Trabzon cephesinde karşı taarruz planları
3’üncü Ordu Komutanı Vehip Paşa, 2’nci Ordu’nun taarruzunu da kolaylaştıracak şekilde aktif bir plan yapmışı. Tuzla Vadisi’nden Karadeniz’e kadar 300 km’lik bir cephe üzerine yayılmış olan 3’üncü Ordu’nun muharip mevcudu 50.000 kişidir. Rus kuvvetleri ise ihtiyatlar hariç 150.000 kişiydi.
28 Haziran’da 9’uncu Tümenimiz Ziyaret Tepe güneyindeki Şaphane’de toplandı. Karakapan Dağı platosundan Trabzon istikametinde taarruz edecekti. Hart bölgesindeki 13’üncü ve 33’üncü Tümenler 33’üncü Tümen Komutanı Galatalı Şevket Bey’in emrinde toplandı. 2 Temmuz’da taarruza geçilecekti. Çoruh cephesindeki düşman faaliyetleri artınca taarruzdan vaz geçildi.
30 Temmuz günü bir Rus uçağı yanlışlıkla Görele civarına inince sağlam halde elimize geçmiştir. Oysa Rusların 1916 yılı ortalarında ikisi Erzincan’da, biri Hınıs ve diğeri Haydarabat’ta olmak üzere dört hava müfrezesi vardı. Bir defada 5-6 uçak uçurabiliyorlardı. Trabzon’da da deniz uçakları bulunuyordu.
General Yudeniç, Of istikametinde gelişen Türk hareketlerini bastırmak için Türk birliklerinin yanlarına taarruz emri verdi. Erzurum’dan getirttiği birliklerle takviye ederek Türk birliklerine karşı sekiz kat üstünlüğe ulaşmıştır. 6 Ağustos 1916 durumuna göre Tirebolu-Erzurum-Bitlis-Şemdinan hattının doğusu tamamen Rusların eline geçmişti.
…22 Ekim’de Fatsa doğusuna çıkarılan 22 şaki imha edildi. Kasım ayında ise Terme’ye çıkarılan 200 Rum ve Ermeni, Terme’yi yaktıktan sonra Rus harp gemisi tarafından alındılar ve bölgeden uzaklaştırıldılar. Mevsim kışa dönüyor, iaşede güçlükler yaşanıyordu. İklimin sertliği, yetersiz gıda ve bitmeyen saldırılar ve ulaşım güçlükleri nedeniyle askerlerden firar edenlerin sayısı artıyordu…
1917 yılı olayları
… Bu yılın ocak ayında her iki taraf da keşif ve baskınlara devam etti. Sahildeki Rus Tümeni, Türklerin gece baskınlarından yıldığı için Görele ve Tirebolu güneyindeki Harşit ormanlarını yakmıştı. Bundan maksat, ormanın içini iyi bilen yerli halkın baskınlara yardım etmelerini önlemekti.
20 Ocak’ta Rus deniz uçakları Tirebolu’yu bombaladılar. Giresun limanı Rus deniz kuvvetleri tarafından bombalanarak 30 taka batırıldı. Mart ayında her iki taraf da birbirlerinin siperlerine girerek esirler almaya başladı.30 Mart’ta Rus muhrip ve uçakları Giresun’u bombaladılar ve deniz uçak hangarını tahrip ettiler.
Rusya’da Kerensky hükümeti kurulmuş, Çar düşürülmüştü. Savaş devam ediyordu. 21 Nisan’da Rus donanması Giresun ve Ordu’yu bombaladı. 25 Nisan’da Sinop’u bombaladılar, Çarşamba yakınında bir karakolu yakan Rum eşkıyasını kaçırdılar. 29 Mayıs’ta Sinop yeniden bombalandı. Ordu ve Ünye’deki küçük limanlar tahrip edildi, kayıkların bir kısmı batırıldı.
12 Haziran 1917’de General Yudeniç istifa edince 1917 Kasım’ından itibaren Rus ordusunda disiplin bozulmaya başlamış, firarlar artmıştı. 16 Aralık’ta Ruslarla Türkler arasında bir mütareke imza edilmişti. (Devam edecek)
