Avusturyalı yazar Peter Handke, Nobel Edebiyat Ödülü’ne lâyık görüldü. İsveç’in başkenti Stockholm’de farklı ülkelerinden bir araya gelen gazeteci ve akademisyenler, Srebrenitsa’da yaşanan soykırımı inkâr eden Peter Handke’nin Nobel ödülüne layık görülmesini eleştirdi.
Peter Handke’nin hayatı...
Peter Handke, 6 Aralık 1942’de Griffen, Avusturya’da dünyaya gelmiş, 12 yaşına kadar din ağırlıklı eğitim veren bir okulda okumuştur. Handke 1961 yılında Graz Üniversitesi Hukuk Fakültesine girmiş ve öğrencilik yıllarında yazmaya başlamıştır. İlk roman denemesi olan “Die Hornissen” Suhrkamp Yayınevi tarafından yayınlanmıştır.
1971 yılında annesinin intihar etmesi üzerine çok etkileyen Handke, bu olayı “Mutsuzluğa Doyum” adlı romanına konu edinmiştir. 1967’de Hauptmann ödülünü, 1973’te Büchner Ödülünü daha sonra da Kafka Ödülü’nü kazanmıştır.
Peter Handke’nin bazı eserleri
Mutsuzluğa Doyum, Ada Yay, Solak Kadın, Metis Yay, Kalecinin Penaltı Anındaki Endişesi Ayrıntı Yayınları, Yorgunluk Üzerine Deneme, Nisan Yay, Karanlık bir Gecede, Can Yay. Yineleme, Ara Yay, Konstanz Gölü’nden Atla Geçiş, Logos Yayınları, Kaspar, Estetik yayınları, Çocuğun Öyküsü, Metis Yayınları
Nobel Barış Ödülü
Alfred Nobel’in vasiyeti uyarınca, her yıl ulusların ve halkların kardeşliği, silah ve orduların azaltılması ve barış kongreleri düzenlemek için en çok çaba sarf eden kişi, kişiler veya kuruluşlara verilen bir ödüldür. Nobel Barış Ödülü Oslo’daki Norveç Nobel Komitesi tarafından verilir. Komite 1895 tarihinde oluşturulmuş ve ilk ödülünü 1901 yılında vermiştir.
Soykırımı inkâr
1901 yılından bu yana verilen Nobel Edebiyat ödülleri sahiplerini buldu. Nobel edebiyat ödülleri, her yıl Alfred Nobel’in sözleri ile bir idealist eğilimi en farklı şekilde ifade eden yazara veriliyor. Ülkemizden de Orhan Pamuk, 2006 yılında Nobel Edebiyat Ödülü’nün sahibi olmuş, bu yıl ise bu ödül, Avusturyalı yazar Peter Handke’e verilmiştir.
Bu durum tartışmalara neden olmuş Nobel Edebiyat Ödülü’nün Srebrenitsa’da yaşanan soykırımı inkâr eden yazara verilmesi pek çok kişi tarafından tepkiyle karşılanmıştır. Bunun nedeni ise Handke’nin Srebrenitsa’da yaşanan soykırımı inkâr etmesi ve Sırbistan’ın savaş suçları işlemiş olan eski lideri Slobodan Miloseviç’e açık şekilde destek vermesidir.
Nobel ödüllerini dağıtan İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi eski Sekreteri Peter Englund, edebiyat ödülünün Avusturyalı yazar Peter Handke’ye verilecek olması nedeniyle bu yılki Nobel ödüllerini boykot edeceğini açıklamıştır.
Dışişleri Bakanlığı’nın kararı
Dünyada bu karara tepkiler sürerken Türkiye Dışişleri Bakanlığı ve Cumhurbaşkanlığından da sert tepki gösterilmiştir. Türkiye’nin Stockholm Büyükelçisi Hakkı Emre Yunt, Bosna Hersek’te yaşanan soykırımı inkâr eden ve her fırsatta eski Sırp lider Slobodan Miloseviç’e duyduğu hayranlığı dile getiren Avusturyalı yazar Peter Handke’den dolayı Nobel Ödül Töreni’ne katılmayacağını açıklamıştır.
