Açlık ve yoksulluk sınırı yüksek enflasyon nedeniyle her ay yükselmeye devam ediyor ve genel olarak asgari ücretin üzerinde seyrediyor. Emekli kesimde ise özellikle 7500 TL maaş alan en düşük emeklilerin ise açlık sınırı epeyce yüksek kalıyor.
Açlık sınırı dört kişilik bir ailenin sadece beslenme masraflarının aylık toplamıdır. Yani yetişkin ve çocuklar olmak üzere dört kişinin yaşamını sürdürebilmesi için alması gereken besinlerin aylık toplamıdır. Yoksulluk sınırı ise dört kişilik bir ailenin aylık beslenme giderlerine sağlık, kira, ısınma, barınma, haberleşme gibi masraflarının toplanması ile elde edilir.
2023 yılı başından bu yana grafikte görüldüğü gibi asgari ücret, açlık sınırının altındadır. Emekli maaşlarıyla birlikte yılda iki defa yüksek oranda zam yapılsa da yüksek enflasyon nedeniyle açlık sınırı asgari ücretin üzerinde kalmaktadır. Önümüzdeki süreçte enflasyonun düşürülmesi hükümetin hedefleri arasındadır ve bu sorunun kendiliğinden çözüleceği inancını taşımak hepimiz istiyoruz.
Yoksulluk sınırından hiç bahsetmeye gerek yok gibi gözüküyor. Çünkü ülkemizde yoksulluk sınırının üzerinde maaş alan çalışan kesim oranı tahminen çok azdır. Asgari ücrete sık sık ve yüksek oranda zam yapılmasından dolayı normal ücret seviyesine ulaşmıştır. Ve çalışan kesimin yaklaşık %40 kadarı asgari ücretle çalıştığı için nüfusumuzun yüksek bir oranı da açlık sınırının altında yaşam mücadelesi vermektedir.
Geçtiğimiz nisan ayında 10135 TL olan açlık sınırı TÜRK-İŞ in verilerine göre mayıs ayında 10362 TL ye nisan ayında 33015 TL olan yoksulluk sınırı ise 33752 TL ye yükselmiştir. Açlık ve yoksulluk sınırı hesaplamaları her ay yapılmaktadır. Emekli ve asgari ücretlilerin maaşları açlık sınırına göre veya her ay TÜİK tarafından verilen TÜFE oranları baz alınarak güncellenmelidir.
Açlık ve yoksulluk sınırı hesaplamalarında en büyük ağırlık gıda harcamalarıdır. Çünkü gıda enflasyonu her ay TÜİK in verdiği enflasyon oranının daima üzerinde seyretmektedir ve gıda enflasyonu toplumun her kesimini olumsuz etkilemektedir.
Bir diğer bilgi de bekar bir çalışanın yaşama maliyeti nisanda 13167 TL iken mayısta 13440 TL ye yükselmesidir. Yukarıda bahsetmeye çalıştığım bilgiler büyük şehirlerde ve bazı küçük kentlerde değişim gösterebilir. Bu yüzden asgari ücret ve emekli maaşı da birkaç bölge için ayrı ayrı değerlendirilmesi de bir başka çözüm yolu olabilir. Örneğin kırsalda yaşayan bir vatandaş için en düşük 7500 TL emekli maaşı çok rahat bir şekilde yetebilir ama büyük kentlerde bu tez geçerli değildir.
Araştırmaya göre Ankara'da yaşayan 4 kişilik ailenin gıda için yapması gereken asgari harcama tutarı, bir önceki aya göre yüzde 2.23 artarken, son 12 ay itibarıyla artış oranı yüzde 72,18 oldu.
TÜRK-İŞ hesaplamasında temel alınan ve doğrudan piyasadan derlenen fiyatlara göre, gıda ürünlerinde Mayıs 2023 itibariyle gözlemlenen değişim harcama gruplarına göre şu şekilde oldu:
Süt, yoğurt, peynir grubunda, yoğurt fiyatları sınırlı düzeyde geriledi, peynir yüzde 3 zamlandı.
Kırmızı et fiyatlarının 300 TL'yi geçmesiyle beyaz ete talep artmış ve tavuk ile balığın da fiyatlarını da yükseltti. Bir ayda balık yüzde 5, tavuk yüzde 6 zamlandı.
Kuru fasulyede yüzde 13, kırmızı mercimekte yüzde 9 fiyat artışı görüldü. Dana eti ortalama fiyatları yüzde 13, yumurta fiyatları yüzde 15, nohut yüzde 3 geriledi.
Bir ayda pirinç yüzde 7, un yüzde 13 zamlandı. Bulgur fiyatı yüzde 12 düştü. Makarna fiyatı değişmedi. İrmik fiyatı sınırlı düzeyde geriledi. Ekmek fiyatı aynı kaldı.
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
