Çok kıymetli okurlarım; Şenkayalı ve Erzurum’da yaşayan aile büyüklerimden, beni tanıyan bir çok kimse daha önce Şenkaya ile ilgili yazmış olduğum yazılardan ötürü teşekkürlerini iletiyorlar. Bugün sizlere Şenkaya’yı Şenkaya yapan, çok önemli bir değerin, bana sorarsanız da örnek alınması gereken bir kimliğin, Hüseyin Köycü’nün yaşam öyküsünü sunacağım. Yazı hazırlanırken katkılarından ötürü öncelikle çok değerli aile büyüklerime ve Erdoğdu ailesine, Şenkayaspor Başkanı ve bir Şenkaya sevdalısı Kadir Erdoğdu’ya ve bir Şenkayalı ve bir Şenkaya sevdalısı Argın Aytaç’a çok teşekkürlerimi iletiyorum.
***************************************************************************
*20 Şubat 1895’de Şenkaya İlçesinin Örtülü Köyü’nde doğan Köycü’nün babası din alimi ve halk ozanı Artvin iline bağlı Yukarı Maden (Hod) köyünde 1860 yılında doğmuş olan Mehmet Hıfzı Efendi, annesi Hedise Hanımdır. Küçük Hüseyin 12 yaşına geldiğinde Kuran’ı hafzetmiş, Arapça ve Farsça’yı bilen, babası gibi şiirler yazan bir çocuktu. Bu arada tarih, coğrafya, edebi, içtimai ve iktisadi konularda kendini geliştirmesi için kitaplar getiriliyor, adeta özel bir öğrenim görüyordu.
*Köycü, 17 yaşında yörenin en büyük köylerinden olan Örtülü Köyü’ne muhtar seçildi. Köy odasında halkı eğitmek için öğrendiği bilgileri onlara aktarıyordu. Ülkemizin işgal altında bulunduğu yıllarda halkın milli şuurunu tetikleyen şiirler yazıyordu.
*1913 yılında Örtülü Köyü’nden Mahmut Ağa’nın kızı Aslı Hanım ile evlenmiştir. Hüsna, Habip, Lütfiye, Hedise, Sara, Müfit ve Coşkun isimlerinde üç oğlu ve beş kızı olmuştur.
*1916 yılında yazdığı İslâm destanını, köyün gençleri yardımıyla çoğaltarak etrafa yaymaya çalışıyordu. Oltu ve havailisinde düşmana karşı örgütlenme çalışmalarının tamamında Örtülü Köyü’nden Hüseyin Efendi (Hüseyin Sırrı) başta geliyordu.
*1917’de Oltu Gizli İslam Cemiyeti’nin kuruluşunda yer aldı. Kosor (Akşar Nahiyesi) ve Örtülü teşkilatlarını kurdu.
*1918’de Oltu’nun kurtuluşunda önemli rol aynadı ve Kosor Nahiye Müdürlüğü görevine tayin edildi. Aynı yıl Kars’ta milli müdafaa teşkilatı olarak kurulan; Milli İslam Şurası kurucu üyesi oldu.
*1919 yılında Kars’ta kurulan Cenubi Garbi Kafkas Cumhuriyeti’nin kurucu üyesi, Oltu Milletvekili ve Meclis İdare Amiri seçildi. Aynı yıl Allahuekber Cephesi komutanlığı da Hüseyin Sırrı Efendi’ye verildi. Bu hükumetin İngilizler tarafından dağıtılmasından sonra Oltu Serbest Gençler Teşkilatı’nı kurdu ve başkanı oldu. İkinci Oltu şurası üyeliğine seçildi.
*1920’de Oltu İslam Terakkiperver Cemiyeti’nin kurucusu ve umumi katibi oldu. Bu yıllarda Kâzım Karabekir Paşa’nın Kars’ta çıkardığı haftalık Varlık Dergisi’nde makaleler yazmaya başladı.
*1920’de TBMM’de kurulması ve Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün ışığının bütün yurdumuzu aydınlatmasından ve Anadolu’muzun düşman işgalinden kurtulmasından sonra Hüseyin Efendi kendisini ölümsüzleştiren eserlerini vermeye başladı.
*Önce köylünün eğitiminden başladı ve bu yıllarda köye öğretmen getirip, gençleri eğitmek için hususi mektep kurdu. Savaş bize toplu olarak bilgi dairesinde çalışmamızın gerekliliğini öğretti diyordu.
*1925’te Oltu İlçesi İdare Heyeti Üyesi ve 17 sene müddetle Erzurum İl Genel Meclisi üyeliğinde bulundu. Bu dönemde yaptığı çalışmalar ve cesaretinin örnek anekdotları dillerde dolaşmaya başlamıştı.
*1928’de köyde halka açık şirket ve kooperatif kuruyordu. Çevre ilçeler halkının da şirketten hisse almalarını sağlıyordu.
