Rusya’nın Ukrayna’ya 24 Şubat 2022 tarihinde saldırışının üzerinden neredeyse bir yıldan fazla bir zaman geçti. Acımasız bir şekilde başlayan saldırılar sonrasında binlerce kişi hayatını kaybetti, binlerce kişi Ukrayna’yı terk etmek zorunda kaldı. Maddi zarar, Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin kayıpları, tarım alanlarının tahribi ve Ukrayna tahılının dünyanın diğer ülkelerine taşınması…
Bir çırpıda söylenen bu sözler aslında Rusya ile sınırdaş olan ve II. Dünya Savaşı’nda büyük acılara maruz kalmış Finlandiya’yı ve onun batısındaki İsveç’i tedirgin etmiş hatta korkutmuştu.
İskandinav ülkeleri
İskandinavya, Kuzey Avrupa’da Baltık, Norveç, Atlas Okyanusuİ ve Barents Denizleriyle çevrili; İsveç, Norveç, Danimarka ve Finlandiya’yı içine alan yarımadanın bütününe verilen addır.
.İskandinav Yarımadasının yüzölçümü 770.600 km 2 dir. Yarımadada yaşıyan insan sayısı ise 22.800.000 civarındadır.
Norveç, petrol ihracatçısı olması nedeniyle Avrupa’nın zengin ülkelerinden biridir. Balıkçılık faaliyetleri ve İngiltere ile ilgili tutumları yüzünden AB’ye katılmamıştır.
- İzlanda AB üyesi değildir,
- Danimarka 1973’te AB’ye girmiştir,
- Danimarka’ya bağlı Grönland Adası 1979’da referandum ile AB’den ayrılmıştır,
- İsveç ve Finlandiya ise 1995’te tarafsızlık politikasından vazgeçerek AB saflarına katılmıştır.
AB’ye katılmış olmak ülke güvenliği için yeterli bir gelişme değildir. NATO’nun mensubu olmak önem arz etmektedir. Gerek Finlandiya gerekse halen tarafsızlığını koruyan İsveç bu tehlikeyi görmüşlerdir. Bunun üzerine her iki ülke de NATO’ya katılma kararı aldılar.
Sürecin başlaması
Hem İsveç hem de Finlandiya, NATO’ya girişicin ilk müracaatlarını ittifaka 18 Mayıs’ta resmen yapmışlardı. Katılım protokolleri, 30 Haziran’da toplanan NATO liderler zirvesinden sonra 5 Temmuz’da Brüksel’de imzalanmış ve katılım süreci resmen başlamıştı.
1 Ekim itibarıyla 30 NATO üyesinden 28’i İsveç ve Finlandiya’nın katılımını meclislerinde onaylamışlardır. Sürecin tamamlanması için Türkiye ve Macaristan’ın da meclis onayını tamamlaması gerektiği için süreçte bir tıkanıklık yaşanmıştı.
Türkiye, İsveç ve Finlandiya’nın başta PKK olmak üzere terör örgütlerine ev sahipliği yaptığını, bu konuda adım atılmaması halinde bu ülkelerin ittifaka katılımına olumlu bakmayacağını belirtmişti. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg’in de girişimleriyle Türkiye, İsveç ve Finlandiya, 29 Haziran’da Madrid’de üçlü bir protokol imzalamış, bu adımla iki ülkenin ittifaka davet edilmelerinin önü açılmıştı.
Üçlü protokole göre İsveç ve Finlandiya, “Türkiye karşıtı terör hareketlerine izin vermeyecekleri, terör gruplarının topraklarında faaliyet göstermeyecekleri sözünü vermiş, genel olarak terörizmle mücadelede” Ankara ile daha sıkı işbirliği yapacaklarını bildirmişlerdi.
Aynı zamanda “terör zanlılarının Türkiye’ye iadesi ve silah satışında kısıtlamaları kaldıracaklarını” da kaydetmişlerdi.
Finlandiya cephesinden
Finlandiya Cumhurbaşkanı Sauli Niinistö, gayet iyimser bir düşünceyle ülkesinin ve İsveç'in, Temmuz 2023’e kadar NATO’ya kabul edileceğine inandığını ifade ederek NATO’dan üyeliğin sorunsuz ilerlemesiyle ilgili pek çok cesaret verici açıklama duyduğunu belirtmiştir.
Sürecin uzaması halinde NATO'ya yeni üyeleri kabul etme sürecinin tamamının sorgulanabilir hale geleceğini dile getiren Niinistö, konu hakkında Türkiye'nin nihai kararının Erdoğan'a bağlı olduğunu ileri sürmüştür. Niinistö, NATO üyeliği hakkında, temmuzda Litvanya'nın başkenti Vilnius'da düzenlenecek NATO Zirvesi'ne atıfta bulunarak "Vilnius toplantısında olmayacaksa, neden daha sonra olsun?" demiştir.
Türkiye cephesinden
İsveç ve Finlandiya’nın katıldığı Brüksel’deki NATO karargâhında yeniden başlayan görüşmelerin Türk heyeti tarafından olumlu görüldüğü, "İsveç ve Finlandiya'nın PKK ile mücadelede attığı adımlardan memnun kalındığı ancak yeterli bulunmadığı belirtilmiştir.
İsveç ve Finlandiya ile yapılan “Üçlü Mekanizma” toplantısının iki ay kadar önce yapılmasının planlandığı, ancak İsveç'teki Kur'an yakma hadisesi sonrası bunu ertelendiği bildirilmiştir.
Türkiye tarafından yapılan açıklamalarda;
*Madrid Mutabakatı’nın tam anlamıyla uygulanması,
*Prensipte NATO’nun genişlemesinin desteklenmesi dile getirilmiştir.
*İsveç ve Finlandiya'nın PKK ile mücadelede attığı adımlardan memnun kalındığı ancak yeterli olmadığı belirtilmiş ve fakat terörizmin finansmanının ve propagandasının devam ettirilmemesi, eylemlerin engellenmesi için adımların atılmasının beklendiği ve yeni toplantının ilkbaharda yapılacağı ifade edilmiştir. Bekleyip göreceğiz.
