Basın haberlerinden
Hindistan’ın başkenti Delhi’de Müslümanları dışlamakla eleştirilen tartışmalı yeni vatandaşlık yasasını destekleyenler ve protesto edenler arasında bir gerginlik başlamıştır. Hindistan Başbakanı Narendra Modi sükûnet çağrısı yapsa da yerel medya, bazı Hindu grupların Müslümanları hedef aldığını, evlerini ve dükkânlarını yaktığını yazmaktadır. Bazı Müslümanlar evlerini terk etmiş, kentte iki cami de kundaklanmış ve hayatını kaybedenlerin sayısı 27’ye yükselmiştir.
Ölenlerin arasında Müslüman ve Hindular bulunmaktadır. Hindistan Parlamentosu tarafından onaylanarak yürürlüğe giren ve Müslümanlar dışında Güney Doğu Asya’dan gelen tüm mültecilere vatandaşlık hakkı tanıyan yasa, vatandaşlık haklarıyla dini köken arasında ilişki kurması nedeniyle "Hindistan'ın laik anayasasını ihlal etmek" ve "Müslümanları dışlamak" gibi nedenlerle eleştirilmektedir.
Delhi’de, Hindular ve Müslümanların karşı karşıya geldiği olaylarda son bir iki haftadan beri görülen tırmanış, yakın geçmişteki bazı kanlı toplumsal olayları hatırlara getirmekte ve kaygı yaratmaktadır.
Geçmişte meydana gelen olaylar
Afganistan savaşında işgal edilen bazı yerlerde hâkimiyetin İngiltere’ye ağır maliyet getirdiği ortaya çıktığı, Hindistan’a yapılan masrafların külfet oluşturduğu görülünce İngiliz Avam kamarasında görüşmeler yapılmış ve tahammül edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. [1]
İngiltere konsolosunun sefaretten aldığı telgrafta, Çanakkale Boğazı’nın kapatılma sebebinin izahı, Osmanlı donanmasının son durumuyla ilgili bilgilerin yanında Afganistan, Hindistan, Mısır ve Fas’taki durumun normal olduğunun bildirildiği de görülmektedir. [2]
Şeyh Abdülkadir Geylani’nin Hindistan ve Afganistan’da pek çok mensubu bulunduğu, bu tarikatın Nakibü’l-eşrafından bütün Kadirileri cihada davet eden bir fetvanın alındığı ve gizlice Tahran Sefaretine gönderildiği kayıtlara geçmiştir. [3]
Osmanlı Devleti, Ermenistan, İrlanda, Karadağ, Afganistan ve Hindistan meselelerine dair İngiltere Parlementosu’nun müzakerelerini ilgiyle takip etmiştir (tt).[4]
İngiltere Parlamentosu’nda Afganistan meselesi üzerine yapılan tartışmaların sonunda Afganistan savaşı giderlerinin Hindistan bütçesinden karşılanması Lordlar Kamarasında kabul edilmiştir.[5]
4 Temmuz 1894 günü Afganistan, Hindistan ve Orta Asya'ya dair İngiltere ile Rusya arasında Petersburg’da bir itilâfname imzalanmıştır. g.a.tt.[6]
Rusların niyetlerinin Hindistan'ı istilâ etmek olduğu, ara yerde bulunan Müslüman devletlerinin de topraklarını istilâ ederek Hindistan’a ulaşmayı planladığı, bu arada Afganistan’a da girdikleri haber alınınca Devlet-i Aliye bu duruma tepki göstermiştir. a.g.y.tt İngilizlerin Osmanlılara karşı giriştiği entrikaları engellemek için Hindistan, Afganistan ve Habeşistan'da İngilizlere karşı izlenecek politikalar üretmiştir. Bu amaçla Hindistan ve Afganistan’a casus ve muharrikler göndermiş, bu gizli bilgileri yazan gazeteleri tekzip edilmiştir.[7]
Rusların ve İngilizlerin Türkistan ve Hindistan’daki hâkimiyet mücadeleleri yaptıkları, durumun bir çatışmaya doğru evrildiği değerlendirilmiştir. (tt)[8]
Hindistan’ın Dolya şehrinde Müslümanlarla Mecusiler arasında çıkan çatışmalarda İngiliz idareciler tarafgir davranmışlardır.[9]
Bugünkü Hindistan’ı her an patlayacak şekilde dizayn eden İngiltere’nin dün ne tür faaliyetler içinde olduğu resmi belgelerle sabittir. İngiltere, dün Uzak Doğu’ya giden yolları, bu yollar üzerindeki ülkeleri her türlü imkân ve istihbaratla avucunun içine almıştır. Arap yarımadası’nda yaptıklarını bu bölgelerde de uygulamıştır.
Başbakanlık Osmanlı Arşivleri
[1] H 29.12.1295, Fon: Y. PRK. EŞA. Kutu: 1, Gömlek: 37
[2] H 17.11.1332, Fon: DH. EUM. 5 ŞB, Kutu: 2, Gömlek: 19
[3] H 03.02.1333, Fon: DH. EUM. 7 ŞB. Kutu: 2, Gömlek: 54
[4] H 30.12.1297, Fon: YPRK. TKM. Kutu: 3, Gömlek: 47
[5] M 09.01.1879, Fon: HR. SYS., Kutu: 4, Gömlek: 41
[6] H 30.12.1311, Fon: Y.PRK.BŞK. Kutu: 36, Gömlek: 10
[7] H 29.12.1341, Fon: Y.EE. KP. Kutu: 39, Gömlek: 3900
[8] H 29.12.1298, Fon: Y. PRK. HR, Kutu: 5, Gömlek: 81
[9] H 04.06.1312, Fon: Y.PRK.EŞA, Kutu: 20, Gömlek: 88
