10 Aralık 1948 dünya tarihi için çok önemli bir tarihtir. O gün ; kabul edilerek yürürlüğe giren İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi insan hakları üzerine yazılmış önemli bir metindir.
30 Maddelik İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin temelleri aslında 29 Nisan 1946 tarihinde, İnsan Hakları Komisyonu kurulmasıyla başlamakta. Komisyon Başkanlığına dönemin ABD Başkanı olan Rooosevelt’in eşi olan Eleanor Roosevelt seçildi. Başkan Yardımcısı Çin’den seçilmiş ve raportör üye de Lübnan’dandı. Komisyon 18 devletin temsilcisinden oluşuyordu. Bu devletlerin ortak bir özelliği şuydu; din,dil,ırk ve ideoloji ayırt etmeksizin bir araya gelmişlerdi. ABD, Avustralya, Belçika, Belarus, Çin, Filipinler, Fransa, Hindistan, İngiltere, İran, Lübnan, Mısır, Panama, Sovyetler Birliği, Şili, Ukrayna, Uruguay ve Yugoslavya tarihi komisyonda görev almışlar ve İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin hazırlanmasında etkin bir rol oynamıştır.
Biri giriş ve toplamda 30 maddeden oluşan İnsan Hakları Evrensel Bildirisi, 10 Aralık 1948 günü Fransa’nın başkenti Paris’te toplanan BM Genel Kurulunda kabul ve ilan edilmiştir. Genel Kurulda oy verme hakkı olan 58 ülkeden 56’sı oylamaya katılmış ve katılan üyelerin 48’i olumlu oy vermiştir. Türkiye de olumlu oy veren ülkeler arasında yer alır. Oylamaya katılan üyelerden 8’i(Sovyetler Birliği, Suudi Arabistan, Belarus, Ukrayna, Çekoslovakya, Güney Afrika ve Polonya) çekimser oy kullanmıştır.
Türkiye Evrensel Bildiri’yi, Bakanlar Kurulu kararı ile Resmi Gazete’de yayımlamıştır. Resmi Gazete’nin 27 Mayıs 1949 tarih ve 7217 sayılı nüshasında İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ‘nin kabul edilmesi yayımlanmıştır.
Resmi Gazete’de yayımlanan karar şöyledir: “Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 10 .12.1948 tarihli ve 217(111) sayılı kararıyla kabul edilen ilişik ‘İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin Resmi Gazete ile yayınlanması ve yayından sonra okullarda ve diğer eğitim müesseselerinde yorumlanması ve bu beyanname hakkında radyo ve gazetelerde münasip neşriyatta bulunulması, Dışişleri Bakanlığının 28(3) 1949 tarihli ve 36084/122 sayılı yazısı üzerine bakanlar Kurulu’nun 6.4.1949 tarihli toplantısında kararlaştırılmıştır.”
***************************************************************************
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi dünyamızda tam 300’den fazla dile çevrilmiştir. Bu özelliği ile de en çok dile çevrilen insan hakları belgesi olma özelliğini taşımaktadır. Metin şu cümlelerle başlar;
“İnsanlık ailesinin bütün üyelerinin doğal yapısındaki onuru ile eşit ve devredilemez haklarını tanımanın dünyada özgürlük, adalet ve barışın temeli olduğunu,
İnsan haklarını göz ardı etmenin ve hor görmenin, insanlığın vicdanında infial uyandıran barbarca eylemlere yol açtığını ve insanların korku ve yoksunluktan kurtulması, konuşma ve inanma özgürlüğüne sahip olacağı bir dünyanın ortaya çıkmasının sıradan insanların en yüksek özlemi olarak ilan edilmiş bulunduğunu, insanın zorbalık ve baskıya karşı son çare olarak başkaldırmak zorunda kalmaması için, insan haklarının hukukun egemenliğiyle korunmasının önemli olduğunu,
Uluslar arasında dostça ilişkiler geliştirmenin önemli olduğunu,
Birleşmiş Milletler halklarının, Birleşmiş Milletler Kuruluş Belgesinde, temel insan haklarına, kişinin onuruna ve değerine, erkekler ile kadınların hak eşitliğine olan inançlarını teyit ettiklerini ve daha geniş özgürlük içinde toplumsal gelişme ve daha iyi bir yaşam düzeyini sağlamaya kararlı olduklarını,
Üye Devletlerin, Birleşmiş Milletlerle işbirliği içinde, insan haklarının ve temel özgürlüklerin evrensel olarak saygı görmesi ve gözetilmesini sağlamayı taahhüt ettiklerini,”
Evrensel Bildirge şu cümlelerle devam etmektedir;
“Bu hak ve özgürlüklerde ortak bir anlayışa sahip olmanın, bu taahhüdün tam olarak gerçekleşmesi için büyük önem taşıdığını göz önüne alarak,
Genel Kurul;
Toplumun her bir birey ve her bir organının, bu Bildirge'yi her zaman göz önünde tutarak, söz konusu hak ve özgürlüklere saygıyı geliştirmek için eğitim ve öğretim yoluyla ve gerek üye devletlerin halkları arasında, gerek üye devletlerin yönetimi altındaki bölgelerin halkları arasında bu hak ve özgürlüklerin evrensel ve etkin biçimde benimsenmesi ve uygulaması için giderek gelişen ulusal ve uluslararası önlemler aracılığıyla harcayacağı çabalarda bütün halklar ve devletler için ortak standart olarak işbu Evrensel İnsan Hakları Bildirgesi'ni ilan eder.”
Şu cümlenin altını çizmekte fayda vardır; İnsan hakları, tüm insanların sahip olduğu temel hak ve özgürlüklere denir. İnsan hakları, ırk, ulus, etnik köken, din, dil ve cinsiyet ayrımı gözetmeksizin tüm insanların yararlanabileceği haklardır. Bu hakları kullanmakta herkes eşittir. Bu haklar insanın en temel haklarıdır. Yani insan olmaktan kaynaklı haklara insan hakları diyoruz.
Günümüzde dünyamızda açlıktan ölenler, vahşice öldürülenler(Cinayet,Terör vb), kadınlara ve kızlara yönelik tecavüz ve taciz vakaları , ağır ve insanlık dışı koşullarda çalıştırılanlar ve emeğin sömürülmesi, sağlık ve eğitim haklarından yararlanamayanların durumu gibi durumların halen yaşanması İnsan Hakları konusunda daha gidilmesi gereken epey mesafelerin olduğunu kanıtlamıştır. Bu konuda mesafe almak için bizlerin de bilinçli hareket etmesi gerekliliğinin farkında olmamız gerekiyor.
