Yıl 1940’lar.Yer şimdiki
gibi bu kadar popüler bir
yöre olmayan nevşehir’in
Peri Bacalarıyla ünlü UÅNrgüp
ilçesi. En büyük tutkusu kitaplar
olan biri vardı. Bugün
;Maltepe Üniversitesi’nin
bahçesinde ve kartal Meydanı’nda
heykelleri bulunan
Mustafa GüzelgoÅNz (1921-
2005) yani halk arasındaki
unvanıyla “Eşekli
kütüphaneci”
GüzelgoÅNz tek odalı UÅNrgüp kütüphanesi’ne memur
olarak atanınca, çocuklar için kitap özetleme ve
yazı yarışmaları düzenleyip derece alanları oÅNdüllendirdi.
Bağışlarla 22 bin kitaba ulaştı. kaymakamla
birlikte katıldığı heyet gezilerinde, halkın,
heyette bulunan doktor, öğretmen gibi meslek
adamlarına gösterdiği saygıyı; kendisine göstermediğini
fark etti. Bir anda işine, mesleğine ve
koÅNylülere bakışı değişti.
Tabi o dönemde doğru düzgün taşıt yok, yollar
bozuk, kütüphaneye gelen yok. “Madem onlar
kütüphaneye gelmiyor, ben kütüphaneyi onlara
goÅNtürürüm” gayesiyle iki sandık yaptırdı, 200 kitabı
koydu içine, eşeğiyle düştü yollara. Tam 36 köye
kitap taşıdı bu şekilde. On beş gün sonra oÅNdünc
verdiği kitapları almak, yenilerini vermek için gidiyordu.
“Eşekli kütüphaneci” Mustafa GüzelgoÅNz “kücük
büyük, kadın erkek herkesi okutacağım” diye kendini
paraladı. kitaplığa radyo alınca daha fazla
erkek gelmeye başladı. kadınların da kitaplığa
gelmelerini sağlamak adına dikiş makineleri aldırdı,
halı tezgahları kurdu, beşikler koydu. Göz oÅNnüne
de dikiş, nakış, moda, yemek yapımı ve çocuk
bakımı ile ilgili kitapları koydu. UÅNrgüp’te kitaba ilginin
artmasıyla beraber kız kaçırma ve kan
davaları azaldı.
UÅNrgüp kütüphanesi’nde işler yoluna girince öteki
köylere de kitaplıklar açtırdı. Oralardaki ahır veya
müştemilata çevrilen halkodalarını kitaplığa çevirdi.
kütüphaneleri eğitim merkezi haline doÅNnüştürmek
için bunların yanına bir de spor teşkilatı kurdu.
UÅNrgüp’te ilk folklor oyunlarını, bando çalışmalarını,
sinema gösterimini ve fotoğrafçılık çalışmalarını
gerçekleştirdi. köylerde kooperatier kurdu, şarap
fabrikasının açılmasına oÅNncülük etti. Dernek kurup
UÅNrgüp Müzesi’ni yaptırdı. nihayetinde bölge
kalkınma önderi seçildi.
kendi ülkesinde hak ettiği değeri göremese de,
Amerikan Barış GoÅNnüllüleri Derneği tarafından
düzenlenen ve 77 ülkenin katıldığı yarışmada
eğitime yaptığı katkılardan dolayı “GoÅNnüllü Hizmet
Şampiyonluk OÅNdülü” kazandı.
Derken ; Bakanlığa isimsiz bir şikayet gitti;
“Mustafa GüzelgoÅNz başka işlerle uğraşıp asıl işini
aksatıyor” diye. Müfettişin olumsuz raporu sonrasında
GüzelgoÅNz bunca yıllık emeğine karşı, bu
haksızlığı gururuna yediremedi, emekliliğini istedi.
Biri çıkar da “yapma, gitme” der umuduyla bekledi,
çıt çıkmadı. Görevinin ardından ise; zamanında
değerini anlayamayanlar da ona karşı jübileyi eksik
etmediler.
“Elimin altındaki kitapları ışık topları gibi, karanlığın,
hem de karanlıkçıların üstüne fırlatıp atasım
geliyor” diyen GüzelgoÅNz Anadolu’muzda da
kütüphanelerin oÅNncülerinden oldu. kendisini saygı,
sevgi ve rahmetle anıyoruz.
