Ukrayna, II. Dünya Savaşı yıllarında Alman çizmeleri altında ezilmiştir. Alman Silahlı Kuvvetleri 22 Haziran 1941 günü Barbarossa Harekâtı’na (Sovyet topraklarını işgal planı) başladı. Zamanın Alman komutanları zırhlı tümenlerle Rus topraklarında ilerlemeye başlarken karşılarında sonradan mareşal olan Rus General Semen Mihailoviç Budenny (Rus İç Savaşı’nın süvari kahramanı)’nin tümenleriyle karşılaştılar.
Bu kişiyi kendi subaylarından birisi, “Muazzam bıyıklı ancak küçük beyinli adam” olarak tanımlamıştır. Rus ordusunun en iyi komutanlarından bazıları savaş öncesi temizliklerinde tasfiye edilmişti. Siyaseten güvenilir oldukları nedeniyle sağ kalanlar genellikle askeri açıdan yetersizdi…
5 Ağustos’a kadar yapılan ilerlemelerde 300.000 civarında esir alındı. Oysa Moskova’ya daha 320 km mesafe vardı ve kış yakındı. Alman Kara Kuvvetleri Kurmay Başkanı Halder’in Kara Kuvvetleri Komutanı Brauchitsch’e yaptığı “…Moskova’ya daha hızlı ilerlenmesi…” teklifi, Hitler’e iletilince Hitler,
“Kara Kuvvetlerinin 18 Ağustos’ta verdiği Doğu’daki savaşın icrası hakkındaki teklifleriyle aynı fikirde değilim. Kışın girmesinden önceki en önemli mesele Moskova’nın ele geçirilmesi değil, fakat daha ziyade Kırım’ın endüstri ve kömür madenlerinin olduğu Donetsk Havzası’nın işgal edilmeleri, Kafkasya petrol yataklarından gelen Rus ikmal güzergâhlarının kesilmesidir.” şeklinde görüş bildirmiş ve buna uygun emirler vermiştir.
Kiev tarafından ilerleyen Alman birlikleri 30 Eylül’de 600.000 esir almışlardı. Bunlar başarı olarak görülüyor ve ilerlemeye devam ediliyordu. Hava kötüleştikçe kötüleşiyor ve arazi balçığa dönüyordu. Moskova’yı savunacak Rus birlikleri Moskova önlerinde görülmeye başlamıştı.
Alman generallerinin çoğu taarruzu kesip uygun bir kış hattının işgal edilmesini istediler. Napolyon ordusunun başına neyin geldiğini hatırladılar. Birçoğu Caulaincourt’un 1812’deki acı notlarını tekrar okumaya başladılar. Komuta heyetinin bir kısmı taarruza devam edilmesini, bir kısmı ise taarruzlara son verilmesini istiyordu. Havada geçici bir düzelme görülünce taarruza devam kararı alındı. 2 Aralık’ta başlatılan taarruzlar Rus birlikleri tarafından durduruldu.
Aslında Hitler, Moskova’yı ele geçirme şansını, birliklerinin Moskova istikametindeki ilerlemesini durdurmak ve Rusya güneyi güzergâhını açmak amacıyla yönünü değiştirmek için verdiği ağustos kararıyla kaybetmişti.
Halder’in defterine düştüğü notta ise, “Biz Rusya’yı küçümsedik. 200 tümen hesaba katmıştık, şu anda 360 adet tespit ettik” yazılıydı. İlerleyiş, 5 Aralık 1941 tarihinde ilk kez Moskova önlerinde durduruldu ve Alman ordularının geri çekilmelerine sebep oldu.
Bu tarihten itibaren 1942’nin ilk üç ayı boyunca cephedeki durum, art ardına gelen Kızıl Ordu karşı taarruzlarıyla bunlara göğüs germeye çalışan Alman ordu birlikleri arasındaki amansız çatışmalar şeklinde cereyan etmiştir.
- Dünya Savaşı sırasında Almanların Barbarossa Harekâtı, hem Almanlar hem de Ruslar için ağır bir darbe olmuştu. Moskova’yı alamayan Almanlar tam bir başarısızlığa uğrarken Sovyetler Birliği’nin batı kesiminde Belarus, Ukrayna ve Baltık Devletleri topraklarını kapsayan çok geniş bir alana sahip olmuşlardı.
Alman kuvvetleri 1.690 km’lik ileri harekât yapmış, 3.100 km’lik bir cephe hattı oluşturmuşlardı. Ulaşmışlardı. Bu durumda 1,3 milyon kilometrekarelik bir toprağı Alman kuvvetleri tarafından alındığını söylemek mümkündür. 1941 sonu itibarıyla bu toraklarda yaşayan insan sayısı 75 milyondur.
Sonuç
- Dünya savaşı sonunda milyonlarca insan kaybedilmiş, toprak parçaları el değiştirmiş, endüstriyel tesisler yok edilmiş, yer altı ve yer üstü servetlerine el konulmuş… Bunlar hep kan ve can pahasına olmuş. Bugün Ukrayna’yı kaybetmekle karşı karşıya kalan Rusya’nın hassasiyetini anlıyor musunuz?
