Afganistan'da kadınların yerli ve yabancı sivil toplum kuruluşlarında çalışmalarını yasaklamasının ardından ülkede faaliyet gösteren üç yabancı yardım kuruluşu çalışmalarını durdurdu.
Afganistan’ın işgali
11 Eylül 2001 günü ABD’nin New York ve Washington kentlerine yönelik saldırılar-genellikle İkiz Kulelere yapılan saldırılar şekliyle anımsanır- Sonrasında ABD yönetimi suçlu avına çıkmıştır. ABD, söz konusu saldırılardan sorumlu tuttuğu El Kaide örgütünü çökertmek ve örgütün lideri Usame bin Ladin’i ele geçirmek için 21 Ekim 2001’de ABD’nin liderliğindeki koalisyon güçleriyle birlikte hava saldırıları başlatmıştı. 9 Kasım’da başlattığı Mezar-ı Şerif kara muharebeleri sonunda şehrin ana askeri üssü ve havaalanını işgal etmişti.
Ertesi gün kuzeydeki beş vilâyete yönelen koalisyon güçleri, 13 Kasım’da Kabil’i işgal etmiş ve Afganistan’a on binlerce asker göndermişlerdi. Taliban ve El Kaide ABD’nin hedefindeydi. ABD, Batılı ülkeler ve Suudi Arabistan ile birlikte bazı Arap ülkeleri Taliban’ı ülkenin temsilcisi olarak tanımamıştı.
Sadece Pakistan Taliban’ı tanımaya devam ediyordu. 2006 yılından beri de NATO Afganistan’da varlığını göstermiştir. Afganistan’da çok sayıda insan hakları ihlâli, öldürme ve işkenceler olduğu raporlara yansımıştır.
Terörden partileşmeye
ABD’nin 2007-2009 yılları arasında Kâbil’de görev yapan Büyükelçisi William Wood, Taliban’ın siyasi bir partiye dönüştürülmesi ya da seçimlere katılması yönünde planlar yapıldığını belirtmiş ve,
"Taliban’ın Anayasa'ya uyması şartıyla bir siyasi parti kurabilmesi yolunu açmayı düşünüyoruz." demişti.
ABD, 2010’lu yılların başında Afganistan’daki asker sayısını 100 bine çıkarmış, 2 Mayıs 2011’de Usame Bin Ladin’i Pakistan’da özel kuvvetlerin operasyonuyla öldürmüştü. ABD, Afganistan’da kaldığı süre içinde Taliban hükümetini devirmiş ve sonrasında bugüne kadar binlerce kişinin öldüğü çatışmalarda Afganistan’ın istikrarsızlığına neden olmuştu.
ABD Dışişleri Bakanı Blinken, NATO müttefikleriyle birlikte Afganistan’dan çekilme zamanının geldiğini ve 11 Eylül 2021’e kadar çekilme işlemlerinin tamamlanmasının planlandığını bildirmiştir. İttifakın Brüksel’deki merkezinde açıklamalarda bulunan Blinken, "Silahlı kuvvetlerimizi eve getirme zamanı geldi" demişti.
Çekilme sonrası kadın hakları konusunda Afgan hükümetinin yeniden sıkıntılar yaşayabileceğini yazmıştım. Taliban’ın kadınlar ve kızlar konusunda tatbik ettiği hususlar şunlardı:
*10 yaşından büyük kızların ve kadınların eğitim hakkının olmadığı, vücutlarının hiçbir yeri görünmeyecek şekilde burka giymek zorunda oldukları Taliban kontrolündeki bölgelerde, "meşru sayılmayan" bir erkekle konuştuğu anlaşılan kadınlar taşlama, kırbaç gibi cezalara çarptırılıyordu.
*Sakalı "yeterince uzun olmayan" erkekler de hapse atılıyor, hırsızların elleri kesiliyordu. *Müzik dinlemek, televizyon izlemek yasaklanmıştı. Farklı fikirdeki insanlar ve farklı dini azınlıklara yönelik cezalar da baş keserek öldürmeye kadar katılaştı. Sünni Müslümanlara ait olmayan ibadet yerleri yerle bir edildi.
Halk ABD’ye tepki, halkın yarısı Taliban’a sempati duyuyor
Asya Vakfı isimli ABD merkezli vakfın 2009’da yaptığı araştırmada, çoğunluğu Peştular ve kırsal kesimde yaşayan Afganlar olmak üzere halkın yarısına yakını, Taliban'a sempati duyuyordu. O dönem halk, ABD askerlerinin sivil kayıplara da yol açan operasyonlarına da tepkiliydi.
Bugüne gelirsek; Taliban hükümeti, kadınlar ve kadın hakları konusunda gizli tuttuğu, anlaşmaya yatkın havayla madalyonun bir yüzünü gösterdiği tavır ve sözlerden ülkenin bütününe hükmetmeye başlayınca caymıştır.
Türkiye ile yakın ilişki kurmak istediklerini her fırsatta söyleyen, hatta sona âna kadar Hamid Karzai havalimanının emniyetini Türklere veren yönetim, vaatlerinden adım adım uzaklaşmaya başlamıştır.
Demokrasinin çok uzun bir mesafe katettikten sonra Afganistan’a geleceği malumdır. Bu süreçte Türkiye, vaziyetten vazife çıkararak Afganistan’a yardım etmelidir.
