Seçimlerden sora iş başına gelen hükümet bütçe açığını kapatmak üzere zorunlu olarak bir takın vergi ve zamları uygulamaya başladı. Alınan bilgilere göre vergi ve zamların yenilerinin geleceği ihtimali de yüksek gözüküyor.
Söz konusu artışlarının en önemli nedeni 6 şubatta yaşadığımız ve asrın felaketi olarak adlandırılan deprem felaketinin ekonomide yarattığı olumsuzluklardır.11 ilimizi etkileyen,50,000 vatandaşımızın can verdiği,100,000 vatandaşımızın yaralandığı, onbinlerce binanın yerle bir olduğu felaketin yaralarını millet olarak halen sarmaya çalışıyoruz ve bilindiği üzere kolay olmayacak ve hepimize düşen fedakarlıklar olduğu kesindir. Bu bağlamda devletin gelir kaynağı vergi ve kitlerden elde edilen gelirler olduğuna göre bu bedel vergi ve zamlarla karşılanacaktır. Ayrıca depremin sosyal yönden de etkileri olacağı muhakkaktır. Başka kentlere yapılan göç maliyetleri, barınma, eğitim, sağlık sorunları da devlet tarafından çözülmek zorundadır. Diğer yandan seçim giderleri, emekli ve memur zamları, asgari ücrete yapılan zamlar da devlet bütçesini etkilemiştir. Tüm bu olumsuzlukların kapanması için devletin paraya ihtiyacı olduğu kesindir ve gelir kaynaklarını attırmaktan başka çözüm yoktur.
Zamların veya vergilerin artması her dönemde olduğu gibi bu dönemde de dar ve sabit gelirlileri etkilemekte, en çok ezilen kesim de emekliler olmaktadır. Çünkü en düşük maaşı alan, en çok geçim sıkıntısı çeken, en çok hayat pahalılığını hisseden emeklilerdir. En düşük emekli aylığı asgari ücrete eşitlenmek zorundadır. Çünkü enflasyon herkes için geçerlidir. Gelen vergi ve zamlar aşağıdaki gibidir;
1-) %18 Uygulanan KDV oranı %20’ye çıkarıldı. %8 Uygulanan KDV oranı %10’a çıkarıldı. Yürürlük tarihi 10.07.2023
2-) Payları Borsa İstanbul’da işlem gören tam mükellef sermaye şirketlerinin iktisap ettikleri kendi paylarına ilişkin olarak dağıtılmış kâr payı sayılan tutarlar üzerinden %0 oranında tevkifat yapılacak.
3-) Sürücü belgesi harçları hariç olmak üzere 2023 yılında uygulanan maktu harç tutarları %50 oranında artırıldı. Ayrıca yurt dışından cep telefonu getirenlerin ödedikleri harç tutarı 20.000 TL’ye yükseltildi.
4-) Tüketici kredilerinde uygulanan Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) de yüzde 10'dan yüzde 15'e yükseltildi.
5-) Şu an KDV Oranı %8 uygulanan "37- (29/03/2022 tarihli ve 5359 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı 9.maddesi ile eklenen sıra; Yürürlük: 01/04/2022) Sabun, şampuan, deterjan, dezenfektanlar, ıslak mendil (sabun, deterjan veya solüsyon emdirilmiş olsun olmasın), tuvalet kâğıdı, kâğıt havlu, kâğıt mendil ve peçete, diş fırçası ve macunu, diş iplikleri," bu maddede sayılanlardan diş fırçası ve macunu, diş iplikleri hariç diğerlerinin KDV oranı %20 oldu. Diş fırçası ve macunu, diş iplikleri, KDV oranı ise %10 oldu.
6-) Spor müsabakalarına ilişkin şans oyunlarında şans oyunları vergisi %10, at yarışlarında %14, diğer şans oyunlarında %20'ye yükseltildi.
Yukarıda belirtildiği gibi KDV oranlarının arttırılması, kayıt dışı alışverişlere sebep olması ihtimalini yükseltmektedir.
Bir başka konu ise asgari ücrete yapılan %34 zam oranının daha maaşlar alınmadan bundan önceki dönemlerde olduğu gibi erimeye başlamasıdır. Çünkü verilen zam oranı ne kadar yüksek olursa olsun alım gücü yükselmediği sürece önemi yoktur. Asgari ücrete yapılan zam TÜİK in altı aylık enflasyon verilerinin neredeyse iki katı kadar olmasına rağmen enflasyona yenik düşeceği ihtimali yüksektir. Dolayısıyla enflasyonun önü kesilmeden vatandaşın refah düzeyinin artması mümkün gözükmemektedir.
Yeni göreve gelen ekonomi yönetiminin düşük faiz politikasından vazgeçerek %8,5 a kadar düşürülen politika faiz oranını %17,5 e yükseltmesi enflasyonun önlenmesi açısından önümüzdeki süreç için önemli bir adımdır. Enflasyonun %39 olduğu dönemde faizlerin %17,5 olması enflasyonun önlenmesi açısından bugün için bir anlam ifade etmeyebilir. Ancak verilen mesajlar düşük faiz politikasından yumuşak geçiş yapılacağı ve faiz artırımının önümüzdeki süreçte de devam edeceği yönündedir ve doğru bir karardır.
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
