General Hafter geçtiğimiz günlerde kendisini Libya’nın lideri zor günler yaşıyor. Nisan ayının ortalarında başlayan operasyonlar giderek şiddetlenmiş ve son zamanlarda Hafter’e vurulan en ağır darbeler şekline dönüşmüştür.
13 Nisan operasyonu
13 Nisan’da başlatılan operasyonlarla başkent Trablus’un 200 kilometre doğusundaki Misrata kenti yakınlarında Hafter'in teröristlerine ait Çin yapımı 2 insansız hava aracı (İHA) ve 1 Rus yapımı askeri helikopteri düşüren UMH askeri birlikleri, daha sonra Surman ve Sabrata kentlerini ele geçirmek için operasyon başlatmıştı.
Hava savunma sistemleri, toplanma alanları, mevzi ve cephanelikleri SİHA’lar tarafından vurulan Hafter güçleri dağılmanın eşiğine getirilmiştir. Birden fazla cephede yürütülen harekâtla, Libya’nın batı kıyısındaki yedi şehir Hafter’in kontrolünden kurtarılmıştır. UMH’nin denetimine geçen alanın toplamı 3 bin 500 kilometrekare civarındadır. Hafter’in Batı’daki son kalesi olan Tarhuna ve Al Vatiyye yeni hedefler olarak belirlenmiştir.
Birleşmiş Milletler (BM) tarafından tanınan Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) askeri birlikleri resmi sözcüsü Yarbay Muhammed Kununu, yaptığı yazılı açıklamada, "Libya Hava Kuvvetlerinin Vatiyye Hava Üssüne beş hava operasyonu düzenlendiğini ve operasyonda Hafter milisleriyle ve askeri mühimmat ve depolarının hedef alındığını” belirtmişti.
15 Nisan ve sonrası operasyonlar
15 Nisan’a gelindiğinde Hafter milislerine ait 3 Rus yapımı Su-22 savaş uçağı ile çok sayıda tank, top, zırhlı araç ve ağır silahın yanı sıra milislere ait tesislerin imha edilmiştir. Hükümet güçleri, Trablus’un yaklaşık 90 kilometre güneydoğusundaki Terhune kenti yakınlarına indikten hemen sonra Hafter yanlılarına askeri mühimmat taşıyan bir uçağı vurduklarını duyurmuşlardır.
Hafter tarafı, UMH hava kuvvetlerinin Sirte kentine düzenlediği saldırı sonucu Halife Hafter’e bağlı üst düzey komutanların hayatını kaybettiğini doğrularken UMH sözcüsü, operasyonlarda yüzlerce ağır ve hafif silah, grad roketleri ve mühimmatın yanı sıra BAE’ye ait 6 panzer ve 10 tank ele geçirildiğini belirtmiştir.
Birleşmiş Milletler Libya Özel Temsilciliği (UNSMİL)
BM Özel Temsilciliği, 2020’nin ilk çeyreğinde ülkede 64 sivil ölümün ve 67 sivilin yaralandığını ve bunların sorumluluğunun Hafter'e bağlı milislerde olduğunu, geçen yılın son çeyreğine göre sivil ölümlerinde bu yılın aynı döneminde yüzde 45 artış yaşandığını açıklamıştır.
Açıklamada, siviller arasındaki can kayıplarının en önemli sebepleri arasında alandaki çatışmalar, öldürme hedefli operasyonlar, hava saldırıları ve patlayıcı maddeler, sivil yerleşim bölgelerine gelişigüzel top atışları ve füze saldırıları sayılmıştır.
Gelinen noktada
Libya’da giderek gelişen devlet olma ve demokrasi bilinci sayesinde çeşitli gruplar UMH’ye katılma çaba ve sırasındadırlar. Libya’nın Sebha kenti sakinleri ortak bir açıklama yaparak, darbeci Hafter’den desteklerini çektiklerini ve UMH meşru hükümetine destek vereceklerini duyurmuştur.
Açıklamada '”Libya halkının ısrarla reddetmesine rağmen ülkeye bir Mısır tecrübesi yaşatılmaya çalışıyor” ifadelerini kullanan Sebhalılar, UMH’nin BM tarafından da tanındığına dikkat çektiler. Birleşmiş Milletler tarafından yapılan açıklamada da Libya’daki ölümlerden Hafter’in sorumlu olduğunun altı çizilmiştir. Bu önemli bir gelişmedir.
Değerlendirme
- Özellikle Libya’nın içinde bulunduğu durum dikkate alınırsa bir bölge halkının
UMH’ye katılmış olması, diğer aşiret gruplarının da katılacağına işarettir. Kendi öz evlatlarını kanatlarının içine alan bir UMH, ister istemez toprak kazancını da arttırıyor demektir.
- Hafter güçlerinden ayrılma ve kopmalar onun zayıflamasına yol açtığı gibi Mısır’ın
sağladığı desteğin kırılması ve Mısır tecrübesine sırt çevrilmesi anlamına da gelmektedir.
- Ülkede sivil devlet, demokrasi ve anayasa çerçevesinde yönetimin seçimle ve barışçıl
yöntemlerle el değiştireceği bir sistemin benimsenmesi; parlamento ve Devlet Yüksek Konseyi’nin meşruiyetinin güçlenmesi Batılı devletler nezdinde önem kazanmıştır.
- Türkiye ile işbirliği ve müşterek harekât planlamaları Libya Silahlı Kuvvetlerinin
reorganizasyonu ve teşkilâtlanması için basamak oluşturacak, harp silah ve araçlarını daha kolay temin edebilecektir.
