Doğu Akdeniz’de durum
Doğu Akdeniz’de petrol aramaları sırasında karşımıza çıkan önemli bir ülke var: İsrail… İsrail’in Kanal 13 televizyonu muhabirlerinden Barak Ravid Twitter hesabından paylaştığı mesajda, iki hafta önce ortak bir proje üzerinde çalışan İsrailli ve Güney Kıbrıslı araştırmacıları taşıyan İsrail’e ait "Bat Galim" isimli araştırma gemisinin, Türk Deniz Kuvvetlerine ait bir gemi tarafından Doğu Akdeniz'den çıkarıldığını öne sürmüştür.
Barak Ravid mesajında ayrıca olayın yaşandığı anda İsrail Enerji Bakanlığına bağlı enstitüye ait araştırma gemisinin Güney Kıbrıs Rum Yönetiminin sözde deniz yetki alanında olduğu iddiasında bulunmuştur.
Türk donanmasına ait gemiler, İsrail araştırma gemisinin bölgeyi derhal terk etmesini ve araştırmaya devam etmemesini istemiş, araştırmalarını durduran İsrail gemisi ise bölgeyi terk etmek zorunda kalmıştır. Gelecek günlerde benzer olayların olacağı muhtemeldir. İsrail uçaklarının gemilerimiz üzerinde taciz edici uçuşlarının olması da ihtimal dahilindedir.
Askeri işbirliği anlaşması
Libya ile Askeri İşbirliği Anlaşması'nın Mecliste AKP ve MHP oylarıyla kabul edilmiştir. Bu anlaşma, Libya Ulusal Mutabakat hükümeti ile imzalanan ikinci anlaşmadır.
Türkiye, 27 Kasım’da Libya’da kurmayı planladığı Ani Müdahale Kuvveti’ne eğitim, danışmanlık, tecrübe aktarımı, planlama ve malzeme desteği vereceğini açıklamış, TBMM bu anlaşmayı 5 Aralık günü kabul etmiştir.
Türkiye-Libya Mutabakat Muhtırası
Türkiye Cumhuriyeti hükümeti ile Libya Ulusal Mutabakat hükümeti arasında Akdeniz’de “Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası” adıyla yapılan bu anlaşma Akdeniz’deki enerji kaynaklarının kontrolünü de içermektedir. Türkiye’nin yaptığı, Yunanistan, Mısır, BAE ve bazı Avrupa ülkelerinin ittifakına karşı bir çıkıştır.
Biliyorsunuz ki, Türkiye aynı olayı Suriye’de yaşamıştır. ABD’nin yayılma alanını sınırlandırma düşüncesiyle yakınlaştığı Rusya ve Esad karşıtlığında buluştuğu ABD, “Barış Pınarı Harekâtı”nın ilerlemesi nedeniyle hemen devreye girmek suretiyle Türkiye’nin harekâtını durdurmuşlardır.
Olasılıklar
- Türkiye’nin Libya’da anlaşma yaptığı Trablus hükümeti, Libya’daki iç savaşın
taraflarından biridir. Her ne kadar Batı dünyasından birçok ülke Trablus hükümetini tanıyor ise de ülkenin büyük bölümü Hafter güçlerinin kontrolü altındadır. Gn. Hafter, fırsat buldukça Trablus’a yönelik saldırılarını sürdürmektedir.
Şimdilerde Rus, BAE ve Suudi Arabistan’dan önemli ölçüde yardım alan Hafter güçleri, Trablus hükümetini düşürürse Türkiye’nin Doğu Akdeniz Anlaşması ne olacak?
- Hem sınırdaşımız Suriye’de hem denizaşırı ülke Libya’da açılan iki cephe Türkiye’yi
yorar. Dilim varmıyor ama Doğu Akdeniz’de çıkabilecek küçük bir çatışma bile Türkiye’yi çok daha zor durumlara sokabilecektir.
Yunanistan, Türkiye’yi BM’ye şikâyet etmiş, Mısır ise Hafter güçlerine zırhlı birlik ve hava gücü desteği sağlayacağını belirtmiştir. Arap sermayesi Hafter güçlerinin adeta emrine verilmiştir. Kaldı ki, bırakın küçük bir çatışmayı, Akdeniz ötesi bir ülkeye lojistik destek sağlamak zor olacağı ve ne kadar süreyle devam ettirilebileceği de tartışmaya açıktır.
- Önceki yıllarda Çin ile gerçek mermi ve füzeleri kullanarak Akdeniz’de büyük çaplı bir
tatbikat yapmıştı. Şimdi senaryoyu tek başına oynuyor. Belki farkında değiliz ama Rusya, Doğu Akdeniz’deki varlığı ve gücüyle Akdeniz’e açılmıştır.
Akdeniz’in güneyindeki Afrika ülkesi Libya’da güç bulundurmak ve takviye etmek suretiyle de NATO’nun güney kanadına ciddi bir tehdit oluşturmaktadır.
- Al Arab gazetesindeki bir yorumda yazar Dimitar Bishev, Türkiye ile NATO ve Avrupa
Birliği müttefikleri arasındaki ilişkilerin giderek bozulduğuna dikkat çekilmekte, bu durumun ise Ankara’nın Moskova’ya bağımlılığını artırdığına vurgu yapmaktadır.
Yazarın görüşüyle birlikte şu yorumu yapmak da mümkündür: Doğu Akdeniz’de Türkiye ile Gaz Forumu ülkeleri arasında yaşanacak bir çatışmanın Rusya’ya yarayacağı, Türkiye’nin Libya’ya müdahalesinin Libya Ulusal Ordusunun yanında duran Rusya’ya karşı bir meydan okuma olacağı değerlendirilebilir. Bütün bu gelişmelerden tek avantajlı çıkacak ülkenin de Rusya olacağı net bir hal almıştır.
