ABD’nin Afganistan’dan askerlerini geri çekme karanın Taliban ve merkezi hükümet arasındaki güç dengesini nasıl değiştireceği merakla beklenirken, başkent Kabil’deki Havaalanı’nın nasıl kontrol edileceği de belirsizliğini koruyor.
Kabil’deki Havaalanı
Afganistan’ın tamamında egemen olmak isteyen Taliban, bu dağlık ülkede oldukça güç kazandı. Karayollarının güvenliğinin sağlanamaması, Başkent Kabil Havaalanı’na ulaşımı, buradan yapılacak her türlü sevkiyatı da önemli ölçüde aksatmaktadır. Bu bakımdan Kabil Havaalanı stratejik öneme sahiptir.
Arıca diplomatik temsilciliklerin yolculukları, insani yardımlar ve her türlü birlik sevkiyatı güvenli olduğu için sadece bu havaalanından yapılmaktadır.
NATO üyeleri
ABD’nin Afganistan’dan ayrılacağını açıklaması muhtemeldir ki, en çok NATO’nun İngiltere, Almanya ve Fransa gibi önder ülkelerini rahatsız etmiştir. NATO birliklerinin bir süre daha Afganistan’da kalması durumunda tüm güvenlik zafiyetini bu ülkelerin yaşaması kaçınılmazdır.
Bu nedenle NATO üyeleri, havaalanının güvenliğinin ve hava ulaşımının garanti edilmesini şart koşmaktadırlar. Güvenliğin sağlanamaması halinde yabancı diplomatik temsilciliklerin ve insani yardım kuruluşlarının temsilcilerinin ülkeyi terk etmesine kesin gözüyle bakılmaktadır.
Türkiye açısından
Türkiye, Afganistan’da 500 civarında asker bulundurmaktadır. Bu askerler havaalanı bölgesinde askeri ve lojistik operasyonlar sürdürmektedirler. ABD ile yapılan görüşmelerde Türkiye, havaalanının korunmasına yardımcı olacağını belirtmiştir.
Hatta Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan, söz konusu görüşmede ABD’nin Afganistan’dan çıkma sürecinde Kabil Uluslararası Havalimanı konusunun da gündeme geldiğini belirterek,
"Türkiye'nin (Kabil) Hamid Karzai Uluslararası Havalimanının güvenliğinin sağlanmasında öncü rol oynaması konusunda mutabakata varıldı. Şimdi bunu nasıl uygulayacağımız konusunda çalışıyoruz." demiştir.
Türkiye, Afganistan’da kalması konusunda bir talep ortaya çıkmışsa diplomatik, lojistik ve mali konularda Amerika’dan destek isteyecektir veya istemiş olmalıdır. Dost ülke Pakistan’ı da yanına almak zorundadır.
Taliban ne diyor?
Taliban, Türkiye'nin NATO güçlerinin Afganistan'dan asker çekmesinin ardından Kabil Havaalanı'nın güvenliğini sağlama ve işletme teklifini kesin bir şekilde reddettiğini bildirmiştir.
Örgütün sözcüsü Süheyl Şahin, yaptığı açıklamada,
"Türkiye son 20 yılda NATO'nun bir parçasıydı, dolayısıyla 29 Şubat 2020'de ABD ile imzaladığımız anlaşma kapsamında Afganistan'dan çekilmeliler." ifadelerini kullanmış ve, "Diğer yandan Türkiye büyük bir Müslüman ülke ve Afganistan'la tarihi bağları var. Gelecekte Afganistan'da yeni bir İslami hükümet kurulduğunda Türkiye ile yakın ve iyi ilişkiler içerisinde olmayı umuyoruz." değerlendirmesinde bulunmuştur.
Pakistan açısından
Pakistan Dışişleri Bakanı yaptığı açıklamada “ABD’nin sorumlu ve sistematik bir çekilme icra etmesini, böyle olmazsa Afganistan’ın 1990’larda yaşananları tekrar yaşamasından endişe duyduklarını belirtmiştir.
Bakan, Türkiye’nin Kabil havaalanının güvenliğini sağlaması konusunda peşin açıklama yapmak yerine Türk yetkililerle görüşeceklerini ifade etmiştir.
Sonuç
Havaalanının güvenliğini sağlamak şimdi Türkiye’ye düşüyor galiba. Bu konuda yapılacak sözleşme ve anlaşmanın çok yönlü ve çok boyutlu olması gerekir. Dışişleri yetkililerimiz konuyu enine boyuna inceleyeceklerdir mutlaka…
Geçmişte bir Rus ve bir de Amerikan zulüm ve başarısızlığı olduğu unutulmamalıdır. Hukuki sorunlar, Taliban hukukuna göre değil evrensel hukuka göre ele alınmalıdır.
