Rusya’nın Ukrayna’yı işgale başlamasından sonra Finlandiya ve komşusu İsveç, Rusya’yla 1300 km’lik bir sınır hattına sahip olunca tarafsızlık politikasına son vererek NATO’ya katılma kararı almıştır.
Madrid’deki NATO liderler zirvesi öncesinde Cumhurbaşkanı Erdoğan, NATO Genel Sekreteri Stoltenberg, Finlandiya Cumhurbaşkanı Niinisto ve İsveç Başbakanı Andersson’la dörtlü görüşme yapmış ve belli koşullar yerine getirildiği takdirde Türkiye’nin bu iki ülkenin NATO’ya üyelik başvurusunu destekleyeceğini açıklamıştı.
Koşulların en önemlisi Türkiye’nin, Finlandiya ve İsveç’ten terör örgütü PKK ile mücadeleye ve YPG/PYD’ye destek vermeme taahhüdünü açıklamaları ve buna bağlı kalmalarını istemesidir.
Mutabakat anlaşması
İsveç ve Finlandiya 28 Haziran’da Türkiye ile yaptıkları mutabakat metninde,
"Finlandiya ve İsveç, milli güvenliğine yönelik tüm tehditlere karşı Türkiye'ye tam destek verirler. Bu çerçevede, Finlandiya ve İsveç, PYD/YPG ve Türkiye'de FETÖ olarak tanımlanan örgüte destek sağlamayacaklardır. Türkiye de milli güvenliklerine yönelik tüm tehditlere karşı Finlandiya ve İsveç'e tam destek verir."
- Anlaşma metninde İsveç’te 1 Temmuz’da yürürlüğe girecek "Daha etkin bir Terör Suçları Kanunu"na da atıf yapılması,
- Üç imzacı ülke arasında silah ambargosunun bulunmaması,
- Üç ülkenin "terörle ve organize suçla mücadele" amacıyla iş birliğini güçlendirmek için ortak bir mekanizma kuracağı bilgisine yer verilmesi,
- 4. "Finlandiya ve İsveç, Türkiye'nin beklemedeki sınır dışı ya da iade taleplerini süratle ve detaylı olarak ele alacaktır" denilerek, bu işlemlerin Avrupa Konvansiyonu uyarınca yapılacağının vurgulanması,
- Üç ülkenin de, "Yerel yasalarının terör örgütlerinin çıkarına kullanılmasını engelleme ve dezenformasyonla mücadele etme" sözü vermesi öne çıkan başlıklardır. Bildiri, "Türkiye, NATO’nun açık kapı politikasına desteğini teyit ve 2022 Madrid Zirvesi’nde Finlandiya ve İsveç’in NATO üyeliğine davet edilmesine destek vermeyi kabul eder" maddesiyle sonlandırılmıştır.
İsveç ve Finlandiya, 28 Haziran’da Türkiye ile vardıkları mutabakatın ardından NATO’ya üyeliğe davet edilmişti. Her iki ülkenin üyelik başvurularının NATO üyesi tüm ülkelerin parlamentolarında oylanması gerekiyor.
Onay için sıraya giren ülkeler
6 Temmuz günü Kanada Başbakanı Justin Trudeau, yaptığı açıklamada, Finlandiya ve İsveç’in, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’ne (NATO) katılım protokollerini onayladıklarını, federal parlamentoda yapılan oylamada da Finlandiya ve İsveç’in, NATO’ya katılımlarının oy birliği ile kabul edildiğini kaydetmiştir. Trudeau, “Tüm NATO üyelerini düşmanların müdahale fırsatlarını sınırlamak için onay süreçlerini hızla tamamlamaya çağırıyoruz" ifadelerini kullanmıştır.
Finlandiya ve İsveç’in NATO’ya katılımlarını onaylayan ilk ülkeler kervanına Kanada’nın yanında Danimarka da katılmıştır.
Sırada Arnavutluk vardır… NATO bünyesine her iki ülkenin girmesini kendi parlamentosunda onaylamıştır Söz konusu tasarıların Cumhurbaşkanı İlir Meta tarafından da onaylanması gerekiyor.
Konu Alman Parlamentosunda da onaylanmış, Alman Savunma Bakanı Christine Lambrecht, "NATO'nun kuzey ve doğu kanadı belirleyici güç kazanmaktadır. Finlandiya ve İsveç'in NATO'ya kabulüyle özgürlük ve demokrasiyi güçlendiriyoruz. Katılım sadece ittifakı artırmakla kalmıyor, aynı zamanda Avrupa ve transatlantikte dayanışma ve birliği de artırıyor. Böylece bu birliği bozmak isteyenleri caydırıyor." derken, Almanya Devlet Bakanı Tobias Lindner ise "Finlandiya ve İsveç’in Kuzey Atlantik Savunma İttifakı’na planlanan katılımı, Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaşın bir sonucu olarak Avrupa'da ve dünyada yaşadığımız şoklar göz önüne alındığında, bizim ve ortaklarımız için olağanüstü önem taşımaktadır. Bugün NATO'nun demokratik değerlerini güçlendiriyoruz" ifadelerini kullanmıştır.
ABD Temsilciler Meclisi, İsveç ve Finlandiya'nın NATO’ya üye olmasını destekleyen karar taslağını kabul etmiştir.
Ülkeler sıraya girmiştir. Türkiye, İsveç ve Finlandiya ile yaptığı mutabakat metinindeki hususların, NATO ülkeleri parlamentolarında onaylandıktan sonra bir çark ediş karşısında ne yapabilir? Hiçbir şey…
**Her iki ülke NATO’ya girmiş olur, mesele de kapanır.
**NATO’ya girecek ülke için bunca zahmete katlanılıyor da NATO’nun en büyük üyesi ABD’nin terör örgütlerine yaptığı desteğe karşı Türkiye bir şey yapabiliyor mu?
