İktidarın seçim vaatlerinden birisi olarak memur maaşları en düşük 22017 TL ye kadar yükseldi. Seyyanen 8077 TL artış yapılmış oldu ve memur kesimi bir nebze de olsa ekonomik olarak rahatlatıldı. Ancak aynı zam oranı emeklilere de yapılmalı ki adalet yerini bulsun. Çünkü en çok ezilen kesim her dönem için emeklilerdir.
Ülkemizde memur sayısı 2013 yılında 2,2 milyon iken bu sayı günümüzde beş milyonu aştı. Yeni düzenleme ile öğretmen maaşı 22654 TL, polis maaşı 229525 TL uzman doktor maaşı ise 54959 TL oldu. Yapılan maaş artışları memur kesiminde memnuniyetle karşılanırken özel sektör çalışanlarının da beklentisini arttırdı ve yılın ikinci yarısında yapılacak zammın tatmin edici düzeyde olacağı tahminleri yükseldi. Özellikle emekli kesimi enflasyonun altında ezilirken yıl sonunu nasıl getireceğinin hesaplarını yapmaya başladı. Çünkü verilen zammın hesap ve mantıkla alakası olmadığı gibi artış oranında adaletsiz bir tutum sergilendi.
Mart 2023 itibariyle kamuda görev alanların 3146213 ü kadrolu,566068’i sözleşmeli olarak çalışmaktadır. 1 milyon 161 bin 493 kişi ise sürekli işçi statüsünde. Geçici olarak istihdam edilen 55 bin 427 işçi bulunuyor.
Yükseköğretim Kurulu (YÖK), üniversiteler ve yüksek teknoloji enstitülerinde istihdam edilenlerin sayısı 311 bin 447'ye çıktı. Özel bütçeli diğer idarelerde ise 2021 itibarıyla istihdamda görünenlerin sayısı 95 bin 458 kişi oldu. Sosyal güvenlik kurumlarında çalışan sayısı 42 bin 530 olurken, bu dönemde döner sermayeler ve kefalet sandıklarındaki çalışan sayısı 242 bin 941 kişi oldu. Aynı dönemde diğer kamu idarelerindeki personel sayısı 6 bin 475 kişi oldu.
Kamu İktisadi Teşekküllerinde 95 bin 158, il özel idarelerinde 11 bin 320, belediyelerde 193 bin 512, belediye iktisadi teşekküllerinde ise 573 bin 776 kişiye yükseldi.
Euronews sitesinden aldığım aşağıdaki yazıda zamlı memur maaşlarının açlık sınırı ve asgari ücrete oranı hakkında bilgiler bulunmaktadır.
Memur maaşları rekor seviyede arttı ancak bunu alım gücünü nasıl etkileyeceği merak konusu.
Memur maaşlarına enflasyon oranının yanı sıra 8 bin lira seyyanen zam yapıldı. Üniversite mezunu memurun maaşı yüzde 90’a varan zamla 22 bin 938 liraya yükseldi. Doktor, öğretmen, polis, akademisyen ve diğer memurların maaşları da önemli oranda yükseldi. Ancak maaş zamlarının alım gücünü ne kadar iyileştirdiği enflasyonun seyrine göre şekillenecek.
Peki zamlı memur maaşları asgari ücret, açlık sınırı ve yoksulluk sınırı karşısında ne durumda? Memur maaşlarının asgari ücret, açlık ve yoksulluk sınırlarına oranı nasıl değişti?
10 yıl önce öğretmen maaşı asgari ücretin 3.1 katıydı
1/4 kıdeme sahip öğretmen maaşı Temmuz 2013’te 2 bin 469 liraydı; aylık net asgari ücret ise 804 TL.
Öğretmen maaşının asgari ücrete oranı bu dönemde 3,1'di. Temmuz 2023’te ise asgari ücret 11 bin 402 liraya yükselirken öğretmen maaşı 26 bin 654 liraya çıktı.
Öğretmen maaşının asgari ücrete oranı ise 2,3 oldu. 2023 başında bu oran 1,8’e kadar düşmüştü. Yapılan yüksek zamma rağmen 10 yıl öncesine göre hala çok geride.
Memur maaşları rekor seviyede arttı ancak bunu alım gücünü nasıl etkileyeceği merak konusu.
Memur maaşlarına enflasyon oranının yanı sıra 8 bin lira seyyanen zam yapıldı. Üniversite mezunu memurun maaşı yüzde 90’a varan zamla 22 bin 938 liraya yükseldi. Doktor, öğretmen, polis, akademisyen ve diğer memurların maaşları da önemli oranda yükseldi. Ancak maaş zamlarının alım gücünü ne kadar iyileştirdiği enflasyonun seyrine göre şekillenecek.
Peki zamlı memur maaşları asgari ücret, açlık sınırı ve yoksulluk sınırı karşısında ne durumda? Memur maaşlarının asgari ücret, açlık ve yoksulluk sınırlarına oranı nasıl değişti?
