1919-1923 Dönemi
Anadolu’da emperyalizme karşı Türk Millî Mücadele’sinin yapıldığı ve yeni devletin temellerinin atıldığı bir dönemdir. Bu dönemde Mustafa Kemal (ATATÜRK) Paşa liderliğindeki hareketin dış politikası daha çok dışarıdan siyasi ve askerî yardım temin etmeye ve kendini uluslararası sahada tanıtmaya yönelikti.
Dolayısıyla 1919-1923 döneminde Mustafa Kemal Paşa’ya yapılan ziyaretleri bu çerçevede değerlendirmek gerekmektedir. Söz konusu dönemdeki ziyaretler özel misyonu olan bazı siyasî ve askerî heyetlerce gerçekleştirilmiştir. Bu ziyaretler, şubat ayından itibaren başlamıştır. Ana hatlarıyla şöyle özetlenebilir:
- İtalya Yüksek Komiseri Kont Sforza’nın Ziyareti (Mart 1919)
Mustafa Kemal Paşa Millî Mücadele için hazırlık yaptığı günlerde, 1919 yılı Mart ayı sonunda İtalya Yüksek Komiseri Kont Sforza ile Kont’un isteği üzerine İstanbul’da görüşmüştür. Bu görüşme, bir fikir birliğine yol açmamakla birlikte, Mustafa Kemal Paşa’nın BMM Başkanı, Kont Sforza’nın da İtalya Dışişleri Bakanı olduğu dönemde, kurulan iyi ilişkilerin temelini oluşturmuştur.
- Sovyet Elçisi M. Budu Medivani’nin Ziyareti (5 Mart 1921)
Sovyet Elçisi M. Budu Medivani, 5 Mart 1921 tarihinde, Meclis Hükûmetinin Başkanı sıfatıyla Mustafa Kemal Paşa’ya itimatnamesini sunmuştur.
3.Fransa’nın Suriye Yüksek Komiseri Henri de Jouvenel’in Ziyareti (16 Şubat 1926)
Türk-Fransız ilişkileri Lozan’dan sonra da devam etmekle birlikte, sorunlu olmuş ve yavaş gelişme göstermiştir. Sorunların sürdüğü günlerde Fransa’nın Suriye Yüksek Komiseri Henri de Jouvenel, Ankara’ya gelmiş ve Mustafa Kemal Paşa tarafından 16 Şubat 1926 tarihinde kabul edilmiştir.
- Yang Şiyeh ve Çin Askerî Heyeti’nin Ziyareti (19 Şubat 1933)
Yang Şiyeh başkanlığındaki Çin askerî heyeti, 19 Şubat 1933 tarihinde Çankaya Köşkü’nde Mustafa Kemal Paşa tarafından kabul edilmiş bu ziyarette Türk-Çin ilişkileri ele alınmış ve elçi teatisi yapılmıştır.
- Romanya Hariciye Nazırı Antonesco’nun Ziyareti (17 Mart 1937)
Balkan Antantı ile birlikte Türkiye ve Romanya arasındaki ilişkiler kuvvetlenmişti. Bu iyi ilişkiler çerçevesinde Romanya Dışişleri Bakanı Antonesco, 15 Mart 1937’de Türkiye’ye gelmiş ve 17 Mart’ta Ankara’da Atatürk tarafından kabul edilmiştir.
Değerlendirme
Mustafa Kemal’in (Atatürk), 1919 yılında yaptığı görüşmeler ilk dış temaslardır. Milli Mücadele ve Kuva-yı Milliye’nin anlatılması, 23 Nisan 1920’den itibaren ilk BMM’nin tanıtımı ve tanınması isteği ve akabinde yabancılarla yaptığı görüşmelerde Türk ordusunun silah ve cephane bütünlemesi ve takviye edilmesi söz konusudur.
19 Mayıs 1919’da başlayan ve 30 Ağustos 1922’de Başkumandan Meydan Muharebesi ile son bulan bu mücadele, her yönüyle mükemmel şekilde işlenmiş bir dantel gibidir. Harekât emirlerinin eksiksiz şekilde ve telgraf muhaberatıyla aksaklık bir şekilde yürütülmesi, Anadolu’daki fırınlardan işgal kuvvetlerinin aldığı ekmek miktarına kadar istihbarî bilgilerin toplanması, özellikle mühimmat isteklerinin yapılması ve kıtalara sevk edilmesinde alınan istihbarata karşı koyma tedbirleri çok ileri seviyededir.
Başta Atatürk olmak üzere İstiklâl Harbimizin tüm komutanlarını, subay, astsubay ve erlerimizi şükranla yad ediyor, rahmetler diliyorum. Selam olsun o yiğitlere!
