Nice canlarımızı kaybettiğimiz muharebelerden birinin daha cereyan ettiği ve Türk sebatının İngiliz inadını kırdığı ikinci yer
Bu muharebe, I. Dünya Savaşı’nda Osmanlı ordusunun zor şartlar ve imkânsızlıklar içinde Çanakkale’den sonra İngilizlere karşı kazandığı ve bir İngiliz tümeninin tüm personeliyle birlikte esir alındığı eşsiz bir zaferle sonuçlanmıştır.
Tüm dünyada yankı uyandıran bu gelişmeden sonra İngiltere, Irak cephesinin devam ettirilmesi konusunda tereddüde düşmüş ve altı ay boyunca saldırıda bulunamamıştır.
Böylede olsa bilek gücüyle alınan Türk egemenliği altındaki bu topraklar, anlaşma hükümlerine aykırı şekilde terk edilmek zorunda kalınmıştır.
Daha önceki yazılarımda Türk tarihi içinde nisan ayının önemini vurgulamıştım. İşte onlardan birisi bu yazının konusudur. 29 Nisan 1916 tarihi Mezopotamya bölgesinde yürütülen harekâtın zaferle sonuçlandığı gündür. Bu yazımızda Kutü’l Amare muharebelerini önemli yönleriyle inceleyeceğiz. Kronolojik sırayla konuya girelim isterseniz.
Bölgedeki muharebelerin kronolojisi
12-14 Nisan 1915 Şuayyibe Muharebesi’nde Türk ordusunun geri çekilmesi
14 Nisan 1915 Irak ve Havalisi Komutanlığı’na Albay Nurettin (Sakallı Nurettin Paşa)’in atanması,
13 Temmuz 1915 İngilizlerin Nasıriye’yi işgali,
26-27 Eylül 1915 İngiliz birlikleri komutanı General Charles Townshend’in Kutü’l Amare’ye taarruzu
29 Eylül 1915 İngiliz ordusunca Kutü’l Amare’nin işgali… Kafkas cephesinden 51 ve 52’nci Tümenlerin katılımıyla 18’inci Kolordu’nun teşkili ve Kur. Alb. Halil
(Kut)’un komutan olarak atanması
14 Ekim 1915 Bağdat merkezli 6’ncı Ordu Komutanlığının teşkili ve Goltz Paşa’nın
komutan olarak atanması
23-24 Kasım 1915 Türk ordusunun Selmanpak zaferi
3 Aralık 1915- Kutü’l Amare’nin Türk ordusu tarafından kuşatmaya alınması
20-21 Ocak 1916 I. Felâhiye Muharebesi
8 Mart 1916 General Aymer’in saldırısı ve Sabis Muharebeleri
9 Mart 1916 İngilizlerin geri çekilmesi
6 Nisan 1916 II. Felâhiye Muharebesi
9 Nisan 1916 III. Felâhiye Muharebesi
18-19 Nisan 1916 6’ncı Or. K. Goltz’un Bağdat’ta tifüsten vefatı ve Dicle Nehri kıyısında
defnedilmesi. Daha sonra İstanbul Tarabya’daki Alman Konsolosluğu
Mezarlığına getirilmesi (24 Haziran)
22 Nisan 1916 IV. Felâhiye Muharebesi
26 Nisan 1916 Kut’un 4 km. yakınındaki bir mekânda 6’ncı Or. K. Halil Kut Paşa ile
General Charles Townshend’in teslim konusunu görüşmeleri,
Townshend’in Halil Paşa’ya rüşvet teklif etmesi
28 Nisan 1916 General Charles Townshend’in Kut’taki malzemelerin imhası konusunda
emirler vermesi
29 Nisan 1916 Türk ordusunun Kut’a girmesi… KUT ZAFERİ
30 Nisan 1916 Esir alınan İngiliz askerlerinin Bağdat’a teslimi
2 Mayıs 1916 Hasta ve yaralı İngiliz askerlerinin iadesi
23 Şubat 1917 İngilizlerin Irak cephesindeki Türk savunma hattını kırması, kuzeye doğru
ilerlemesi ve Kut’un düşmesi
10-11 Mart 1917 Bağdat’ın boşaltılması ve işgal edilmesi
30 Ekim 1918 Mondros Mütarekesi
3 Kasım 1918 Musul’un işgali
1917’de Irak’taki Türk kuvvetlerinin İran’a sevk edilmesi üzerine tekrar harekete geçen İngilizler, 11 Mart 1917'de Bağdat’ı ele geçirmişlerdir. Sonraki aylarda Musul hariç Kuzey Irak’ın büyük bir kısmı İngilizlerin eline geçmiştir. (Devam edecek)
