1.4.2021…
Fransa bu sıkışık durumdan kurtulmak için Mali'deki askerlerini kademeli olarak azaltacağını duyurunca Paris ve Bamako yönetimleri arasındaki kriz derinleşmeye başlamıştır.
Birleşmiş Milletler Mali Çok Boyutlu İstikrar Misyonu (MINUSMA), Afrika ülkesi Mali'de sivillerin öldüğü iddia edilen saldırıya ilişkin soruşturma yürütmüş, müfettişler heyetinin raporunda, Barkhane operasyonu kapsamında Bounti köyünde bir düğüne yönelik düzenlenen hava saldırısında 19 sivilin öldürüldüğünü açıklamıştır.
BM’nin raporunun ardından çok sayıda yerel ve uluslararası insan hakları grupları, Fransa ve Mali’den sivil can kayıplarına ilişkin bağımsız soruşturma yürütmelerini talep etmişlerdir. Fransız Savunma Bakanı Florence Parly, Mali’ye yaptığı ziyarette gazeteciler kendisine ısrarlı sorular yöneltmişlerse de Parly soruşturma açılmadığı yönünde yanıt vermiştir.
25 Eylül 2021
Mali Başbakanı Choguel Maiga, 25 Eylül 2021 Cumartesi günü Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 76. oturumuna hitap ederken, ülkesinin terk edilmişliğini hissettiğini, ülkenin kuzeyindeki Barkhane’den Fransız askerlerinin geri çekilmesinden kaynaklanacak boşluğu doldurmak için başka askeri yardım aradıklarının sinyalini vermiştir.
Paris’in Mali’yi terk ettiği söylemini reddeden Fransa Savunma Bakanı Florence Parly, Fransa'nın bölgedeki misyonunu nasıl yeniden organize edeceği konusunda Bamako’nun her fırsatta bilgilendirildiğini söylemiştir.
Parly, Sciences Po Üniversitesi'ndeki öğrencilere yaptığı konuşmada, Maiga’nın açıklamasının 24 Eylül’de 52 Fransız askerinin Sahel (Moritanya, Mali, Nijer, Çad, Sudan kuşağı)’de terörle mücadele için hayatını kaybettiği dönemde yapmasının ikiyüzlülük, kötü niyet ve ahlaksızlık" olduğunu kaydetmiştir.
Maiga: Mali’de seçimler ertelenebilir
Mali’nin askeri liderleri, 27 Şubat 2022’de cumhurbaşkanlığı ve yasama seçimleriyle sonuçlanacak 18 aylık bir geçişi kabul etmişler, ancak Başbakan Choguel Maiga, bu tarihin ertelenebileceğini söylemiştir.
Son 13 ayda ikisi Mali’de olmak üzere dört darbe yaşayan bir bölgede Ağustos 2020’de Cumhurbaşkanı İbrahim Boubacar Keita’nın devrilmesinin ardından ülkenin demokrasiye dönüş süreci yakından izleniyor.
Fransa Wagner planına karşı
Diplomatik ve güvenlik kaynakları Reuters’e, Mali’nin bir yıllık askeri cuntasının Rus Wagner Grubunu bünyesine katmaya yakın olduğunu söylemektedirler. Aynı kaynak, Fransa’nın böyle bir düzenlemenin devam eden bir Fransız varlığıyla uyumsuz olduğunu söyleyerek bunu engellemek için diplomatik bir girişim başlattığını kaydetmiştir.
Fransa'nın 2023 yılına kadar yaklaşık 5.000 kişiden oluşan birliğini 2.500-3.000’e indirmesi, daha fazla varlığı Nijer’e taşıması beklenmektedir.
Rusya Dışişleri Bakanı’ndan açıklama
Moskova’da Mali Dışişleri Bakanı Abdoulaye Diop’la görüşen Lavrov, ortak basın toplantısında Rus güvenlik şirketi Wagner Grubuna bağlı paralı askerlerle ilgili olarak,
"Eğer birileri, bu hayal ürünü konunun Rusya’nın imajına zarar vereceğini düşünüyorsa, ben öyle düşünmüyorum. Bu konunun yayılması, bununla uğraşan kişilerin imajını ve itibarını doğruluyor" demiştir.
Lavrov, özel askeri şirketlerin sunduğu hizmetlerin piyasasının çok uzun süre önce kurulduğunu ve bilhassa Batılı ülkeler tarafından özümsendiğini kaydetmiş ve,
"Bu piyasanın liderleri arasında on binlerce vatandaşı dünyanın farklı kesimlerinde bulunan ABD, İngiltere ile dünyanın çeşitli yerlerinde çok çeşitli hizmetler sunan yaklaşık bir düzine özel askeri şirkete sahip Fransa var" ifadelerini kullanmıştır.
Lavrov, Mali’nin terörle mücadeleyi etkili bir şekilde yürütebilmesi için bu ülkeye silah ve mühimmat tedarik ettiklerini ve buna devam edeceklerini belirtmiştir.
Yorumlama
- Afrika’da büyük ölçüde bir Fransız-Rus çekişmesi olduğu gerçek. Aslında demeçlere
bakılırsa Fransa Mali’den çekileceği imajını verse de Afrika’yı batıdan doğuya bölen Sahel Kuşağı üzerine çökmeye bakmaktadır.
- Rusya ise Mali’de Fransız etkisinin azalmasını fırsat bilerek Wagner paralı asker
örgütüyle buraya yerleşmek istemekte, hatta Sahel Kuşağı ülkelerine de yayılmak istemektedir.
- Fransa, iç bütünlüğünü kaybetmiş bir ülke olarak NATO içinde de sorunlu görülmekte,
bu açığını kapatmak için de ABD’ye yanaşmaya çalışmaktadır. Sahel Kuşağı’ndaki yayılma isteği ve gücü ABD’nin müsaade ettiği ölçüde olacaktır.
- Rusya ise, sıcak denizlere inme hayalini gerçekleştirmiş, kıtalarda da hükümran olma
çabalarını sürdürmektedir. Buna da muvaffak olacaktır.
- 50-60 yıl sonra çıkacak olan kitap ve eserler Mali’nin yer altıservetlerinin yüzde
kaçının kaç yıl süreyle Fransa’ya bırakıldığını yazacak, bizden sonraki nesiller okuyacaktır.
