Sokağa çıkma yasağı
Haklı ve yerinde bir karar… Ne yazık ki, anlayışı kıt, işin ciddiyetine varamamış bir kitle var. Hele yasağın ilan edildiği ilk gece sokakları gördükten sonra panik yaratacak görüntüler hiç hoş değil… Ne sosyal izolasyom kalmış, ne maske uygulamasına riayet. Üç haftadır alınmış olan tedbirleri ve çabaları çürütecek nitelikte.
Aslında büyük kısıtlamalar getiren, uzun süreli ve katı bir uygulama da değil ama insanımız neden böyle yapıyor bilinmez. Hafta sonunu kapsayacak şekilde ve kısa süreli. Belki daha sonraki haftalarda da yine hafta sonlarını Cuma gününden, Perşembe gününden kapsayacak uygulamaların başlangıcı da olabilir. Toplum sağlığı için başka ne yapılabilir ki?
Terör ve teröristler
PKK, son bir aydan beri birliklerimize karşı sızma girişiminde bulunuyor. Bazı yerlerde de saldırı yapamadan devletin ilgili birimlerinin müşterek operasyonları sonucunda etkisiz hale getiriliyor.
Bu ayaklı virüslerin (!) askerlerimize hastalık bulaştırmak istediklerini düşünmek dahi istemiyorum. Türkiye’nin en sıkıntılı zamanlarında çakmaktaşı gibi çakan bu mikroplar, odunu yiyince suya düşmüş çakmaktaşı olurlar. Umarım ellerine bundan sonra da fırsat geçmez.
Fırsatçılar
Benim kuşağım ve daha yaşlı kuşaklar darbeleri gördü, iktisadi krizleri atlattı, depremleri yaşadı. (Üstelik ben emekli olmadan önce ikinde görev almış, emekli olduktan sonra da Yalova depremi nedeniyle Beşiktaş Kaymakamlığında gönüllü olarak çalışmıştım).
Kıbrıs ve Körfez Harekâtlarını, Güneydoğu sınır ötesi operasyonlarını, kolera salgınını gördüler yaşadılar. Kolera salgınında da bir limonu beş liradan satanlar olmuştu. Virüs salgınında ise, Pendik’te sahte maske üretenler, sokağa çıkma yasağının başladığı ilk gecede ekmeği 5.00 TL’den satanlar ortaya çıktı.
Fırsatçılık sadece bugüne mi mahsus? Hayır, dün de vardı… İstanbul’un ahşap evlerle dolu mahallelerinde sık sık yangınlar çıkıyor, maddi zararların yanında insanların hatıraları da yanıyordu.
Bugüne miras olarak kalabilecek çeyiz sandıkları, el örgüsü işler, para keseleri, masa örtüleri, oymalı-kakmalı rahleler, mücevher kutuları, perdeler, kıyafetler… Ateş, bunları yuttu, o asırların güzelliklerini ve zenginliklerini bizlerden esirgedi. Ateş de fırsatçıydı… Bakın, kimler nelerden yararlanmaya kalkmışlar:
Hükümler / Emirler
- İstanbul kaymakamı, mollası, sekbanbaşı ve hassa bostancıbaşısına hükümdür:
İstanbul’da çıkan yangından dolayı bazı fırsatçıların zahireyi saklamalarına, evleri yüksek fiyata kiraya vermelerine, ev yapımı için malzemeleri, amele için yüksek fiyat istemelerine engel olunarak ve gasp edilen eşyaları varsa bulunarak sahiplerine iade edilerek mağdurların daha fazla sıkıntı çekmelerinin önüne geçilmesi. (H-29-08-1130, A.DVNS. MHM. d, 128, 137)
- Halep mollasına, mütesellimine, muhassılına, kethüdayerine, yeniçeri serdarına, vilâyet
ileri gelenlerine ve iş erlerine: Halep Valisi Vezir İbrahim Paşa şark seferine memur olduğu için bir takım fırsatçıların eşkıyalığa kalkışmaları muhtemel olduğundan dikkatli olunarak her türlü tedbirin alınması. (H-20-10-1136, A. DVNS. MHM. d, 132, 99)
- Dersaadet’in yıllık ihtiyacı olan kömürün zamanında, belirlenen fiyat ve kalitede temin
ve nakliyle, fırsatçılara meydan verilmemesi hususunda gerekli tedbirin alınmasına dair Silivri kaymakamına emir… (H-05-07-1264, A.MKT, 132, 86)
- Bazı muhtekirlerin fukara ahaliye mühürlü belgeler düzenleyerek fahiş fiyatlarla tahsilat
Yaptıkları hatta mahkemelerde bir çift öküzüne kadar el koydurarak halkı perişan durumda bıraktıkları tespit olunmuştur. Bu fırsatçılara karşı Bolu ve kazalarındaki davalara müdahil olarak herkesin aldığı borç ne ise sadece onu ödemelerinin sağlanması, halkın her türlü yolsuzluktan kurtarılması… (H-14-03-1282, MVL, 712, 15)
- Adana’nın başlıca mahsulatı olan pamuğu çeşitli fırsatçıların hilelerinden korumak
üzere fabrika mahallerinde memurlar vasıtasıyla muayene ettirmek için gerekli tedbirlerin alınması. (H-08-07-1311, DH.MKT., 180, 29)