*1929 yılında Örtülü ve havalisine örnek olursam bu çalışmalar ülkemizin birçok yöresinde emsal teşkil eder diyerek, adına Sarı Karton Projesi dediği Kalkınma Planını kaleme aldı. Yine 1920’li yıllarda köyüne imece usulüyle ilkokul yaptırarak eğitim seferberliği başlatıyor. Haydi kızlar okula, baba beni okula gönder gibi çalışmaları daha o yıllarda yapan Köycü, kalkınma planında yazdığı aktiviteleri harekete geçirerek köyünü ilçe yapma yolunda hızla mesafe kaydediyordu.
*1930’lu yıllarda eğitici ve öğretici tiyatro eserleri yazıp sahneye koyarak çevre ilçelerde turne düzenliyordu. Evini vererek ortaokul açılması yönünde çalışmalara başlıyordu.
*1932 yılında Erzurum Halk Evi Köycülük Şubesi Başkanı olan Köycü, kalkınmanın köyden başlamasının yılmaz savunucusu olduğundan, bugüne kadar SIRRI mahlasını kullanıyorken 1934’te Soyadı Kanunu çıkınca kendisine “Köycü“ soyadı veriliyor.
Köyün ve yörenin ağaçlandırılmasına çok önem veriyordu. Bu maksatla tiyatro eserleri, makaleler, şiirler yazarak ağaçlandırma bayramları düzenler ve “Devlet yeşil yapraktır “ derdi.
*Başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere TBMM üyelerine mektuplar yazarak kanunlarımızda yapılmasını istediği değişme ve düzenlemeleri dile getirirdi. Yine bu yıllarda; Pastırmacılık, Sabunculuk, Eyercilik, Saraçlık, Kunduracılık, Marangozluk, Dülgercilik, Taş İşletmeciliği, Duvarcılık, Seracılık, Demircilik, Keçecilik, Kerestecilik, Terzilik, Şekercilik ve Fenni Arıcılık sanat dallarında usta öğretmenler getirerek köy halkını kabiliyetlerine göre zanaata yönlendirir. Sergiler, pazar ve panayırlar ihdas eder.
*1946’da Örtülü Köyü ilçe olur ve “Şenkaya” adını alır. Köycü uzun yıllar bu ilçenin belediye başkanlığını yapar.
*1950-55 yılları arasında 34 sayı olan Şenkaya Gazetesi’ni çıkarır.
*1954’te bağımsız milletvekili adayı olur. 12 oyla seçimi kaybeder ama üzülmez “Benim asil görevim milletimi mecanni avukatlığıdır...” diyerek çalışmalarını sürdürür.
*Maddi her imkânını köyü için harcadığından maddi sıkıntıların yanında şeker hastalığı da yakasını bırakmaz. Bacağı kesilir ama yine boş durmaz, 1957 yılında Türkiye Ufak Partisi’ni kurar, genel merkezi il dışında olan ilk partidir ve amblemi kurşun kalemdir.
*1958 yılında bacağına protez yaptırmak için geldiği İstanbul’da 31 Ocak günü hayata veda eder. Mezarı İstanbul Kozlu Mezarlığı’ndadır.
Hüseyin Köycü, bu sene koronavirüs tedbirleri nedeniyle az katlımla anılacak, ama vaktiniz olduğunda da mutlaka İstanbul’daki Kozlu Mezarlığı’na uğrayın. Bir Şenkaya sevdalısı olan Argın Aytaç’ın Prof. Dr. Koptagel İlgün hocamız ile 04.10.2020 tarihinde İstanbul'da yapılan ve çok kapsamlı bir röportaj olan Hüseyin Köycü Röportajı serisi, tam altı bölüm halinde yayınlandı. Bu röportajlarda Hüseyin Köycü ile ilgili çok ayrıntılı ve önemli bilgileri Prof. Dr. Koptagel İlgün hocamızdan öğreneceksiniz. Vefat yıldönümü vesilesiyle Hüseyin Köycü’yü saygı ve rahmetle anıyorum.
Röportajın birinci bölümünü dinlemek için; https://www.youtube.com/watch?v=rkbH9Vhbx_c ,
Röportajın ikinci bölümünü dinlemek için https://www.youtube.com/watch?v=1RwoOOTxr7k
Röportajın üçüncü bölümünü dinlemek için https://www.youtube.com/watch?v=KR7osDPQKEo ,
Röportajın dördüncü bölümünü dinlemek için https://www.youtube.com/watch?v=IvkNEoeuM24
Röportajın beşinci bölümünü dinlemek için https://www.youtube.com/watch?v=6999RrilRkU
Röportajın altıncı ve son bölümünü dinlemek içinse
https://www.youtube.com/watch?v=11TBk3cRj9Q
linklerini tıklamanız yeterli.
