İran’ın savunma tesisinde patlama
The Wall Street Journal gazetesi, İran’a ait savunma tesisine insansız hava araçlarıyla (İHA) düzenlenen saldırıyı İsrail’in gerçekleştirdiğini yazmıştır. ABD’li yetkililere dayandırılarak yazılan haberde, İran’ın İsfahan şehrinde bulunan Uzay Araştırma Merkezi’ne ait bir tesisin yanındaki mühimmat fabrikasının hedef alındığı belirtilmiştir.
Tabii olayın ardından İran hemen olayı haberi yalanlayarak, saldırı girişiminin savuşturulduğunu ve iki insansız hava aracının imha edildiğini, birinin ise düşürüldüğünü açıklamıştır. İran tarafı, İHA’ların patlaması sonucu fabrikanın çatısında küçük çaplı hasar meydana geldiğini kaydetmiş ve saldırıyı “korkakça” olarak nitelendirmiştir.
Yakın tehlike Suriye
Lübnan’da Hizbullah, Gazze Şeridi'nde Hamas ve İslami Cihat, Yemen’deki Husiler, Suriye ve Irak’ta Şii militanların ortaya çıkması İran sayesinde olmuştur. İsrailli savunma yetkilileri, bu unsurların İsrail’in hava savunma ağını delme çalışmaları yapacaklarını da tehdit olarak kabul etmektedirler.
İran’ın nükleer silahlanma lâfını ağzına aldığı seneler öncesinden İsrail, İran’ı kendisine tehdit olarak görmeye başlamıştır. Bununla bağlantılı olarak 2011 yılından beri gerek İran’daki gerekse Suriye’deki İran tesis ve birlik ve hedeflerini vuran İsrail, 2018’den itibaren de bu saldırılarını artırmıştır.
İsrail ordusu 2018 yılı başından 2020 Eylül’üne kadar İran destekli güçlere tam 79 hava saldırısı düzenlemiş, bu saldırılarda, aralarında binalar, cephanelikler, karargâhlar ve askeri araçlar olmak üzere 250’den fazla hedefi imha etmiştir.
İsrailli yetkililer, operasyona ilişkin istihbarat belgelerindeki gizliliğin kaldırılması sonucu 15 yıl önce Suriye topraklarına düzenledikleri saldırıda bir nükleer reaktörü vurduklarını açıklamışlardır.
İsrail taktiği
Suriye topraklarında bulunan tesislerin, İsrail’e yakın yerlerde konuşlandırılan ve eğitilen milislerin ve silah sevkiyatlarının berhava edilmesi İsrail için gayet kolaydır. Ancak bunların
Tahran’dan yapılıyor ve yönlendiriliyor olması, planlayıcıların Tahran dışına çıkmaması, nükleer ve büyük silah tesislerinin başkent ve civarında bulunması nedeniyle İsrail, İran’ı içten vurmayı tercih etmektedir.
Bu eylemlerini daha ziyade casuslar, siber kanallar ve kendine müzahir unsurlarla gizlice yapmaktadır. Bu eylemleri, İran’ın nükleer çalışmalarını yürüten bilim adamlarına ve silah sevkiyatlarına da yöneltmiştir.
Son altı aylık dönem içinde Tahran’da nükleer araştırma tesisine “Quadcopter”[1] ile saldırıldı, motosikletli iki kişi şehrin göbeğinde bir albayı öldürdü, Parchin’deki saldırıda bir mühendis hayatını kaybetti, Kirmanşah’taki İHA üssüne bir dizi dron saldırısı yapıldı. Bütün bunların sebebi İran’ın gerek nükleer gerekse konvansiyonel silah üretiminin engellenmesi ve tesislerinin bertaraf edilmesine yöneliktir.
İran’ın tepkileri
İran, İsrail’i doğrudan hedef almaktan kaçınıyor. Sadece İsrail’in uzağındaki bazı tesislere uzaktan füze atışı yapmıştır. Geçen yıl şubat ayında kendisine ait bir drone tesisi vurulunca;
* Irak’ın Kürdistan bölgesinde bir İsrail istihbarat üssüne füzeler fırlatmış,
* Hedef listesine aldığı beş eski İsrail askeri istihbarat subayının isimlerini yayınlamış,
* İran, son otuz yılda Hizbullah terör örgütü eliyle Latin Amerika, Doğu Avrupa ve Asya’da İsrail ve Yahudi hedeflerini vurmuş,
* 1990’ı yıllarda Buenos Aires’te iki bomba yüklü araçla İsrail büyükelçiliğini ve bir Yahudi kültür merkezini hedef almış,
* 2012’de Bulgaristan’da İsrailli turistlere yönelik intihar saldırısı ile aynı yıl Yeni Delhi’de İsrailli diplomatları hedef alan saldırı düzenlemiştir.
Yorumlama
Bütün bu gelişmeler karşısında her iki devletin de terör faaliyetlerinde etkilendiği ve etkilenmeye devam edeceği,
Birbirlerini vurmak için her fırsatı kollayacakları, İsrail’in genellikle büyük savunma tesislerine nükleer sistemlere, Suriye’ye sevk edilen büyük çaplı mühimmat konvoylarına saldıracakları aşikârdır.
Türkiye’ye gelen İsrailli turistlere İranlı ajanlar tarafından yapılabilecek bir saldırı, her üç ülkede rahatsızlık yaratabileceği gibi bölge barışını da zora sokacaktır.
[1] Rotor ve pervane sayılarına göre icopter, tricopter, quadcopter, hexacopter, Octocopter farklı isimlerle adlandırılır. Bunların arasında diğerlerine göre kısmi kontrol kolaylığı sağlayan dört rotorlu quad en popüler olanıdır. Diğer uçan platformlara göre geliştirilmeye daha açık olmalarından dolayı savunma ve bilişim sektörlerinde de rağbet görmektedir. Yerden kumanda edilebilmelerinden dolayı günümüzde “drone” ismiyle de kullanılmaktadırlar.