10 yıl önce öğretmen maaşı asgari ücretin 3.1 katıydı
1/4 kıdeme sahip öğretmen maaşı Temmuz 2013’te 2 bin 469 liraydı; aylık net asgari ücret ise 804 TL.
Öğretmen maaşının asgari ücrete oranı bu dönemde 3,1'di. Temmuz 2023’te ise asgari ücret 11 bin 402 liraya yükselirken öğretmen maaşı 26 bin 654 liraya çıktı.
Öğretmen maaşının asgari ücrete oranı ise 2,3 oldu. 2023 başında bu oran 1,8’e kadar düşmüştü. Yapılan yüksek zamma rağmen 10 yıl öncesine göre hala çok geride.
Kaynak: AA ve CSGB • (Aile ve çocuk yardımı dahil)
9/1 kıdeme sahip üniversite mezunu bir memurun maaşı Temmuz 2003’te 2 bin 41 liraydı.
2023’ün aynı döneminde 22 bin 938 lira oldu. 10 yıl önce memur maaşının asgari ücrete oranı 2,5 iken 2023’ün aynı döneminde 2 oldu. 2023’ün ilk yarısında bu oran 1,4 seviyesindeydi.
1/4 kıdeme sahip uzman doktora maaşı da bu dönemde 4 bin 43 liradan 54 bin 959 liraya yükseldi. Uzman doktora maaşının asgari ücrete oranı 5’ten 4,8’e geriledi. 2023’ün ilk yarısında bu oran 2,8’e kadar düşmüştü.
Memur maaşı açlık sınırının altına düşmek üzereydi
Memur maaşının açlık sınırına oranı 2013’ün ikinci yarısında 1,9 iken 2023’ün ilk yarısında 1,2’ye kadar geriledi. Memur maaşı neredeyse açlık sınırının altına düşmek üzereydi. Yeni zamla memur maaşının açlık sınırına oranı 2,2’ye çıktı.
Kaynak: AA, TÜRK-İŞ • (Aile çocuk yardımı dahil; açlık sınırı 6 aylık ortalama. 2023-II için haziran aylık veri)
Ancak açlık sınırı ve yoksulluk sınırı henüz 2023’ün ikinci yarısı için hesaplanmadı. 6 ay boyunca aylık verilerek açıklanacak. Bu yüzden hesapta Haziran 2023 verisini kullandık. Bu geçici bir hesaplama. Enflasyonla birlikte açlık ve yoksulluk sınırı da yükselecek.
Doktorlar için son 10 senedeki en iyi dönem
Doktor maaşının açlık sınırına oranına bakıldığında geçici verilere göre son 10 yılın en yüksek seviyesi görüldü.
2013’ün ikinci yarısında 3,9 olan oran geçici verilerde 2023’ün ikinci yarısında 5,3’e kadar çıktı.
TÜRK-İş’in açıkladığı son açık sınırı Haziran 2023’te 10 bin 373 lira oldu.
Öğretmen maaşının açlık sınırına oranı da bu dönemde 2,4’ten 2,6’ya yükseldi. Bu değer yıl sonunda düşecek.
Memur maaşlarının çoğu yoksulluk sınırın altında
TÜRK-İş’in açıkladığı yoksulluk sınırı Haziran 2023’te 33 bin 789 lira oldu. Buna göre farklı görev ve unvandaki memurların büyük bir kısmı yoksulluk sınırının altında maaş alacak.
Şube müdürü, memur, öğretmen, baş komiser, polis memuru, hemşire, mühendis, teknisyen, araştırma görevlisi, vaiz ve avukat maaşları rekor zam oranına rağmen yoksulluk maaşının altında kaldı.
AA’nın açıkladığı temel unvanlardan sadece uzman doktor ve profesör yoksulluk sınırının üstünde maaş alacak.
Kaynak: AA ve TÜRK-İŞ (Aile ve çocuk yardımı dahil)
1/4 kıdemdeki öğretmen maaşının yoksulluk sınırına oranı 10 sene önce 0,72'ydi. Yani öğretmen maaşı yoksulluk sınırının altındaydı. 2023’ün ilk yarısında 0,48’e kadar gerileyen oran geçici sonuçlara göre 0,79 oldu.
Açlık ve yoksulluk sınırı ne demek?
TÜRK-İş’in açlık sınırı “Ankara’da 4 kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması tutarı” olarak tarif ediliyor.
Buna konut, giyim, faturalar, eğitim, sağlık ve ulaşım gibi diğer giderler dahil değil.
Yoksulluk sınırı ise aylık gıda harcamasının yanında konut (kira, elektrik, su, yakıt), giyim, ulaşım, eğitim, sağlık ve benzeri ihtiyaçlar için yapılması zorunlu diğer aylık harcamalarının toplam tutarı olarak tanımlanıyor.
Kaynak: AA, TÜRK-İŞ • (Aile çocuk yardımı dahil; yoksulluk sınırı 6 aylık ortalama. 2023-II için haziran aylık veri)
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
