Eski gazeteleri taradım. Rahmetli Çetin Altan’ın esprilerle dolu bir yazısını buldum ve sizlerle paylaşmak istedim.
Çetin Altan - 18.01.2013
Bendenize göre insanoğlu için; en tarafsız, en objektif tarihsel belgeler "abdesthaneler"...
Ne zaman adları "hela", ne zaman "abdesthane", ne zaman "ayakyolu", ne zaman "tuvalet" oldu, belli değil.
* * *
Yine bendenize göre, üstünde çeşitli "doktora tezleri" yapılması ve müzeler açılması gereken bir konu bu.
* * *
Bir müze düşünün ki; bir tarafında firavunlarla, Mısır piramitlerinde çalışan kölelerin "def-i hacet" ettiği kaplar, çanaklar; bir tarafında 14’üncü Louis’nin oturağı...
* * *
Ha, sahi Avrupa uygarlığına "tuvalet" çok geç girdi. 17’nci yüzyılda bile krallar, imparatorlar, kraliçeler, aristokratlar, markiler, markizler, dükler, düşesler, kontlar, kontesler "oturak" kullanıyorlardı.
* * *
Beş bin kişinin "oturak" kullandığı bir saray hayal edin. Fransa’da kolonya, parfüm, esans; kokuyu bastırmak için icat edildi.
* * *
İnsanoğlu dişini sıkarsa, 1 hafta aç durabiliyordu ama; 1 hafta çiş etmeden, büyüğünü de yapmadan duramıyordu. O nedenle "açlık grevleri" yapılabiliyor, "çişini ve abdestini tutma grevleri" yapılamıyordu.
* * *
Acaba Osmanlı saraylarında durum nasıldı? Padişahlar, sıkıştıklarında nerelere gidiyorlardı; abdesthane ibriklerini peşlerinden kim taşıyordu, yoksa kendileri mi taşıyordu?
* * *
Altı yaşında tahta çıkan Sultan Avcı Mehmet’in, her "def-i hacet"ten sonra, arkasını kim silip temizliyordu; annesi Turhan Sultan mı, lalası sadrazam mı, yoksa özel biri mi? Hiçbir tarihçi yazmıyor bunları...
* * *
Bendenizin çocukluğunda; 3 tane helâ vardı, Göztepe’deki ahşap ve 2 katlı köşkte.
Bir tanesi, evde hizmet gören; kimsesiz "evlatlıklar" için, bir tanesi "misafirler" için, bir tanesi de üst katta ve hepimiz içindi.
* * *
Her helada, taharetlenme gereği, küçük bir "abdesthane ibriği" ve kurulanmak için de, alçak bir ipte yan yana asılmış "taharet mendilleri" duruyordu. Evdeki herkesin taharet mendili ayrıydı, uçlarına kendi adlarının ilk harfleri işlenmişti.
* * *
Hamile hanımlar, "obez"ler, nasıl çömelip kalkarlardı, bilemiyorum. Misafirler helaya girdiklerinde, helanın dış kapısının önünde; 2 el arasında, azıcık gerilmiş "beyaz misafir" havlusuyla beklenirdi.
* * *
Bendenizin liseye gittiğim yıllarda, helalara "tuvalet" denmeye başlanmıştı. Daha önceleri sadece, hanımların önünde süslendiği, aynalı, çekmeceli özel mobilyalara "tuvalet" deniyordu.
* * *
Babaannem de, babam evlenip köşke taşındıktan sonra öğrenmişti, yatak odasındaki anneme ait aynalı çekmeceli mobilyaya "tuvalet" dendiğini.
* * *
Bir gün misafir sıkışmış ve babaanneme "tuvaleti" sormuştu. Babaannem de, annemle babamın yatak odasını göstermişti. Misafir hızla yatak odasına girmiş ve şaşırarak: Neredeyse altıma edeceğim, diye dışarı fırlamıştı.
* * *
Ve babaannem, helâlara da "tuvalet" dendiğini ancak o zaman öğrenmişti. Sonra da söylenmeye başlamıştı kendi kendine: Başa derler tuvalet, kıça derler tuvalet. Ben nereden bileceğim, hangisinin istendiğini...
* * *
Bir helâlar müzesi yapılsa; İNSANLIK tarihini bir de alt tarafından öğrenirdik, ne iyi olurdu.
