Arhavi muharebesi
Hem Doğu cephesinde hem de Karadeniz cephesinde gerek deniz kuvvetlerimizin gerekse hava kuvvetlerimizin pek etkinliği olamamıştır. 06 Şubat 1916 günü Yavuz muharebe gemisiyle Trabzon’a getirilen iki uçaktan biri Trabzon’dan Erzincan’a geçerken parçalanmış, diğeri de Erzincan’da sakatlanmıştır.
7 Şubat 1916 sabahından itibaren Rus taarruzu planlanmıştır. Rus Sahil Müfreze Komutanı, sahilde gözetleme ve ilk karşı koyma amacıyla konuşlandırılan birliklerimiz üzerine 1 muharebe gemisi ve 4 muhripten oluşan bir filo ile taarruzu başlatmıştır.
Ayrıca dağlık alana topçekerler vasıtasıyla getirilen toplarla da birliklerimiz arkadan vurulmuştur. Gemilerden yapılan top atışlarından birliklerimiz çok zarar görmüştür.
Batum’dan gemilere bindirilen iki Rus piyade taburu, yedi Kazak bölüğü, bir top ve bir makineli tüfekten müteşekkil kuvvet, iki harp gemisinin korumasında Türk sahillerine çıkarma yapmak üzere gönderilmiştir.
04 Mart sabahı 06.00’dan itibaren Pazar kasabasının iki tarafına asker çıkarıldı. Türk birliklerinin geri çekilme yolları kapatılmış oldu. Türklerin çekilmekte olduğunu gören Rus General Liyohof, gemilerden henüz çıkmamış olan diğer kuvveti de 05 Mart’ta Çayeli’ne çıkardı.
Rize’nin işgal edilmesi
Rus birlikleri 06 Mart akşamı Rize’nin doğusuna vardılar. 07 Mart günü Rize’nin doğusuna üçüncü bir çıkarma daha yapıldı. 08 Mart günü Rize işgal edildi. Türk birlikleri çarpışmaları devam ettirerek Of doğusu ile İyidere batısındaki sırtları işgal ederek yeni savunma mevzilerini oluşturdular.
08 Mart’ta Rize’yi alan Rus sahil müfrezesi 26 Mart’ta Of kasabasını işgal etti. Of’u kurtarmak için tarafımızdan yapılan karşı taarruzlar kuvvet azlığı nedeniyle sonuçsuz kaldı. Türk sahil müfrezesi Sürmene’ye çekildi.
Ruslar, son darbeyi vurmak amacıyla Novorosisk limanında topladıkları büyük bir kuvveti Rize’deki birliklerini takviye etmek maksadıyla hareket ettirdiler. Bu birliğin korunması için 4 muhrip ve içinde 12 uçak olan bir kruvazör de görevlendirildi. Bu kuvvetlerden bir bölümü Rize’ye çıkarılarak Sürmene’ye intikal ettirildi.
General Liyahof 14 Nisan’da taarruza başladı. İki muharebe gemisi ile birkaç muhrip denizden topçu atışıyla karadaki Rus birliklerini destekliyordu. 17 Nisan’da Türk birliklerinin büyük kısmı Trabzon üzerinden Polathane’ye, bir kısmı da Hamsiköy’ye çekildiler.
Rus birlikleri 18 Nisan’da Trabzon’u işgal ettiler. Bir muhrip ile Batum’dan Trabzon’a gelen Rus General Yudeniç, Rumlar ve Ermeniler tarafından özel merasimle karşılandı.
Mayıs başına kadar yaptığı taarruzlardan sonra Rus sahil grubu, Polathane batısından itibaren İskefiye Deresi’ne kadar ilerleyebilmişti. Ruslar Maçka güneyi-Aşağı Hortokop-Santa-Polatdağ batısında savunmada kalmıştır. Türk birlikleri, sahil dağlarının en yüksek tepelerini elinde bulundurmuştur. (Devam edecek)
