Osmanlı yerleşimi ne zaman başladı?
Paşabahçe, Doğu Roma İmparatorluğu son zamanlarında balıkçılıkla uğraşan insanların oluşturduğu küçük bir yerleşim yeridir. İstanbul'un feshinden sonra da küçücük bir köy olarak kalmıştır.
Kökleri oldukça derinlerde olan Paşabahçe tarihe damgasını vuracak önemli olaylardan, askeri ayaklanmalardan, padişahların halledilmelerinden ve Ceneviz ve Venedik gibi İstanbul'un Bizans'tan kalma yerlilerinden uzak kalmıştır.
“Beykoz ilçe sınırları içinde bulunan Yuşa mevkiindeki cami 1745’te yapılmış olup burada Müslüman yerleşmelerin var olduğunu göstermektedir.” (Vada, 2004, s.26). “16’ncı yüzyıl başından itibaren Beykoz ve Çubuklu’da has bahçeler, kasır ve saraylar inşa edilmiştir. Kanlıca’da yeni Türk köyleri gelişim göstermiştir” (Kutlu, R. vd. 2011).“Çubuklu, 18’inci yüzyılda halkın mesire yeri olarak kullanılmıştır. Buradaki yerleşim Damat İbrahim Paşa tarafından teşvik görmüştür.” (Gürel, 2010, s.209).
Küçücük bir yerleşim yeri olan Paşabahçe’de Tekel ispirto ve içki, cam ve kiremit fabrikalarının bulunması hızlı bir nüfus artışına buna bağlı olarak plansız bir yapılaşmaya yol açmıştır. Tıpkı Beykoz Korusu'nun başına gelenler gibi Paşabahçe’de de verimli bahçeler, çiftlikler ve çayırlar fire vermeye hatta yok olmaya başlamışlardır.
Osmanlı döneminde sık karşılaşılan olaylar
- Hristiyan milletinin paskalya kutlamaları sırasında taşkınlıklar yapması,
- Rum ve Arnavut çetelerin faaliyetlerinin ihbar ve takibi,
- Kuva-yı Milliye elemanlarının kontrol altında tutulabilmesi,
- Tlf. hattının Beykoz’a kadar uzatılamayacağı,
- Kaza yapan gemilerin yardım taleplerinin karşılanması,
- Yangın ihbarının bildirilmesi…
Sahip Molla Caddesi
Bu cadde her tahsil seviyesi, yaş ve anlayıştaki kişinin dolaştığı hatta adeta bağımlısı olduğu bir caddedir. Nasıl mı?
İlkokul. hastane, camiler, bankalar, mağazalar ve iskele bu yol üzerinde veya bu yola açılmaktadır
Safiye Sultan Çeşmesi
Paşabahçe’nin sırtını yasladığı yüksek tepelerden gelen kaynak sularıyla beslenen Safiye Sultan Çeşmesi; sadece halkın ve binek hayvanlarının su ihtiyacını karşılamakla kalmamış; Balkan Harbi sırasında (1912-1913) ve öncesinde göç edenler için çevresinde çadır kurulmak suretiyle Balkan göçmenlerinden iki üç aileyi de barındırmıştır.
Safiye Sultan Çeşmesiyle ilgili açıklamalar azdır. Bu görevlere ilâveten;
- Sakalık gibi bir mesleğin doğmasına yol açmış,
- Yangında tulumbacılar için depo vazifesi görmüş,
- Şifalı su kabul edilerek saray erkânına da mavnalarla su taşınmıştır.
Paşabahçe Hamamı
Sultan III. Mustafa vakfından olan bu Hamam, Paşabahçe vapur iskelesi yakınında ve çarşı içindeydi. 1928-1930 yılları arasında yol genişletme çalışmaları yapılırken yıktırılmıştır.
Hadika yazarı, "Paşabahçe Camii'nin banisi Sultan II. Mustafa Han'dır. 1177 (1763) senesinde yeniden yaptırmıştır. Mahallenin bir tek hamamı ve Çeşme-i ma-i leziz ve küçük bir çarşısı vardır" demektedir.
Sultan Mustafa 1187 (1774) yılında vefat etmiş ve Laleli Camii yanındaki türbeye gömülmüştür. (İstanbul Hamamları, M. Nermi Haskan, Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu Yayın İşletmecisi, İstanbul-1995, s: 256)ş.
