Holodomor
1932–1933 arası Sovyetler Birliği’nde şimdiki Ukrayna ve Kuban bölgesinde suni olarak yaratılan kıtlık sebebiyle yaklaşık olarak 8 milyon insanın telef olduğu olaydır. Holodomor olayları, milyonlarca insanın açlıktan öldüğü bir felâket olarak bilinir ve Ukrayna halkının karşı karşıya kaldığı açlık felâketi, Ukraynalıları yok etmeye yönelik Komünist Partisi Merkez Komitesi (Bolşevikler) Başkanı Josef Stalin’in uyguladığı politikaların ve uygulamaların bir sonucudur.
Olayların soykırım özeliğinde olup olmadığı tartışılsa da, Ukrayna’nın uluslararası alanda Holodomor’un soykırım olarak tanınması yönündeki taleplerine, Rusya Federasyonu şiddetle karşı çıkmaktadır. Bugün için 26 ülke bu olayı soykırım olarak tanımaktadır.
Ukrayna’da 1930'larda yaşanan Holodomor felâketi, Stalin rejiminin baskıcı uygulamalarına boyun eğmeyen Ukrayna halkının açlığa mahkûm edilmesi anısına her kasım ayının son haftasında anılıyor.
Neden açlığa mahkûmiyet?
Stalin rejiminin Ukrayna halkını açlıkla imtihan etmesinin en önemli nedeni, Ukrayna köylüsünün, Stalin’in karşı devrim olarak gördüğü kolektif çiftliklerde karşı çıkmalarıydı. Ayrıca Ekim Devrimi sırasında Ukrayna bağımsızlığını ilan edip 1917-1920 yıllar arasında Bolşeviklerin rejimiyle mücadele ediyordu.
Bolşevikler kazandı, ama SSCB’nin en güçlü, ayaklanmaya hazır olan ikinci ülke olduğunu biliyordu. Bu durum Komünist rejiminin varlığını tehlikeye atıyordu. Nitekim 1991’de Ukrayna bağımsızlığını ilan etmişti. Ukrayna’nın direnişini yıkmak için rejim en korkunç yolu seçmiş ve 20’nci yüzyılın ortasında insanları açlığa mahkûm etmişti.
Uygulama
Stalin’in başkanlığındaki Moskova Komünistleri, 1928 yılının Ocak ayında çiftçilerin hasatlarının çoğunu değerinin çok altında fiyatlarla almaya ve tahıllara el koymaya başlamıştı. İnsanların bütün yiyecekleri ve hayatta kalabilmelerini sağlayan her şey ellerinden alınmış, Ukrayna’daki açlık çeken bütün bölgeler askerlerle çevrilmişti. Kimsenin kurtarılmaması ve hiçbir yardımın geçmemesi için Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin bütün sınırları kapatılmıştı.
Komünizmin baskıcı karakteristiği gereği bu kampanya, mülklerin ve toprağın müsaderesini ve köylülerin tahliye edilmesini öngörüyordu. İnsanların çoğu Sovyetlerin Batı ve Kuzey taraflarına sürgün edilmiş, bağımsız özel çiftlikler, kolhoz olarak adlandırılan devlet kamu çiftliklerine dönüştürülmeye zorlanmıştı.
Farklı kaynaklarda
Farklı kaynaklardaki bilim adamlarına göre Holodomor sırasında 3-7 milyon insanın hayatını kaybettiği söylenmektedir. Haziran 1933’te her gün 34 bin kişi, her saat 1440 kişi ve her dakika 24 insan hayatını kaybetmekteydi.
Sovyetler döneminde Holodomor ile ilgili herhangi bir hatırlama durumunda insanlara hapis cezası veriliyor, suçun boyutları ve sebepleri uzunca bir süre insanlardan ve dünya kamuoyundan saklanmaya çalışılıyordu.
Ukrayna halkının hafızasında derin izler bırakan bir diğer olay da Komünist rejimin çıkardığı “Beş Başak Kanunu”nu çıkarmış olmasıydı. Ufak bir miktar tahılı toplayan kişiye bile hapis cezası verilebiliyordu. Hükümet, evlerdeki buğday, yiyecek ve evcil hayvanlara el koymak için özel gruplar oluşturmuştu. Okullar kapanıyor, bilim insanları ve aydınlar zulüm görüyordu.
Ukrayna’nın açlık çeken bölgelerinde yaşayan köylülerin, Sovyetler Birliği’nin diğer bölgelerine çıkmaları yasaktı. 1933 yılının Haziran ayında Ukrayna’da yaşanan açlık zirveye ulaşmış ve istatistiklere göre Haziran ayında Ukrayna’da 1 milyondan fazla insan ölmüştü.
Hatıralar canlı tutulmak isteniyor
Ancak, Ukrayna halkı bu baskı ve acı ile dolu tarihi hafızasında diri tutmaktadır. Ukrayna bağımsızlığına kavuştuktan sonra Ukraynalılar Holodomor kurbanlarını anma ve gündeme getirme fırsatını bulmuşlardır.
Konu uluslararası kamuoyunun da ilgisini çektiğinden günümüzde Kanada, ABD, Avustralya, Portekiz, Vatikan, Estonya, Litvanya, Letonya, Gürcistan, Polonya, Macaristan, Ekvador, Kolombiya, Meksika, Paraguay ve Peru gibi 16 ülke Holodomor’u soykırım olarak tanımıştır.
Holodomor ile ilgili gerçekleri anlatmak ve ileride böyle bir faciaya tekrar fırsat vermemek için Ukrayna, her yıl kasım ayının son cumartesi günü bütün dünyanın dikkatini çekmek adına anma günleri düzenlemektedir.
ABD’de 21 eyalet, Ukrayna’da 1932-1933 yılları arasında cereyan etmiş olan Holodomor’u (suni açlık) Ukrayna halkına karşı yapılan soykırım olarak kabul etmiştir. Son olarak 2018 yılında iki eyalet (Connecticut ve Kuzey Carolina eyaletleri) daha Ukrayna’da 1932-1933 yılları arasında meydana gelen Holodomor’u (suni açlık) Ukrayna halkına karşı yapılan soykırım olarak kabul etmiştir.
26 Kasım 1998 yılında dönemin Ukrayna Cumhurbaşkanı Leonid Kuçma’nın kararı ile Kasım ayının son Cumartesi günü “Holodomor Kurbanlarını Anma Günü” olarak ilan edilmiştir. 2006 yılında dönemin Cumhurbaşkanı Viktor Yuşçenko’nun inisiyatifiyle Holodomor’un soykırım olduğunun açık şekilde inkâr edilmesi için ceza öngören yasa kabul edilmiştir.
