Saltanat Kayıkları
Saltanat kayıkları padişahın ve yakınlarının yakın mesafelerde gezi amacıyla kullandığı kayıklardır. Bu kayıklar devletin ve saltanatın ihtişamını ve gücünü simgeleyecek şekilde yapılmış ve süslenmişlerdir. Hemen hemen hepsinin baş kısmında bulunan kuş figürleri saltanatın gücünü temsil etmektedir.
Köşklü ve köşksüz olmak üzere iki çeşit saltanat kayığı bulunmaktadır. Ortalama 15-32 m. uzunluğunda ve 1,5-3 m. genişliğinde olan saltanat kayıklarının tüm gövdesi süslemelerle bezenmiştir.
Bu süslemeler daha çok baş ve kıç tarafta yoğunlaşmıştır. Saltanat kayıklarının en göz alıcı kısımları saltanatı temsil eden hükümdarların ve yakınlarının oturmaları için yapılmış köşkleridir. Geleneksel yapı ve süsleme özelliklerini taşıyan köşkler çoğunlukla fildişi, bağa, abanoz ve sedefle süslenmiş, köşklerin tavanlarına ve iç kısımlarına değerli taşlar yerleştirilmiştir.
Altın varakla yapılan köşklerin üstüne sultanların amblemleri ve armalar, içine ise minderli yastıklı koltuk ve kanepeler konulmuştur. Hareme ve padişaha ait olan saltanat kayıkları dikkat çekici özellikleriyle birbirinden ayrılmaktadır.
Padişah kayıklarında köşkün dört cephesinin üst kısımlarında ay-yıldız ve sancaklarla süslü armalar, baş ve kıç kısımlarında çeşitli silah ve yaprak motifleri yer almaktadır. Hareme ait kayıklar ise yaprak, çiçek ve meyve motifleriyle süslenmiştir.
Koleksiyonda bulunan saltanat kayıkları genelde 19’uncu yüzyıla ait olup yaşadıkları dönemin kültürünü, sanat anlayışını ve tekniğini yansıtmaktadır. Kayıklarda el sanatlarının ince işçiliğinin yanı sıra ağaç oyma işçiliği, kalem ve hat sanatı gibi teknikler de görülmektedir. Koleksiyonda 14 saltanat kayığı bulunmaktadır.
Sultan Abdülmecit devri (1839-1861)
13 çifte kürek ve köşklü saltanat kayığı
Sultan Abdülmecit’in annesi Bezmi Âlem Valide Sultan tarafından kullanılan kayık armuz kaplama ve kemanebaş formundadır. Dış bordüründe serbest fırça ile yapılan çiçekler kartuş içine yerleştirilmiştir. Baş kasara üzerinde pençeleri arasında bir küre üzerinde yılan tutan kartal figürü yer almaktadır. Gücü simgeleyen kartal, kötülüğü simgeleyen yılanı pençelerinin arasında ezmektedir. Hareme ait saltanat kayıkları arasında bu sembolün kullanıldığı tek kayıktır. Uzunluk 32.00 m. Genişlik: 2.40 m. Yükseklik: 4.10 m.
Sultan Abdülaziz devri (1861-1876)
1862-1863 yılında yapılan kayık armuz kaplama olup kancabaş formundadır. Sultan Abdülaziz’in haremine aittir. Kayığın baş tarafında yapraklı bir dal üzerinde altın varaklı, kanatları açık bir kartal figürü yer almaktadır. Dış bordürde yağlıboya, kalemişi stilize yaprak ve çiçek motifleri bulunmaktadır. Baş ve uç kısmında stilize yaprak, çiçek ve tomucuklardan oluşan ahşap oyma kabartma süslemeler görülür. Kıç tarafta 4 sütunce üzerinde yükselen köşkü vardır. Uzunluk: 30,70 m., Genişlik: 2,37 m., Yükseklik: 4,40 m.
Kısa bir not olarak sunulan bu bilgileri yerinde görmek sizin elinizde…
