Ağustos ayı bizler için genellikle zaferlerle sonuçlanmış ve büyük başarılar kazanılmış ay olarak bilinir. Şimdi de ağustos ayında olduğumuza göre İstiklâl Savaşı’mızın noktalanacağı 30 Ağustos tarihine kadar neler olduğunu gözden geçirmek bizlere bazı fikirler kazandırabilir.
Aralık 1921’de
- Yiyecek içecek durumu
Batı cephesi birliklerinin yiyecek ihtiyaçlarını karşılamak üzere Konya demiryolu ile cepheye (Çay) günde 95 ton ekmeklik, 15 ton yemeklik, 15 ton et ve 108 ton arpa getirilmekteydi. Birliklerin et ihtiyacı karşılanamadığından Başkomutanlığın da uygun görmesiyle bölgedeki göllerden balık avlanması yoluna gidilmişti.
Batı Cephesi Komutanlığı konuyla ilgili olarak Başkomutanlığa yazdığı rapora, “… Ordunun et ihtiyacını kısmen temin etmek için göllerden balık tutturacağız. Halbuki Maliye Vekâleti bunun Düyun-u Umumiye’ye ve dolayısıyla Maliyeye aidiyetinden bahsediyor. İvedi karar verilmesi gerekir…” notunu düşmüştür.
- Giyecek ikmali
Temmuz-Kasım 1921 arasında İtalya’dan 30 bin, yurt içinden 40 bin takım elbise satın alınmıştı. Ayrıca 243 bin elbise kontrata bağlanmışsa da 45 bin adedi alınabilmişti. Fransızlardan 100 bin adet takım elbise istendiyse de bunlar gelmemişti.
- Silah durumu
- Türk birliklerinin elinde 72.967 piyade tüfeği, 533 hafif makineli tüfek, 579 ağır
makineli tüfek ve 222 top vardı. Yunan ordusunun standardına çıkabilmesi için 10 bin tüfeğe, 3.152 hafif makineli tüfeğe, 1.020 ağır makineli tüfeğe ve 352 topa ihtiyaç vardı. Fransızlar Adana’yı boşaltırken Türk ordusuna 10 uçak, 40 bin piyade tüfeği ve hibe olarak 200 hayvan vermeyi vaat etmişlerdi.
- Buna karşılık Suriye’deki Fransız makamlarının 29 Aralık’ta vermiş oldukları
cevapta, “silah ve cephane vermemek emrini aldıkları, 200 hayvanın teslimi işinin de Franklin Buyyon’un hareketinden sonra belli olacağı…” bildiriliyordu.
- Polonya’ya silah ve cephane almak üzere gönderilen heyetten de olumlu bir sonuç
alınamamıştı.
- MSB’lığınca Almanya’ya gönderilen Kurmay Yarbay Saffet ve Nuri Beyler, 28
Kasım 1921 tarihinde Bakanlığa gönderdikleri yazıda satın aldıkları ve alacakları miktarları, para temin edilip gönderildiği takdirde daha da alabileceklerini belirtiyorlardı.
Buna göre alınacaklar
26 uçak, 1000 tabanca, 1000 adet altılık dürbün… Uçakların bedeli 6,5 milyon Mark, diğerleriyle birlikte vapur nakliyesi dahil 8 milyon Mark tutarındaydı. Artan para ile alınacak olanlar; 10 milyon adet Alman piyade tüfeği cephanesi (beheri 1,5 Mark), 10 bin Alman tüfeği kasaturası (beheri 175 Mark), 5 bin kılıç (beheri 85 Mark, benzin, telgraf malzemeleri, el bombaları, batarya dürbünleri ve kablo…
Ancak satın alma heyetinin satın aldıkları silah ve malzemeyi deniz yoluyla Silifke’de Taşucu limanına kasım ayı ortalarına kadar göndereceklerini bildirmelerine rağmen alınmadığı da karşı yazıyla kendilerine bildirilmişti. Böylece dışarıdan silah alma işleri güçleşince MSB.lığı, jandarma ve askerlik şubelerindeki bütün silah ve cephaneyi batı cephesine göndermeye başladı.
- Sınıf (Akaryakıt) İkmal Maddeleri
Cephe Komutanlığının 10 Aralık 1921’de başkomutanlığa vermiş olduğu raporda, Batı Cephesinin 200 ton benzine ihtiyacı bulunduğunu İnebolu ve Samsun limanlarına getirilecek olan 520 ton benzinin ikmal için Mersin’e ulaştırılmasını teklif etmişti.
- Ulaştırma hizmeti
İkmal akımının mevcut ulaştırma araçlarıyla demiryolu son noktalarından ancak 40 km ileriye kadar götürülebileceği, ihtiyaç duyulan 60 motorlu ulaştırma aracıyla 3000 devenin sağlanması halinde bu mesafenin 60 km’ye çıkabileceği belirtiliyordu.
- Mali durum
Aralık 1921’de 150.000’i bulan batı Cephesi kuvvetlerinin ikmali için para bakımından sıkıntı çekiliyordu. Sadece yiyecek maddelerinin satın alınabilmesi için Mart 1922 sonuna kadar 3 milyon beş yüz bin liraya ihtiyaç vardı.
Bir aylık satın almalar için ivedi olarak 500 000, er maaşları için 43.700, subay maaşları için de 420.000 lira olmak üzere 1.300.000 liraya ihtiyaç vardı…
