(Kitap tanıtımı)
Ben müzik, resim, heykel dalında isim olmuş Avrupa’nın son üç asırdaki sanat insanlarının hayatlarını inceledim. Her hayat öyküsünden en önemli bir paragraf veya bir tümce çıkartmaya çalışmıştım. Şimdiye kadar ekonomist olan kişilerin yaşam öykülerini hiç okumamıştım. Çok yaşlı bir komutanım tenis oynarken bana bir şey anlatacağını söylemişti. Mola verdik ve bana sordu:
---Harp Okulu’nda bize bir şeyi öğretmediler. Nedir o bilir misin?
---Hiç üzerinde düşünmedim, ama nedir acaba?
---Bize para harcamayı öğrettiler. Şu kalemden şu kadar lira şuraya veya şu işe gibi… Para kazanmayı öğretmediler.
Haklıydı, bize para kazanmayı öğretmemişlerdi. Oysa ben emekli olduktan sonra çalışıyordum ve bu işin zorluklarının içindeydim. Tek olarak da çalışsanız yanınızda birini de çalıştırsanız para kazanmak zor ve riskliydi. Ben de ekonomik hayatın içinde olan Türk Musevisi Bensiyon Pinto’nun “Anlatmasan Olmazdı” adlı eserini okumuştum. İkinci olarak da “Warren Buffet Tarzı” isimli kitabı okuyorum. Bakın ne kadar güzel anlatımlar var…
Alıntılar
… Neden yatırımcıların çoğu lemmingler gibi davranır? Buffet bunu anlamamız için Berkshire Hathaway’ın 1985 yıllık raporunda Ben Graham’ın en sevdiği hikâyelerinden birini paylaşır:
“Cennete giden yolda ilerleyen bir petrol arayıcısı, Aziz Petrus tarafından kötü bir haberle karşılanmış. Aziz Petrus,
---Cennete girme hakkına sahipsin, ama gördüğün gibi petrolcüler bölümü dolu. Seni içeri almamızın bir yolu yok.
Adam bir an düşündükten sonra içeridekilere sadece üç kelime söyleyip söyleyemeyeceğini sormuş. Aziz Petrus bunda bir sakınca görmemiş ve onay vermiş. Arayıcı elini ağzına götürmüş ve,
---Cehennemde petrol bulunduuu! diye bağırmış.
Cennetin kapıları derhal açılmış ve tüm petrolcüler dışarı fırlamış. Buna şaşıran Aziz Petrus, petrolcüye içeri girmesini ve rahatına bakmasını söylemiş. Adam duraklamış ve “Hayır” demiş.
---Sanırım diğer çocuklarla gitsem daha iyi olacak. Belki de söylentide gerçek payı vardır, demiş.
*** *** ***
Yale Üniversitesi’nde pazarlama doçenti olarak çalışan Shane Frederick, oldukça yüksek IQ’lara sahip insanların Sistem 1 ve Sistem 2düşünceler arasında nasıl gidip geldiğine dair bize büyüleyici bir bakış açısı kazandırdı.
Harward, Princeton ve MIT’ten (muhtemelen hepsi çok zeki) bir grup sarmaşık Ligi öğrencisini topladı ve onlara şu üç soruyu sordu:
- Bir beyzbol sopası ve bir topun fiyatı 1,10 dolardır. Sopanın fiyatı toptan bir dolar fazladır. Öyleyse topun fiyatı ne kadardır?
- Beş makinenin beş parça üretmesi beş dakika sürüyorsa yüz makinenin 100 parça üretmesi ne kadar sürer?
- Bir gölde bir öbek nilüfer vardır. Öbeğin boyutu her gün iki katına çıkar. Öbeğin tüm gölü kaplaması 48 gün sürüyorsa gölün yarısını kaplaması kaç gün sürer?
İş hayatında başarılı olmuş insanları incelemiş. “Zaman harika işlerin dostudur, vasatlığın ise düşmanı” demiştir. Buffet, yaşadığı ikilemi anlatabilmek için Keynes’ten alıntı yapıyordu: “Zor olan yeni fikirler edinmek değil, eskilerinden kaçabilmektir” demiştir.
---Thaler ve Benartzi kayıptan kaçınma hakkında her konuştuğumuzda geri dönüşlerin hesaplanma sıklığını da dikkate almamız gerektiğini savunurlar. Yatırımcıların portföylerini sürekli daha kısa dönemlerde değerlendirmeleri durumunda dalgalı hisse senetlerine ilgi duyacakları açıktır. Thaler ve Benartzi, “Kayıptan kaçınma, hayatın bir gerçeğidir. Buna karşılık değerlendirme sıklığı, en azından ilke olarak, değiştirilebilecek bir politika seçimidir.” demişlerdir. Kitabı bütünüyle okursanız yararlanacağınız çok konu olduğunu göreceksiniz.
“
