Harcama: 120 milyar USD; SSCB Bütçe: 350 milyar USD, Harcama: 192 milyar USD) savaş için harcamışlardı.
İlk konuşlanma ve planlar
Müttefik birlikleri, düşmanın tahkim etmek ve engellerle kaplamak ve mayınlarla döşemek için yeterince zamanlarının olduğu, dört yıldır işgal altında bulundurduğu bir kıyıya çıkmak zorundaydılar. Almanların savunma amacıyla batıda 58 tümenleri vardı. Bunların arasındaki 10 tümen çok hızlı bir şekilde karşı taarruza çıkabilecek panzer tümenleriydi.
Zorluk ise, İngiltere’de toplanan büyük çaplı kuvvetleri Manş Denizi’nden geçirip Fransa sahillerine ulaştırmaktı. Çıkacak birlikleri Fransa sahillerine ulaştıracak çıkarma gemisi sayısı sınırlıydı. İlk havadan deniz çıkarma nakliyesinde üç hava indirme tümeni ile birlikte ancak altı tümen çıkartabileceklerdi. Sahildeki bu miktarı iki katına çıkarabilmeleri için de bir hafta gerekiyordu.
İlk tutunma bölgeleri tahminlerin aksine 130 km genişliğinde büyük bir köprübaşına dönüştürülmüştü. Müttefik kuvvetler, köprübaşından yarma harekâtıyla çıkıncaya kadar Alman birlikleri tehlike yaratacak bir karşı taarruz icra edememişlerdi. Yarma taarruzu Mareşal Montgomery’nin ilk planlamış olduğu tarzda ve yerde icra edilmiştir. Böyle olduğu için de Fransa’daki bütün Alman cephesi çökmüştür.
Hava üstünlüğü
Eğer Müttefiklerin bir hava hâkimiyeti olmasaydı Müttefik birliklerin sahilde tutunma şansları olmayacaktı. Donanmanın topçu ateşine de çok şey borçluydular. Müttefik Hava Kuvvetleri doğuda Sen Nehri, güneyde Loire Nehri üzerindeki köprülerin birçoğunu imha etmiş, Normandiya muharebe sahasını adeta stratejik tecrit alanına dönüştürmüştü.
Alman ihtiyatları, uzun ve dolambaçlı yolları kat etmek zorunda kaldılar. Yürüyüşleri boyunca sürekli taciz ve saldırılara uğradılar. Hiç bitmeyen gecikmelere maruz kaldılar ve çok az sayıda birlik zamanında muharebeye girebildi.
Bu başarısızlıkta bombardımanlar kadar Hitler ve generalleriyle generallerin kendi aralarındaki fikir çarpışmaları da etkili olmuştur.
Almanların asıl çıkmazı, Hollanda’dan Fransız sahillerine oradan da İtalyan dağlık sınırına kadar uzanan 4.800 km’lik kıyı şeridini korumak zorunda olmalarıydı. 58 tümenin yarısı sabit tümenlerdi. 6 Haziran 1944 çıkarma günü (D Day) Normandiya’da ve Müttefiklerin karaya çıktıkları kıyı şeridinin yakınında bulunan tek panzer tümeni, o gün Montgomery’nin kilit Caen
noktasını ele geçirme planını başaramadı. Panzer tümeninin bir kısmı İngiliz cephesini gerçekten yarmış ve sahile kadar inmişti. Ne var ki, yarma etkili olamayacak kadar küçüktü…
Çıkarmaya kaç asker katıldı?
150 bin civarında asker, yedi bine yakın gemi ve çıkarma botu, 10 bin askeri aracı, Normandiya sahilinde dikkatle seçilmiş beş sahile taşımıştır. Normandiya Çıkarması'nın yapıldığı gün, Müttefik kuvvetlerden 4 bin 400 asker hayatını kaybetmiş, 9 bin asker de ya kaybolmuş ya da ağır yaralanmıştır.
Kaç Alman askerinin yaşamını yitirdiği ise kesin olarak bilinmiyor ancak 4 bin ile 9 bin arasında olabileceği tahmin ediliyor. Karadaki binlerce Fransız sivil ise, çoğunlukla, Müttefiklerin başlattığı hava bombardımanı sebebiyle hayatını kaybetmiştir.
Savaş sırasında altı milyondan fazla Yahudi katledilmiş, Naziler çeşitli ülkelerde imha kampları kurmuşlardı. Polonya’daki Auschwitz ve Birkenau Kamplarına gönderilen 1,3 milyon kişiden 1,1 milyonu katledilmişti. Bu iki kampla ilgili daha önce bir yazı yazmış ve resimler sergilemiştik gazetemizde. Yaklaşık 60 milyon kişi bu savaşta hayatını kaybetmişti.
1939-1945 yılları arasında sadece İttifak devletleri düşman hatlarına 3,4 milyon ton bomba atmışlardı. İşte size bilanço!
