24-26 Ocak 2022 günleri yoğun kar yağışı ile karşılaşmıştık. Valilik resmi kurumlara gidişleri tatil etmiş ve çalışanlar idari izinli sayılmışlardı. Özek sektörün bazı kolları çalışıyor, hatta çalışmak zorunda kalıyordu.
Kar yağışının yoğun olduğu Salı günü Perşembepazarı’nı Şişhane’ye bağlayan tünele girmiştim. Tramvayın gelişi biraz gecikince artmış, söylenmeler başlamıştı. Yaşlı bey, espri yaptı:
“Yollar kardan kapanmış, tünelin tramvayı yolun açılmasını bekliyor.
*** *** ***
31 Ağustos 2021 saat 08.57…
Maltepe’den bindiğim tren Kadıköy’e az bir yer kala arız yaptı. Dahili anonsla yolcuların treni boşaltmaları ve gelecek treni beklemeleri istendi. Hepimiz treni boşalttık. İstasyon önceden bekleyenlerle birlikte tıklım tıklım dolu… Güvenlik görevlileri boşaltılan trende son kontrollerini yaparken afacan gençlerden birinin sesi duyuldu:
---Abi ikiye al, biz itelim treni. Vurdurursun…
*** *** ***
Ruslarla ilişkiler
Çerkeslerin Ruslarla ilişkileri hiçbir zaman iyi olmamıştır. 1832 yılında Türklere karşı savaşan Ruslar, Kabartay, Çerkes ve diğer Kafkas askerlerini mükâfatlandırmışlardır. (Gürcistan Tarih Arşivi, no:2-1-2869; Rusça)[i]
Rus baskılarından yılmış olan Çerkes ve Tatarların Osmanlı topraklarına muhacereti (göçleri) gündeme gelince Osmanlı yöneticileri Çerkeslerin muhaceret hakkındaki taleplerini, Rus yetkililerince çıkarılan zorlukları, nakilleri ve muhacirlerle (göç edeceklerle) ilgili muhtelif meseleleri tek tek ele almışlardır. (Dahiliye; Muhaceret; Fr.)[ii]
Göç sırasında yaşananlara örnekler
Rusya’dan pasaportlarını alarak Dersaadet’e hicret eden Çerkesler, Rus korsanlarının saldırısına uğramak, sandallarının yönü çevrilmek suretiyle mağdur edilmişlerdir. Soğucak iskelesinde üç ay hapis kalarak eşya ve paraları zaptedilen Çerkes muhacirlerinden Ali Bey yardım talebinde bulunmuştur (Dah.; Muhaceret).[iii]
Dersaadet’e hicretleri esnasında Rusya tarafından esir alınanlar da olmuştur. Sohum Kalesi’nde hapsedilen ailesinin kurtarılması hususunda Çerkes muhacirlerinden Behiye Hanım da Osmanlı makamlarına arzuhal vermiştir. (Dah; Muhaceret)[iv]
Osmanlı yönetimine bu şekilde çok sayıda müracaat olmuştur. Bunlardan birisi de Çerkes Şabsih kabilesinden Musa Efendi’nin ailesinin Köstence’de Rus yetkililerce alıkonulduğu, muhacirlere Rus memurlarca zulmedildiği, Varna’ya gelen Garlazar isimli gemideki muhacirlerden fazla para alındığı yönündedir. Konu Varna Kaymakamlığı’ndan Hariciye Nezareti’ne tahrirat (yazılmıştır). (Dah; Muhaceret)[v]
Kafkas Kartalı
Tarihimizde “Kafkas Kartalı” diye geçen İmam Şamil, binlerce Rus askerini birkaç arkadaşıyla yıllarca uğraştırmıştır. Üstad Şeyh Celâleddin Efendi’nin dizi dibinde “Tarık-ı Nakşibendiyye’nin âb-ı hayat pınarından kana kana içmek suretiyle maneviyatın zirvesine ulaşırken sol eliyle kullandığı kılıcıyla tek başına ordulara göğüs germek gibi bu dünyanın en büyük zevklerine de tatmaktan geri durmamıştır.
Az bir kuvvetle uzun yıllar sürdürdüğü mücadelesini esaretinden sonra da devam ettirmiştir. Ruslara esir düştüğünde Çar bir yemek tertipler. Yemek esnasında da,
---Kumandan, bu iştahla beni de yiyeceğinizden korkuyorum, deyince Şeyh Şamil,
---Çar Hazretleri kaygılanmayınız. Ben elhamdülillah Müslümanım ve domuz eti yemem, haramdır, şeklinde cevap verir.
*** *** ***
Bir vatandaş Milli Emlak’tan arazi kiralamış ve içinde bulunan onlarca çam ağacını müsaadesiz olarak kesmiş. Ağaç kesen, orman yakan gaddarlar, ister hayvan ister insan olsun, eza cefa ettiğiniz varlıklar mazlumdur, mağdurdur. Hepsinin yaşam hakkı vardır. Siz bu vebalin altında ezileceğinizi ve çok daha fazla mağdur olacağınızı bilmelisiniz. Hem de öbür tarafa kalmadan bu tarafta (!).
Dante’yi pek beğenmesem. “İlâhi Komedya”sında cehennemin kapısına, “İçeri girenler, bütün umutlarınızı bırakın!” sözünü yapıştırmış. Belki başka kapısı da varsa ben de “Hayvanlara özeldir” başlığını asmak isterdim.
[i] M: 06.04.1832, Kutu: YB. (21) Gömlek: 3, Sıra: 5
[ii] M: 05.05.1860, Kutu: HR. İD. Gömlek: 1, Sıra: 2
[iii] M: 19.05.1860, Kutu: HR. İD. Gömlek: 1, Sıra: 7
[iv] M: 24.11.1863, Kutu: HR. ID. Gömlek: 1, Sıra: 35
[v] M: 27.07.1864, Kutu: HR. İD. Gömlek: 1, Sıra: 50
[vi] M: 18.09.1867, Kutu: HR: ID: Gömlek: 2, Sıra: 37
