Almanya’nın sancıları
Avrupa’nın sanayi devi Almanya, enerji yönünden Rusya’ya bağımlıdır. Günümüzde Rusya’da 3 bin 651 Alman şirketi faaliyet gösterirken, bu şirketlerin istihdam ettiği kişi sayısı 2019 yılı itibariyle 277 bin kişi civarındadır. Buna karşılık Almanya’da 8 bin 100 kişiye iş imkânı sunan ve cirosu 31,6 milyar euroya ulaşan 164 Rus şirketi bulunmaktadır.
Şu anda Ukrayna'da Alman sermaye katılımı olan yaklaşık 2 bin aktif şirket bulunmaktadır. Bundesbank’ın verilerine göre, Almanya’nın Ukrayna’ya doğrudan yatırımı 2019 yılında 3,6 milyar euro olarak gerçekleşmiştir.
Pandeminin yarattığı olumsuz hava nedeniyle 2020’de iki ülke arasındaki ticarî ilişkiler yeniden gelişme kaydetmiştir. 2021 yılında Almanya’nın Ukrayna’ya ihracatı yüzde 17,2 artarak 5,4 milyar euroya ulaşmıştır. Ukrayna şu anda Almanya’nın en önemli ticaret ortakları arasında ve 41’inci sırada bulunmaktadır. Rus istilâsı gerek enerji temininde, gerekse üretim tesisleri ve mali kaynaklarda Almanya hesabına zarar yazacaktır.
Diğer önemli zarar hanesi (Kuzey Akım 2 Projesi)
Yapımına 2018 yılında başlanmış olan 1230 km uzunluğundaki Kuzey Akım-2 projesi, Rus doğal gazının doğrudan Almanya’ya taşınması hedefliyordu. Bu boru hattı, Baltık Denizi’nin altından geçecek ve 2011 yılından beri faaliyette olan Kuzey Akım boru hattına paralel olacak şekilde inşa edilmişti.
2021 Eylül ayında tamamlanan ve yaklaşık 11 milyar dolara mal olan bu boru hattı, Avrupa’ya yılda 55 milyar metreküp ilave doğal gaz sevk etmek ve ilk Kuzey Akım hattıyla birlikte toplam sevkiyatını 110 milyar metreküpe çıkarmak amacıyla planlanmıştı. Her ünitesiyle hazır olduğu halde AB içindeki onay süreçlerinin tamamlanması bekleniyordu.
Rusya Kuzey Akım-2 Projesinden ne bekliyordu?
**Avrupa pazarına satacağı enerjiden büyük bir gelir elde etmek,
**Polonya ve Ukrayna’yı baypas etmek, bu ülkelerin gelirlerinin artmasını engellemek,
**Avrupa’nın enerji alanında kendisine olan bağımlılığı, jeopolitik bir avantaj hatta silah olarak kabul etmek ve değerlendirmek,
**Bir savaş halinde Kuzey Akım-2 Projesi’ni devre dışı bırakarak Almanya’ya yaptırım uygulayabilmek, diye sıralanabilir.
ABD, Almanya’yı uyarmıştı
Bu projenin daha planlama safhasında Rusya, Ukrayna üzerinden yapılan doğalgaz sevkiyatının alt yapısında eskime olduğunu ısrarla söylemiştir. Washington ise, projedeki Rus şirketlerinin faaliyete geçmesini engellemeye çalışmıştır.
Ukrayna ile Rusya arasında tırmanan gerilim sırasında ABD, Almanya Başbakanı Olaf Scholz ile yaptığı görüşmede Rusya’nın Ukrayna’ya olası askeri müdahalesi durumunda "Kuzey Akım 2 diye bir şey kalmayacağını" söylemişti.
Doğu Avrupa ülkeleri
Polonya ve Ukrayna, Rusya’nın doğal gazı "silah" gibi kullandığını savunmaktadırlar. Bu ülkeler boru hattının, Avrupa’nın Rusya doğal gazına bağımlılığı artıracağını, Avrupa Birliği’ni de Moskova’nın şantajlarına boyun eğmeye zorlayacağını söylemişlerdir.
Geçen yılın son ayında Almanya’nın Başbakanlık koltuğuna oturan Olaf Scholz, gerek yurt içinden gerekse AB içinden Rusya’ya karşı kararlı duruş sergilemediği için eleştiri almaktaydı.
Almanya’nın büyük menfaatleri olacağına inanan yeni Başbakan, Rusya’nın Ukrayna’nın doğusuna yaptığı saldırıyı ilk kınayan kişi olmuş, Ukrayna’nın tamamına yayılan istilâ hareketi karşısında da Avrupa güvenliğini tehlikede görmesi nedeniyle Kuzey Akım-2 Projesi’nin iptalini istemiştir.
Dünya Ekonomisi Enstitüsü Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Stefan Kooths, Rusya’nın vanaları kapatarak doğal gaz tedariğinde kesintiye gitmesini beklemediğini ve AB’nin doğal gaz tedarik etme güvenliği tehlikeye sokulmadan Putin’in Ukrayna üzerinde kullandığı bir jeoekonomik baskının Rusya’nın elinden alınmış olduğunu belirtmiştir.
Sonuç
Rusya, Alman ihracatının %15 payına sahip bir ülkedir. Almanya’nın enerji tüketiminin yaklaşık dörtte birini doğal gaz oluşturmaktadır. Bunun yaklaşık yüzde 50’sini Rusya’dan satın almaktadır.
2011 Fukuşima nükleer felaketi sonrasında nükleer enerjiden vazgeçme kararı alan Almanya için doğalgazın önemi daha da artmış durumdadır. Almanya, 2030’a kadar kömür kullanımına da son vermeyi hedeflemektedir.
Almanya hava sahasını Rus uçaklarına kapatmış olup Ukrayna’ya önemli ölçüde silah desteği sağlamaktadır. Hollanda da Almanya’nın müsaadesiyle 400 adet Alman yapımı tanksavar silahını Ukrayna’ya gönderdiğini açıklamıştır.
