Türkiye, Balkanlar, Kafkaslar ve Orta Doğu üçgeninin merkezindedir. Başka bir dille tanımlamak gerekirse;
- Dünya tarihi Doğu Akdeniz çevresinde filizlenmiştir.
- Bu bölge petrol yataklarının ortasındadır.
- Dün olduğu gibi bugün de dünya ticari ve sınai malları ile doğal kaynaklarının akış
yolu üzerinde, deniz ve hava yollarını kontrol edebilen stratejik bir bölgedir.
Bu gerekçelerle Doğu Akdeniz’e tarih boyunca ilgi çok olmuştur. En fazla ilgi gösteren ülkeler arasında İngiltere, Fransa ve Rusya olmuştur. Türkiye, İngiltere’nin politik manevraları ve sömürme siyasetinden, Fransa’nın ekonomik ayrıcalıklarından, Rusya’nın da yayılmacılığından çok çekmiştir. Tıpkı bugün olduğu gibi…
Türkiye’nin karşılaştığı sorunlar
Türkiye, Doğu Akdeniz’de enerji kaynakları araştırmasına girince sorunlarla karşılaşmıştır. Bu sorunların kökleri daha önceki yıllara dayanmaktadır. 1947’den beri süregelen İsrail’in Filistin üzerinde sürdürdüğü tahakküm ve işgal hareketleri Türkiye’nin ilgisini Orta Doğu’da toplamasına neden olmuştur. Bu ilgi,
- 1984’te başlayan ve Bekaa Vadisi’nde palazlanan PKK Terör Örgütünün cinayet ve
saldırılarına,
- 1990’da Irak’ın Kuveyt’i işgali ve ardından 1991 yılındaki Körfez Savaşı’na,
- 2003 Irak Savaşı ve 2006 yılında ortaya çıkan İsrail-Lübnan Krizi’ne,
- 2010 yılında Tunus’ta başlayıp gelişen Arap Baharı, Afrika’nın kuzey kıyılarını
yalayarak geçmiş, Mısır ve Suriye’yi de etkilemiştir. Bu rüzgâr 2011 yılında Suriye İç savaşının çıkmasına ve önemli miktarda Suriyelinin Türkiye’ye göç etmesine neden olmuştur.
- 2013 yılındaki DEAŞ Terör Örgütünün katliamları, Suriye’den Türkiye’deki yerleşim
yerlerine atılan roketler ve 2014 Irak olayları, 2016 Fırat Kalkanı ve 2018 Zeytin Dalı Harekâtlarını da zorunlu kılmıştır.
Güvenlik politikaları
Kronolojik olarak sıralamaya çalıştığım bölgesel savaş, harekât, müdahale, çatışma, kriz ve anlaşmazlıklar Türk dış politikasında ileri derecede güvenlik politikalarının uygulanmasını gerektirmiştir.
Birtakım güdümleme ve kışkırtmalarla bölge ülkeleri Türkiye aleyhine tavır ve faaliyetlere itilmiş veya sürüklenmiş; ama bölge dışında olmasına rağmen Yunanistan’a, Meis Adası nedeniyle kıta sahanlığı ve MEB (Münhasır Ekonomik Bölge) kavramlarını kullanmaya kalkışması ve bölge içine burnunu sokması cazip gelmiştir.
Fransa’nın Doğu Akdeniz’e ilgisi
Fransa, bir Doğu Akdeniz ülkesi olan Mısır’ı 1798’de işgal ederek ve Uzak Doğu’ya giden yollarda İngiliz etkisini kırmış, 1869’da açılmasına büyük maddi destek sağladığı Süveyş Kanalı’na 1875’te İngilizleri ortak etmiştir.
Kıbrıs’ın yönetimi 1878 Berlin Antlaşması Osmanlı İmparatorluğu tarafından geçici olarak İngiltere’ye verilmiş, sonraki yıllarda İngiltere Kıbrıs’taki Dikelya ve Agratur üslerinde hava unsurlarını konumlandırmıştır.
1882’de Mısır İngiliz işgaline maruz kalmış, 40 yıl sürecek bu işgal Fransa’nın içine işlemiş ve Doğu Akdeniz’den kopmuştur. I. Dünya Savaşı’nın sonunda Güneydoğu Anadolu bölgemize, Kilikya’ya ve Suriye’ye yerleşmiş; ama buralardan bohçası eline verilerek gönderilmiştir.
20’nci yüzyılın başında İran’da petrol bulunması; Osmanlı Devleti’nin Almanlara Orta Doğu’ya inecek olan Bağdat demiryolunu sipariş etmesi, İngiltere ile Fransa arasında 1916’da imzalanan Sykes-Picot Antlaşması ile Suriye, Irak, Lübnan ve Filistin topraklarının nüfus bölgelerine bölünmesi gibi Fransa’yı adeta kudurtmuştur.
Koalisyon Hava Gücü
Irak’a ve Suriye’ye karşı Koalisyon Gücü’nün yapacağı hava harekâtına gönüllü olarak katılmıştır. AB’nin doğu sınırı GKRY sınırlarıyla Doğu Akdeniz’e yaslanmıştır. Fransa, İngiltere’nin Doğu Akdeniz’de gizli girişim ve faaliyetlerde bulunması nedeniyle bazı şeylerden mahrum kalacağı hissini yaşamaktadır.
Lozan Antlaşması ile kapitülasyonlar gibi hakların haklarını kaybetmiştir. Türkiye’ye karşı bugün cephe almasının perde arkasında dün kaybettiklerinin acısı yatmaktadır.
