Rezerv sözcüğünü ekonomik olarak sık sık yazılı ve görsel basında duymaktayız ve birçoğumuz TCMB’nin net ve brüt döviz rezervlerini tartışmaktayız. Rezerv kelimesi, saklama biriktirme anlamında kullanılmaktadır. Döviz rezervleri merkez bankası tarafından” bir ülkenin dış ödeme zorluklarının yaşanması durumunda parasal yetkililer tarafından kontrol edilen, kullanıma hazır dış varlıklardır. ” şeklinde tanımlanmaktadır.
Ekonomik koşullara karşı tedbirli olabilmek, dış borç ödemelerinde kullanmak, ülkenin borçlanma maliyetini düşürebilmek, dış yatırımcıların ülkeye gelmesini sağlamak, ülkede enflasyonu önlemek için TCMB rezervleri oldukça önemlidir.
Merkez bankalarının rezerv tutma sebepleri aşağıdaki gibi sıralanabilir.
*Hükümetlerin uygulamaya koyduğu para ve kur politikalarını desteklemek.
*Küresel veya ülkede oluşabilecek kriz dönemlerinde doğabilecek ekonomik olumsuzluklara karşı önlem almak veya etkilerini minimize etmek.
*Dış borç ödemelerini yapabilmek.
Günümüzde döviz rezervlerinin önemine değinelim; Döviz kurlarının yükselmesinin önüne geçilmesi merkez bankası döviz rezervleri mümkündür. Ülkemizde enflasyon döviz kurları ile paralel yürüdüğünden kurların kontrol altına alınması bir anlamda enflasyonun da kontrol altına alınması demektir. Kurlar yükselme eğilimine girdiği dönemlerde merkez bankası, diğer bankalar aracılığıyla piyasaya döviz satarak arz ve talep kanunu gereği kur yükselişlerinin önüne geçebilir. İşte enflasyonun da önlenmesi TCMB’nin rezervlerinin yeterli olması ile doğrudan ilgilidir.
Kamuoyunda sık sık dillendirilen merkez bankası net ve brüt döviz rezervleri sözcüklerinin anlamlarını açıklamaya çalışalım. Bankalar topladıkları TL veya döviz mevduatlarının TCMB tarafından belirlenen oranındaki tutarı teminat olarak merkez bankasına yatırmak zorundadır. Bir de merkez bankası, bankalardan swap yoluyla borç alabilir. İşte bu şekilde merkez bankasında oluşan rezervler brüt rezervdir. Bu hesaplardan, bankaların zorunlu olarak merkez bankasına yatırdıkları teminatlar ve swaplar düşüldüğünde net rezervler elde edilir.
Bir başka konu da merkez bankası rezervleri, ülkenin CDS risk primi ile yakından ilgili olmasıdır. Rezervler ne kadar yüksek ise CDS primi düşük olacak ve dış borçlanma maliyeti de azalacaktır.
TCMB tarafından Haftalık Para ve Banka İstatistikleri yayımlandı. Buna göre, 2 Haziran itibarıyla Merkez Bankası brüt döviz rezervleri, 1 milyar 721 milyon dolar artışla 58 milyar 240 milyon dolara çıktı. Brüt döviz rezervleri, 26 Mayıs'ta 56 milyar 519 milyon dolar seviyesinde bulunuyordu.
Söz konusu dönemde altın rezervleri de 307 milyon dolar artarak 41 milyar 939 milyon dolardan 42 milyar 246 milyon dolara yükseldi.
Böylece Merkez Bankası'nın toplam rezervleri, 2 Haziran haftasında bir önceki haftaya kıyasla 2 milyar 28 milyon dolar artışla 98 milyar 458 milyon dolardan 100 milyar 486 milyon dolara çıktı.
Rezerv sözcüğünü ekonomik olarak sık sık yazılı ve görsel basında duymaktayız ve birçoğumuz TCMB’nin net ve brüt döviz rezervlerini tartışmaktayız. Rezerv kelimesi, saklama biriktirme anlamında kullanılmaktadır. Döviz rezervleri merkez bankası tarafından” bir ülkenin dış ödeme zorluklarının yaşanması durumunda parasal yetkililer tarafından kontrol edilen, kullanıma hazır dış varlıklardır. ” şeklinde tanımlanmaktadır.
Ekonomik koşullara karşı tedbirli olabilmek, dış borç ödemelerinde kullanmak, ülkenin borçlanma maliyetini düşürebilmek, dış yatırımcıların ülkeye gelmesini sağlamak, ülkede enflasyonu önlemek için TCMB rezervleri oldukça önemlidir.
Merkez bankalarının rezerv tutma sebepleri aşağıdaki gibi sıralanabilir.
*Hükümetlerin uygulamaya koyduğu para ve kur politikalarını desteklemek.
*Küresel veya ülkede oluşabilecek kriz dönemlerinde doğabilecek ekonomik olumsuzluklara karşı önlem almak veya etkilerini minimize etmek.
*Dış borç ödemelerini yapabilmek.
Günümüzde döviz rezervlerinin önemine değinelim; Döviz kurlarının yükselmesinin önüne geçilmesi merkez bankası döviz rezervleri mümkündür. Ülkemizde enflasyon döviz kurları ile paralel yürüdüğünden kurların kontrol altına alınması bir anlamda enflasyonun da kontrol altına alınması demektir. Kurlar yükselme eğilimine girdiği dönemlerde merkez bankası, diğer bankalar aracılığıyla piyasaya döviz satarak arz ve talep kanunu gereği kur yükselişlerinin önüne geçebilir. İşte enflasyonun da önlenmesi TCMB’nin rezervlerinin yeterli olması ile doğrudan ilgilidir.
Kamuoyunda sık sık dillendirilen merkez bankası net ve brüt döviz rezervleri sözcüklerinin anlamlarını açıklamaya çalışalım. Bankalar topladıkları TL veya döviz mevduatlarının TCMB tarafından belirlenen oranındaki tutarı teminat olarak merkez bankasına yatırmak zorundadır. Bir de merkez bankası, bankalardan swap yoluyla borç alabilir. İşte bu şekilde merkez bankasında oluşan rezervler brüt rezervdir. Bu hesaplardan, bankaların zorunlu olarak merkez bankasına yatırdıkları teminatlar ve swaplar düşüldüğünde net rezervler elde edilir.
Bir başka konu da merkez bankası rezervleri, ülkenin CDS risk primi ile yakından ilgili olmasıdır. Rezervler ne kadar yüksek ise CDS primi düşük olacak ve dış borçlanma maliyeti de azalacaktır.
TCMB tarafından Haftalık Para ve Banka İstatistikleri yayımlandı. Buna göre, 2 Haziran itibarıyla Merkez Bankası brüt döviz rezervleri, 1 milyar 721 milyon dolar artışla 58 milyar 240 milyon dolara çıktı. Brüt döviz rezervleri, 26 Mayıs'ta 56 milyar 519 milyon dolar seviyesinde bulunuyordu.
Söz konusu dönemde altın rezervleri de 307 milyon dolar artarak 41 milyar 939 milyon dolardan 42 milyar 246 milyon dolara yükseldi.
Böylece Merkez Bankası'nın toplam rezervleri, 2 Haziran haftasında bir önceki haftaya kıyasla 2 milyar 28 milyon dolar artışla 98 milyar 458 milyon dolardan 100 milyar 486 milyon dolara çıktı.
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
zozcivan@hotmail.com