10 Aralık İnsan Hakları Günü nedeniyle Ankara’da bulunan Erdoğan ise, “Nobel kendini tüketmiştir. Nobel tamamıyla siyasi, ideolojik davranan bir kuruluş konumundadır. Benim için Nobel’in hiçbir kıymeti harbiyesi yoktur. Türkiye olarak bu törene kesinlikle katılmayacağımızı belirttik. Niçin? Böyle bir katili ödüllendirmek aslında, zulüm ile ortak hareket etmektir.” demiştir
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Nobel’i kendisini tüketmiş, ideolojik bir kurum olarak tanımlamıştır.
Gazetecilerden birinin “Nobel size verilse alır mıydınız?” sorusuna; “Nobel kendini bitirmiştir. Benim için hiçbir kıymeti harbiyesi yoktur, almam. ” ifadesini kullanmıştır.
Çağrılar
Ayrıca İsveç’in başkenti Stockholm’de dünyanın farklı ülkelerinden bir araya gelen gazeteci ve akademisyenler, Peter Handke’den Nobel Edebiyat Ödülü’nün geri alınmasını istemişlerdir. Stockholm’de bulunan ABF binasında bir araya gelen gazeteci ve akademisyenler, Handke’ye Nobel Edebiyatı veren İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi’ne çağrıda bulundu.
Çağrıda bulunanlar arasında Hırvat asıllı Alman yazar Alida Bremer, Alman gazeteci Elke Schmitter, Fransız gazeteci Florence Hartmann, Amerikalı gazeteci Roy Gutman, Bosnalı Akademisyen Emir Suljagic, İsveçli gazeteci Christina Doctare, Saraybosna Üniversitesi Öğretim Üyesi Pr. Doktor Vahidin Preljevic, Norveç Helsinki Komite Üyesi Enver Djuliman, Toplama Kampı Mahkûmları Derneği Başkanı Mirsad Duratovic, Soykırım Araştırmacısı gazeteci Jasna Causevic yer almıştır.
İncelemeler
Srebrenitsa’da yaşanan soykırımı inkâr eden Avusturyalı yazar Peter Handke, kendi tarihini de mutlaka iyi biliyordur. Habsburg Hanedanı’nın Macar milletine yaptıklarını göz önüne alarak mı bu tespiti yapmıştır. Osmanlı arşiv belgelerinde Macar zulmü dile getirilmiştir. Ben de Avusturya’nın bunları da inkâr etmesi yerinde olacaktır (!).
1.Şumnu’daki Avusturya konsolosunun Osmanlılara iltica eden Macar mültecileri hakkında Devlet-i Aliye’den bazı gayr-i insani taleplerde bulunduğu ile ilgili…
2. “… Şimdi artık Habsburg İmparatoru, Macaristan’ın büyük kısmını sadık generallerine, Habsburglardan yana aristokratlara, ordu müteahhitlerine ve ajanlarına gülünç fiyatlarla satıyordu…”
3.1848-1849 Macar Bağımsızlık Savaşı sırasında Çar’ın ve Habsburgların orduları Macaristan’ı yakıp yıktılar.
4. Habsburg Hanedanı Macar halkına dini özgürlük vermek yerine hepsini Katolik olmaya zorladı. Hatta Viyana’nın İsveç elçisi Macar halkına dini hürriyet verilmesi konusunda İmparatora ricada bulunduğu zaman: “Katolik olmayanlara müsamaha göstermektense o toprakları kaybetmeyi (Türk hâkimiyetine girmesi) tercih ederim” cevabını vermiştir. İşte Habsburg hanedanı tarafından bu şekilde aşağılanan ve zulme uğrayan Macar halkı kurtarıcı olarak Türk egemenliğini görmektedir.
