- Dünya Savaşı’nın başlaması
23 Ağustos 1939’da Hitler ve Stalin arasında yapılan Alman-Sovyet saldırmazlık anlaşmasından bir hafta sonra 1 Eylül 1939’da Almanya’nın Polonya’yı işgali ve Danzig’i ilhak etmesiyle II. Dünya Savaşı başlamış oldu. Sovyet orduları 17 Eylül’de Polonya sınırını aşarak işgale başladılar.
Doğu sınırını güvenlik altına alan Almanya batıya yönelmiş, Danimarka, Norveç, Hollanda, Belçika ve Lüksemburg’u işgal etmiştir… 1941 yılına gelindiğinde Almanya, Avrupa’nın büyük kısmına, Balkanlara, Doğu Akdeniz’e ve Ege Denizi’ne egemen olmuştu. Nazi orduları, 6 Nisan’da başlattıkları saldırılarla üç hafta içinde Yunanistan’ı istilâ etmişti. Kafkaslara uzanmak istedi, başaramadı. Romanya ve Kafkasya petrol yatakları başka güçlerin eline geçti.
- Dünya Savaşı, 2 Eylül 1945’te sona erdi.[1]
Savaşın sona yaklaşması
… Ruslar 1945 Nisan ortalarında Viyana’ya girdiler. Alman cephesi nerdeyse çökmüş durumdaydı. Müttefik orduları az direnişle karşılaştığı için Ren Nehri’nden doğuya doğru ilerliyordu. Müttefikler 11 Nisan’da Berlin’e 100 km uzaklıkta bulunan Elbe Nehri’ne ulaştılar. 16 Nisan’da Neisse Nehri’ni geçmeye çalışan Koniev’in birlikleriyle koordineli olarak taarruza devam ettiler.
Bu kez Ruslar köprübaşlarından ileri atıldılar. Bir hafta içerisinde Hitler’in nihai muharebe için kalmayı planladığı Berlin’in varoşlarına doğru ilerlemeye başlamışlardı. 25 Nisan’a gelindiğinde şehir Jukov ve Koniev’in kuşatma ordularıyla tamamen tecrit edilmişti.
27 Nisan’da Koniev’in kuvvetleri Elbe Nehri üzerinde Amerikan kuvvetleriyle el sıkıştılar. Ne var ki, Berlin’de Almanlar umutsuz sokak mukavemetine giriştiler. 30 Nisan’da Başbakanlık binasının harabelerinde Hitler’in intiharıyla, Almanya’nın kayıtsız şartsız teslim olmasıyla savaşın sonuna kadar şehir ele geçirilemedi.
2 Mayıs’ta gerçekte teslimiyet belgesinin daha üç gün önce imzalanmış olduğu İtalya’da Güney cephesindeki bütün çarpışmalar bitmişti. Bugün Ruslar Berlin’i ele geçirmişti. 4 Mayıs’ta Hollanda, Danimarka ve kuzeybatı Almanya’daki Alman birlikleri teslim oldu ve teslim belgesi imzalandı. Benzer bir teslimiyet belgesi Montgomery’nin Luneberg Heath’deki (Kuzey Almanya) karargâhında bütün Alman kuvvetlerinin temsilcileri tarafından imzalandı.
General Jodl, 7 Mayıs’ta Reims’teki Eisenhover’in karargahında bütün Alman kuvvetlerini kapsayan başka bir teslim belgesini imzaladı.. Amerikalı, İngiliz, Fransız ve Rus temsilcilerin huzurunda büyük bir tören düzenlendi. Avrupa’daki savaş resmî olarak 8 Mayıs 1945 gece yarısı sona erdi. 9 Mayıs’ta Almanya’nın teslimi Berlin’de onaylandı. Ruslar Prag’ı işgal etti.
Rusya, 9 Mayıs gününü her yıl görkemli törenlerle Zafer Günü olarak kutlamaktadır. 4 Haziran günü ise Müttefikler, Almanya ve Berlin’i paylaşmışlardır.
Yorumlama
Avrupa Kıtası’nın doğuya uzanan düzlükleri, Rusya topraklarıdır. Bu topraklar, 24 Haziran 1812-14 Aralık 1812 yaklaşık 6,5 ay süreyle Napolyon’un Rusya Seferi sırasında ve 1939-1945 yıllarında tecelli eden II. Dünya Savaşı’nda Hitler’in 22 Haziran 1941’de Rusya’ya karşı başlattığı Barbarossa Harekâtı 5 Aralık 1941’de başarısızlık ve hüsranla sonuçlanmıştır.
Avrupa’dan kopan her iki fırtına da haziran ayında başlamış, aralık ayında Moskova önlerinde dinmiştir. Bu olayı iki kez yaşayan Ruslar, bugün de NATO ülkeleri tarafından kuşatılmış olma endişesini taşımaktadırlar.
Putin neden geçmişe referans vererek, Sovyetler Birliği’nin II. Dünya Savaşı’nda en fazla kurban veren ülke olduğunu belirtmiş ve 24 Şubat’ta Ukrayna’nın işgalini duyurduğu gün yaptığı açıklamada,
"Ülkemiz, 22 Haziran 1941’de savaş ilanı yapmaksızın yurdumuza saldıran Nazi Almanya’sının hücumunu bütün gücüyle geri püskürtmeye hazır değildi. Düşmanı durdurmak ve daha sonra ezmek mümkün oldu, ama devasa bir bedel karşılığı. Saldırganı Büyük Anavatan Savaşı’nın eşiğinde yatıştırma girişimi halkımıza pahalıya patlayan bir hataydı. Askeri harekâtların ilk aylarında büyük, stratejik önem taşıyan toprakları ve milyonlarca insanı kaybettik. Bu hatayı ikinci defa yapmayacağız, buna hakkımız yok." demiştir.
Batı’nın eşi görülmemiş yaptırımlarına karşı geri adım atmayan Putin, Ukrayna’daki savaşı Sovyetler Birliği’nin 1941’de Nazi işgali döneminde karşılaştığı zorluklara benzetmektedir...
[1] Basıll Liddell Hart, “İkinci Dünya Savaşı Tarihi”, Çev: Kerim Bağrıaçık, T. İş Bankası Kültür Yayınları
