Gelibolu Günlüğü
Gelibolu hakkında çok yazı yazdım. Rus kolordusunun Kırım’dan Türkiye’ye gelişi ve Gelibolu’da yerleşmesiyle ilgili dokümanları inceledim. En doğrusunu yaşayan bilir derler. O dönemde yüzbaşı rütbesinde olan Nikolay Rayevski (1884-1988), “Rus Gözüyle Gelibolu Günlüğü” isimli bir eser ortaya koymuştur.
Bu eser, 2002 yılında Kazakistan’da Rusça çıkan Prostor (Açıklık, Enginlik) dergisinde “Gelibolu Günlüğü” adıyla yayımlanmıştır. Bu kitabın bazı bölümlerinden alıntıları sizlere sunuyorum.
Kısa açıklama
22 Kasım 1920-15 Aralık 1921 tarihleri arasında Ruslar Gelibolu’dadır. Gelibolu’da Sırbistan’a ve Macaristan’a gitmeyi bekleyen istihkâm alayının bir kısmı ile süvari alayı kalmıştı. Bu son grup da 6 Mayıs 1923’te Gelibolu’dan ayrılmıştır…
Bu tarihler İstiklâl Harbi ve Cumhuriyet öncesi yılları kapsamaktadır. 30 Ekim 1918 Mondros Mütarekesi’nden 6 Ekim 1923 İstanbul’un kurtuluşuna kadar Boğazlar bölgesi İngilizlerin kontrolünde Trakya ise Fransız ve Yunan askerlerinin işgalindeydi.
Osmanlı yönetimi çözülme ve yıkılma döneminde olduğundan sağlıklı kayıt tutamamış, Anadolu hükümeti ise bütün gücünü yurt toprakların kurtarılmasına teksif ettiği için takipte yetersiz kalmıştır.
Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi Belgelerinden
Kızıl Ordu’nun, Batı İmparatorluğunun son desteği olan Wrangel’in ordusunu yenmesi üzerine TBMM adına Fevzi Paşa’nın Trotski’ye gönderdiği tebrik.
24.11.1920, Cumhuriyet Arşivi 930-2-0-0, Kutu: 1, Gömlek: 4, sıra: 2
Kızıl Ordu’nun, Wrangel’in ordusunu yenmesi üzerine Osman Paşa’nın, Trotski’ye gönderdiği tebrik telgrafı.
24.11.1920, 930-2-0-0, Kutu: 1, Gömlek: 4, Sıra: 3
Yarat Ey Sanatçı
Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832), Genç Werther’in Acıları’ndan Faust’a Alman Romantizminin en güçlü seslerinden biri olduğu kadar dünya edebiyatı yaklaşımıyla kültür ve edebiyatın büyük çığır açıcılarındandır.
Yazar, Yarat Ey Sanatçı’da kısa şiirlerinden Roma Ağıtları’na bir başka İlyada olabileceğini gösteren Akhilleus’tan Batı-Doğu Divanı’ndan parçalara Goethe’nin bütün yapıtlarının temelindeki şiirden örnekler yer almaktadır. Bu önemli eseri dilimize Çevirmen Ahmet Cemal (1942) kazandırmıştır.
Eserden alıntılar (Dünya Hali şiirinden)
Ben toy bir çocukken bir zamanlar
İçim neşeyle dolu ve iyi niyetli
Hiç de önem vermezlerdi
Yüzümün görünüşüne ressamlar;
Buna karşılık bazı güzel çocuklar
Beni yürekten severlerdi.
Şimdi yaşlı bir üstat olup çıktım diye,
Caddelerde ve sokaklarda çağırıyorlar adımı
Ve satın alabiliyorlar suratımı
Pipoların ve fincanların üstünde
Ama hep uzak kalıyor güzel çocuklar;
Ey gençliğin düşleri! O altın çağlar!
